Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-30T19:33:02.722633+00:00

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый: Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый: Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр

1. Пэублэ гущыӀ

1. Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр

1. ГущыӀалъ

Пэублэ гущыӀ

ИЗРАИЛЫМ ИПАЧЪЫХЬЭХЭР:

Сэлмэн – Цыдкъый

Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр

Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр

Пэублэ гущыӀ

Лъытэныгъэ зыфэтшӀырэ тхылъеджэр!

Библием щыщ Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм къыхиубытэрэ тхылъитӀоу адыгабзэкӀэ зэдзэкӀыгъэхэр уапашъхьэ илъых. Тхьэм къахихыгъэ джурт цӀыф лъэпкъым итарихъ щыщ охътэ гъэнэфагъэм ахэр къытегущыӀэх. ЯлӀышъхьэшхо Мосэ япащэу ахэр Ащ Мысырым ипщылӀыпӀэ къырищыжьхи, КъэнэӀан чӀыгум ыщэжьыгъагъэх. Мы тызхэт лъэхъаным иублэгъум ыпэкӀэ я ХӀ-рэ лӀэшӀэгъум джуртхэр зэкӀэ КъэнэӀан чӀыгум итӀысхьагъэх. Джа уахътэр ары зэхьылӀагъэхэр адыгабзэкӀэ 2002-рэ илъэсым къыдэкӀыгъэ тхылъхэу «Апэрэ Самуел», «ЯтӀонэрэ Самуел» зыфиӀохэрэр. Джурт лъэпкъым иаужырэ хьыкумышӀщтыгъэу Самуел тхьэлӀыкӀом итетыгъо зыщиухыным, лъэпкъым пачъыхьагъу ыгъэуцу шӀоигъо хъугъэ. Ащ къыпкъырыкӀэуи ищыӀакӀэ зэблэхъугъэ хъугъэ. Джахэр ары тынаӀэ зытырытагъадзэрэр Самуел ехьылӀэгъэ тхылъхэм. Саул Израилым иапэрэ пачъыхьагъ. Ащ ыуж Даут пачъыхьагъур ыӀыгъыгъ.

«Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр», «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀорэ тхылъхэм джурт лъэпкъымрэ ащ ипачъыхьэхэмрэ ятарихъ лъагъэкӀуатэ. Уахътэу къызтегущыӀэхэрэм илъэс 400 фэдиз къызэлъеубыты. Пачъыхьэу Даут итетыгъо ыкӀэм факӀуи, ащ ыкъо Сэлмэн пачъыхьэу зытехьэм, Израилыр пачъыхьагъу лъэш хъугъагъэ (тызхэт лъэхъаным ыпэкӀэ 970-930-рэ илъэсхэр). Ащ ыуж пачъыхьагъур тӀоу гощыгъэ хъугъэ: Темыр (Израил зыфаӀорэр) пачъыхьагъумрэ Къыблэ (Ехъуд зыфаӀорэр) пачъыхьагъумрэ. Мыхэмэ щыӀакӀэм закъыщиӀатыгъагъ, ыужкӀэ зэхэкъутагъэ хъугъэх. Тызхэт лъэхъаным ыпэкӀэ 721-рэ илъэсым Израилым ицӀыфхэр ашурхэм Ехъудэм щыщхэр тилъэхъан ыпэкӀэ 587-рэ илъэсым фэдизым Бабилэн гъэрэу ращэгъагъэх.

Тхылъхэу «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр», «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀохэрэр къызтегущыӀэхэрэр хэгъэгуитӀум яполитическэ щыӀакӀэ зыфэдагъэм изакъоп, Тхьэм мы дунаим къыщыхъурэмэ иӀоф зэрахэлъыр къытагъашӀэ.

Пачъыхьэ пэпчъ Зиусхьаным къекӀущтымрэ е къемыкӀущтымрэ зэришӀэщтыгъэм, Тхьэм и Хабзэ зэрэфэшъыпкъагъэм, хымэ лъэпкъхэм дин лэжьыкӀэу яӀагъэхэм зэрафыщытыгъэм ялъытыгъэу ащ итетыгъуи уасэ къыфашӀы.

Тхьэм къыгъэнэфэгъэ гъогум тет пачъыхьэ шыихъэу ары Ехъуд пачъыхьэу Даут ахэмэ къызэрэтагъэлъэгъурэр. Ау Нэуат ыкъо ЯрэбӀам, Темыр пачъыхьагъум иапэрэ пачъыхьэ, а гъогур къыбгыни, лъэпкъыр Тхьэм ыпашъхьэ псэкӀод зэрэщишӀэным фищагъ.

Ехъудэм иӀэшъхьэтетщтыгъэхэу Ӏузыйрэ Хъызкъыйрэ афэдэхэм ягугъу къызэрэщашӀырэр Тхьэр зыфэе пачъыхьэхэу ары, сыда пӀомэ Даут фэдэу ахэри Тхьэм иунашъохэр зэрагъэцэкӀэнхэм пылъыгъэх. Израил пачъыхьэу Ахъаб игугъу къызэрашӀырэр дэй дэд. Хымэ лъэпкъым щыщ ишъузэу Изэбэлрэ ежьыррэ къэнэӀанхэм ятхьэнэпцӀэу БэӀал шъхьащэ фэшӀыгъэным цӀыфхэр тырагъагушӀухьэщтыгъэх, Израилым и Тхьэ готхэм къин арагъэлъэгъущтыгъэ.

Джащ фэдэу тхьэлӀыкӀохэм яӀофшӀэн мэхьанэ ин зэриӀагъэр къаӀуатэ. Зэман пэпчъ тхьэлӀыкӀохэр щыӀагъэх, ахэм пачъыхьэми цӀыф лъэпкъми Тхьэм иунашъохэр ащагъэгъупшэщтыгъэхэп. ТхьэлӀыкӀомэ анахь къахэщхэу нэбгыритӀу ахэтыгъ. Ахэр Иласрэ ЕлыщаӀрэ. Илас пачъыхьэу Ахъабрэ ащ ишъуз Изэбэлрэ БэӀал шъхьащэ зэрэфашӀыщтыгъэм пае апэуцужьыщтыгъэ. БэӀал фэлэжьэрэ къурмэнышӀхэм ятхьэ Тхьэ шъыпкъэу зэрэщымытыр къыушыхьатыным пае, Елыехъу Къармэл къушъхьэм ахэм зэрэщянэкъокъугъэр «Пачъыхьэмэ ЯхьылӀэгъэ Апэрэ Тхылъым» ия 18-рэ шъхьэ къеӀуатэ. Тхьэу Зиусхьаным машӀокӀэ агъэстырэ къурмэным машӀор къыфыригъэхи, Ежь Израилым и Тхьэ шъыпкъэу зэрэщытыр гъэхъагъэ хэлъэу ИласкӀэ къыушыхьатыгъ. Ригъэжьэгъэ Ӏофыр лъызгъэкӀотэщт ЕлыщаӀ тхьэлӀыкӀор Илас зыдигъэсагъ. ЕлыщаӀ илъэс 50-рэ, пачъыхьэ нэбгыри 6-м ятетыгъо щэӀэфэ, ыкӀуачӀэ изэу Ӏоф ышӀагъ. Илас фэдэу ащи шӀэгъошӀэ заулэ къаригъэлъэгъугъ. Ахэм зэу ащыщ дзэпащэу НаӀаман иӀэгъэ шъоджэузыр зэрэфигъэхъужьыгъэр.

Тхылъхэу «Апэрэ Самуел», «ЯтӀонэрэ Самуел» зыфиӀохэрэм афэдэу, «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр», «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀохэри апэ зы тхылъэу атхыгъагъэх, етӀанэ зэхаушъхьафыкӀыжьыгъэх. УрысыбзэкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ синодальнэ Библием, урымыбзэмкӀэ атхыгъэ Септуагинтым афэдэу, мы тхылъхэм шъхьэу ащыфашӀыгъэхэр «Ящэнэрэ Пачъыхьагъур» ыкӀи «ЯплӀэнэрэ Пачъыхьагъур».

Мы тхылъхэр адыгабзэкӀэ зэтыдзэкӀыжьхэ зэхъум, ижъырэ джуртыбзэмкӀэ зэрэтхыгъэм фэдэу, шъхьэу «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр» ыкӀи «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀохэрэр фэтшӀыгъ. Тхылъхэр зытхыгъэ цӀыфым ыцӀэ ахэм къащыриӀорэп.

«Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр», «Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ ятӀонэрэ тхылъыр» зыфиӀорэ тхылъхэм язэхэтыкӀ.

КъызтегущыӀэхэрэ уахътэм елъытыгъэу тхылъхэр Ӏахьыгъо инищэу зэтеуутынхэ плъэкӀыщт:

1. 1. Зэхэт пачъыхьагъур:

2. Сэлмэн Даут ыуж пачъыхьэу зэрэтехьагъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ и 1–2-рэ шъхьэхэр);

3. Сэлмэн ипачъыхьагъу (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 3–11-рэ шъхьэхэр);

4. – Сэлмэн ыцӀэ зэрэраӀуагъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 3–4-рэ шъхьэхэр)

5. – Тхьэм и Унэ Ерусэлэм зэрэщагъэпсыгъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 5–8-рэ шъхьэхэр)

6. – Сатыумрэ нэмыкӀ Ӏофыгъохэмрэ (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 9–10-рэ шъхьэхэр)

7. – Сэлмэн зэрэлӀагъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 11-рэ шъхьэр).

8. 2. Гощыгъэ пачъыхьагъур:

9. ТемырымкӀэ щыпсэущтыгъэ лӀакъохэм зыкъызэрэӀатыгъэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 12–14-рэ шъхьэхэр);

10. Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэр (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 14–16-рэ шъхьэхэр);

11. ТхьэлӀыкӀоу Илас (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 17–19-рэ шъхьэхэр);

12. Израилым ипачъыхьэу Ахъаб (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 20–22-рэ шъхьэхэр);

13. Ехъудэмрэ Израилымрэ (Пачъыхьэмэ я 1-рэ Тхылъ ия 22-рэ – Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ и 1-рэ шъхьэхэр);

14. ТхьэлӀыкӀоу ЕлыщаӀ (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 2–8-рэ шъхьэхэр);

15. Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 8–16-рэ шъхьэхэр);

16. Израилыр Ашурым зэрекӀодылӀэрэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 17-рэ шъхьэр).

17. 3. Ехъудэ пачъыхьагъур:

18. Хъызкъыйрэ ашурхэмрэ (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 18–20-рэ шъхьэхэр);

19. Мэнасэрэ Амонрэ (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 21-рэ шъхьэр);

20. Иощыехъу хэгъэгум ищыӀакӀэ зэхъокӀыныгъэу фишӀыгъэхэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 22–23-рэ шъхьэхэр);

21. Ехъудэм иаужырэ пачъыхьэхэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 24-рэ шъхьэр);

22. Бабилэнхэм Ерусэлэм зэрэзэхакъутагъэр (Пачъыхьэмэ яя 2-рэ Тхылъ ия 25-рэ шъхьэр).

Мы тхылъыр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъагъэм техыгъэу адыгабзэкӀэ зэдзэкӀыжьыгъ. Урыс синодальнэ Библиер зэрадзэкӀыжь зэхъум ижъырэ джуртыбзэмрэ ижъырэ урымыбзэмрэкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытххэр зэрагъэфедагъэхэм къыхэкӀэу адыгабзэкӀэ зэтыдзэкӀыжьыгъэм ичӀыпӀэ зырызхэр ащ тефэхэрэп.

Библием щыщ гущыӀэхэу адыгабзэкӀэ къэмыӀошъущтхэм узгъэгъозэрэ тамыгъэхэр ягъусэхэу къарыкӀхэрэр апытхагъэхэу тхылъхэм арытых.

Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытххэм къахэкӀыгъэхэу щыт цӀэ унаехэр адыгэ макъэхэм якъэӀуакӀэ тетэу тхыгъэх.

ПачъыхьитӀум а зы цӀэр яӀэу е зы пачъыхьэм ыцӀэ зэрэщытэуи гъэкӀэкӀыгъэуи ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытххэм бэрэ къахэфэх. Ау адыгабзэкӀэ зэтыдзэкӀыжьыгъэ тхылъхэм нэбгырэ пэпчъ ащыриӀэр зы цӀэ. Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэм ацӀэхэмкӀи ахэм ятетыгъо зытефэгъэ уахътэмкӀи тхылъым дэт таблицэм уегъэгъуазэ.

Адыгабзэм щамыгъэфедэрэ къэӀуакӀэхэр гущыӀэлъэ кӀэкӀэу зэхэгъэуцуагъэхэу тхылъхэм акӀыгъу.

Библием изэдзэкӀынкӀэ Институтыр зэдзэкӀакӀохэм, редакторхэм, зэкӀэ Ӏофым изэшӀохын хэлэжьагъэхэм, джащ фэдэу мы тхылъхэм якъыдэгъэкӀынкӀэ зишӀуагъэ къэзгъэкӀуагъэхэм афэраз. Адыгэ тхылъеджэхэр яныдэлъфыбзэкӀэ ахэм яджэн алъэкӀынэу амал зэрагъотыгъэм тегъэгушӀо.

Библием изэдзэкӀынкӀэ Институтыр, Москва

Дэтхер

Пэублэ гущыӀ | 5
Пачъыхьэхэр: Апэрэ Тхылъыр | 11
Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ Тхылъыр | 105
ГущыӀэ хэхыгъэхэр къыбгурызгъэӀорэ гущыӀалъ | 197
Узгъэгъуазэхэрэр | 202

Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр

Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

Апэрэ шъхьэр

ПАЧЪЫХЬЭХЭР: ЯТӀОНЭРЭ ТХЫЛЪЫР

ТхьэлӀыкӀоу Иласрэ пачъыхьэу Ахъэзыехъурэ

1^1Пачъыхьэу Ахъаб зэлӀэм ыуж Моабым Израилым зыкъыпиӀэтыгъ+. 2Мафэ горэм, Ахъазый Щамэрэн дэт ышъхьагъырэ иунэ къыпэӀут хъагъэм шъхьапырызи, сымаджэ хъугъэ. Арыти, лӀыкӀохэр ыӀофытэхи, ариӀуагъ: «ШъукӀуи, фылистхэм ятхьэнэпцӀэу Ӏэкърэн къалэм дэт БаӀал-Зэбуб дэжь, сыхъужьыщтмэ шъукъеупчӀ»+. 3Ау Зиусхьаным имэлэӀич къалэу Тыщбы щыщ Илас къыриӀуагъ: «КӀуи, Щамэрэн дэс пачъыхьэм илӀыкӀохэм апэгъокӀи, яӀу: „Сыда Израилым Тхьэ иӀэба, фылистхэм ятхьэнэпцӀэу Ӏэкърэн къалэм дэт БаӀал-Зэбуб дэжь шъукъеупчӀынэу шъузкӀакӀорэр?“+
4Арышъ шъуипачъыхьэ пае Зиусхьаным ыӀорэр мары: „ПӀэу узхэгъолъхьагъэм укъыхэмыкӀыжьэу, шъыпкъэ дэдэмкӀэ, улӀэщт“». Арыти, Илас кӀуагъэ. 5Ахъазый ыӀофытагъэхэм къагъэзэжьыгъ. Ар ахэм яупчӀыгъ: «Сыда адэ къызкӀэжъугъэзэжьыгъэр?» 6Адрэхэм къыраӀожьыгъ: «ЦӀыф горэ тапэкӀэ къикӀи къытиӀуагъ: „ШъукӀуи, пачъыхьэу шъузыӀофтагъэм дэжь жъугъэзэжьи, ешъуӀу: ‘Зиусхьаным ыӀорэр мары: – Сыда Израилым Тхьэ иӀэба, фылистхэм ятхьэнэпцӀэу Ӏэкърэн къалэм дэт БаӀал-Зэбуб дэжь шъукъеупчӀынэу шъузкӀакӀорэр? Джащ пае пӀэу узхэгъолъхьагъэм укъыхэмыкӀыжьэу, шъыпкъэ дэдэмкӀэ, улӀэщт’“». 7Пачъыхьэр къэупчӀагъ: «ШъуапэкӀэ къикӀи а гущыӀэхэр къышъозыӀогъэ цӀыфым итеплъэ сыд фэдагъа?» 8Ахэм ащ раӀожьыгъ: «А цӀыфым хъурышъо пырацэм хэшӀыкӀыгъэ джанэ щыгъ, шъо бгырыпхыр ыбг илъ». Пачъыхьэм къыӀуагъ: «Ар Тыщбы щыщ Илас ары»+. 9Арыти, дзэкӀолӀ шъэныкъом ипащэ идзэкӀолӀ шъэныкъо игъусэу ащ дэжь ыгъэкӀуагъэх. Илас къушъхьэм ышыгу тесыгъэти, ар ащ дэжь дэкӀуайи риӀуагъ: «Тхьэм ицӀыф! Укъехынэу пачъыхьэм къыуеӀо». 10Ау Илас дзэкӀолӀ шъэныкъомэ ипащэ къыриӀожьыгъ: «Сэ Тхьэм сырицӀыфышъ, машӀор уашъом къерэхи, ори уидзэкӀолӀ шъэныкъуи шъуерэст». Арыти, машӀор уашъом къехи, пащэри ащ идзэкӀолӀ шъэныкъуи ыстыгъэх+. 11Пачъыхьэм джыри дзэкӀолӀ шъэныкъом инэмыкӀ пащэ идзэкӀолӀ шъэныкъо игъусэу ащ дэжь ыгъэкӀуагъэх. Ащ Илас риӀуагъ: «Тхьэм ицӀыф! Пачъыхьэм ыӀорэр мары: псынкӀэу укъехынэу унашъо къыпфешӀы». 12Ау Илас ащ къыриӀожьыгъ: «Сэ Тхьэм сырицӀыфышъ, машӀор уашъом къерэхи, ори уидзэкӀолӀ шъэныкъуи шъуерэст». Тхьэм имашӀо уашъом къехи, пащэри ащ идзэкӀолӀ шъэныкъуи ыстыгъэх. 13Джыри ящэнэрэ дзэкӀолӀ шъэныкъом ипащэ идзэкӀолӀ шъэныкъо игъусэу ыгъэкӀуагъэх. Ящэнэрэ дзэкӀолӀ шъэныкъом ипащэ кӀуи, ащ ыдэжь дэкӀуайи, Илас ыпашъхьэ лъэгонджэмышъхьэу зыщыридзыхи, елъэӀупэзэ, риӀуагъ: «Тхьэм ицӀыф! Сэри мыдрэ уиӀумэт нэбгырэ шъэныкъоу щытми тпсэхэм ялъэпӀагъэ уапашъхьэ щэрэмыкӀод. 14Мары машӀор уашъом къехи мыщ ыпэрэ дзэкӀолӀ шъэныкъомэ япэщитӀу ядзэкӀолӀ шъэныкъохэр зэрягъусэхэу ыстыгъэхэшъ, спсэ илъэпӀагъэ уапашъхьэ щэрэмыкӀод!» 15Зиусхьаным имэлэӀич Илас къыриӀуагъ: «Ащ дакӀу, ущымыщын». Арыти, къежьи, ащ игъусэу пачъыхьэм дэжь кӀуи, 16риӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Сыда Израилым Тхьэ иӀэба, фылистхэм ятхьэнэпцӀэу Ӏэкърэн къалэм дэт БаӀал-Зэбуб дэжь шъукъеупчӀынэу шъузкӀакӀорэр? Джащ пае пӀэу узхэгъолъхьагъэм укъыхэмыкӀыжьэу, шъыпкъэ дэдэмкӀэ, улӀэщт“». 17Арыти, Зиусхьаным Илас къызэрэригъэӀуагъэм тетэу, Ахъэзыехъу лӀагъэ. Ащ къо иӀагъэпти, Ехъудэм ипачъыхьэу, Ехъощафат ыкъо Иорам зыпачъыхьэр ятӀонэрэ илъэсым хэхьагъэу, ежь ычӀыпӀэ ыш Ехъорам пачъыхьагъум техьагъ. 18Ахъазыехъу нэмыкӀэу ышӀагъэхэр Израилым ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба.

ЯтӀонэрэ шъхьэр

Тхьэм Илас уашъом зэрэдищэежьыгъэр

2^1Илас жьыбгъэшхоу къилъырэм дыхэтэу, Зиусхьаным Ежь дэжь зыщыригъэгъэзэжьын фэе уахътэр къэсыгъэу, Иласрэ ЕлыщаӀрэ Гъылгъал къыдэкӀыгъэхэу кӀощтыгъэх+. 2Илас ЕлыщаӀ риӀуагъ: «О мыщ къыщыуцуба, сыда пӀомэ сэ Зиусхьаным Бэтэл сегъакӀо». Ау ЕлыщаӀ къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэри о узэрэщыӀэри сэӀо укъэсымыбгынэнкӀэ». Джаущтэу ахэр Бэтэл кӀуагъэх. 3Арыти, тхьэлӀыкӀо зэкупэгъоу Бэтэл дэсыгъэхэр ЕлыщаӀ къыпэгъокӀыхи къыраӀуагъ: «Тхьэмэтэнчъэу непэ укъызэрэнэщтыр, Зиусхьаным ар непэ уашъом зэрэдищэежьыщтыр ошӀа?» Ащ ариӀожьыгъ: «Ар сэри сэшӀэ, щыжъугъэт». 4Илас ащ риӀуагъ: «ЕлыщаӀ, о мыщ къыщыуцуба, сыда пӀомэ сэ Зиусхьаным Ерыхъоу сегъакӀо». Адрэм къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэри о узэрэщыӀэри сэӀо укъэсымыбгынэнкӀэ!» Джаущтэу ахэр Ерыхъоу къэсыгъэх+. 5Арыти, тхьэлӀыкӀо зэкупэгъоу Ерыхъоу дэсыгъэхэр ЕлыщаӀ къекӀуалӀэхи къыраӀуагъ: «Тхьэмэтэнчъэу непэ укъызэрэнэщтыр, Зиусхьаным ар непэ уашъом зэрэдищэежьыщтыр ошӀа?» Ащ ариӀожьыгъ: «Ар сэри сэшӀэ, щыжъугъэт». 6ЕтӀани Илас ащ риӀуагъ: «ЕлыщаӀ, о мыщ къанэ, сыда пӀомэ сэ Зиусхьаным Иордан сегъакӀо». Адрэм къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэри о узэрэщыӀэри сэӀо укъэсымыбгынэнкӀэ!» Джаущтэу зэгъусэхэу ягъогу техьажьыгъэх. 7Бэтэл дэсыгъэ тхьэлӀыкӀо зэкупэгъур нэбгырэ шъэныкъо хъухэу ауж итхэу къакӀощтыгъэх. Ахэр къапэзанкӀэу чыжьэкӀэ къызэуцухэм, мыдритӀур Иордан псыхъоӀум Ӏутыгъ. 8Ащ дэжьым Илас ищыгъын кӀыӀутелъ къышти зэкӀоцӀищыхьагъ, ащкӀэ псым зыхэом, ар бгъуитӀумкӀэ зэгокӀи, тӀури игъушъыкӀыгъэ псы лъачӀэу къэлъэгъуагъэмкӀэ зэпырыкӀыгъэх+.

9Псым зызэпырэкӀхэм Илас ЕлыщаӀ риӀуагъ: «СыпкӀэрамыщыжьызэ узыфаер къаӀо». Арыти, ЕлыщаӀ къыриӀожьыгъ: «КӀуачӀэу пхэлъым фэдэу ӀахьитӀу къысфэгъанэба»+. 10Адрэм къыӀуагъ: «УкъызкӀэлъэӀурэр шӀэгъуае. СызэрэпкӀэращыжьырэр къызыплъэгъукӀэ, узыфаер къыбдэхъущт, зымылъэгъукӀэ, къыбдэхъущтэп». 11Ахэр зэдэгущыӀэхэу гъогум рыкӀохэзэ, ку псынкӀэмрэ шыхэмрэ мэшӀогъэшӀыгъэу, ошӀэ-дэмышӀэу, къэсыхи, нэбгыритӀури зэпэшъхьаф хъугъэх. Илас жьыбгъэшхоу къилъыгъэм дыхэтэу уашъом дэкӀоежьыгъ. 12ЕлыщаӀ ащ еплъзэ къэкууагъ: «А тят! А тят! Израилым ику псынкӀэрэ ащ ишыудзэрэ!»[*] Ащ нахьыбэрэ ар ащ ылъэгъужьыгъэп. ЕлыщаӀ ищыгъынхэр ыубытхи зэфэдитӀоу зэгуитхъыгъэх+. 13ЕтӀанэ Илас къыпызыгъэ щыгъын кӀыӀутелъыр къыштэжьи, къыгъэзэжьи, Иордан инэпкъ къыӀухьагъ. 14Илас къыпызыгъэ щыгъын кӀыӀутелъыр къышти, псым рыхауи, къыӀуагъ: «Тыдэ щыӀа Илас и Зиусхьанэу Тхьэр, джа дэдэр ары?» Ар къыӀуи псым зыхэом, ар бгъуитӀумкӀэ зэгокӀи, ЕлыщаӀ ащ икӀыгъ. 15Ерыхъоу щыщ тхьэлӀыкӀо зэкупэгъум чыжьэкӀэ ар къалъэгъугъэти, аӀуагъ: «Илас кӀуачӀэу хэлъыгъэр ЕлыщаӀ къыхэхьагъ». Ахэр ащ къыпэгъокӀыхи, чӀыгум нэс шъхьащэ къыфашӀи, 16къыраӀуагъ: «Мары уиӀумэтхэм зишӀугъоу нэбгырэ шъэныкъо тэхъу. ОрэкӀохи, уитхьаматэ къылъэрэхъухэба. ЗыгорэкӀэ Зиусхьаным ы Псэ ар ышти, къушъхьэмэ къащыридзыхыгъэн е кӀэймэ ащыщ горэм дидзэгъэнкӀи мэхъуба». Ау ащ къыӀуагъ: «ШъумыгъакӀох»+. 17Ау агъэукӀытэфэ ахэр бэрэ зелъэӀухэм, ащ ариӀуагъ: «ЖъугъакӀохэба адэ». Арыти, нэбгырэ шъэныкъо агъакӀуи, мэфищэ къылъыхъугъэх, ау ар къагъотыгъэп. 18ЕлыщаӀ Ерыхъоу джыри щыӀэзэ, ахэм ащ дэжь къызагъэзэжьым, ариӀуагъ: «ШъумыкӀу сӀуи къышъосӀогъагъэба?»

ТхьэлӀыкӀоу ЕлыщаӀ иапэрэ шӀэгъошӀагъэхэр

19ЕлыщаӀ Ерыхъоу къалэм дэсхэм къыраӀуагъ: «Тизиусхьан зэрилъэгъоу, мы къалэм итӀысыпӀэ дэгъу, ау ипс дэгъоп, ичӀыпӀи гъэбэжъулъэп». 20Ащ ыӀуагъ: «КӀэу лэгъуп къысэшъути, ащ щыгъу къишъутакъу». Арыти, къыратыгъ. 21Ащ дэжьым псышъхьэм кӀуи, щыгъур хитакъуи ыӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Мы псым ыпсэ къыпызгъэкӀэжьыгъ, ащ нахьыбэрэ ыгъэлӀэжьыщтхэп, гъэбэжъунчъагъэри щыӀэжьыщтэп“». 22Джаущтэу ЕлыщаӀ зэрэтыриӀуагъэм тетэу, псыр джы къызнэсыгъэми дэгъу. 23Ащ ыуж Ерыхъоу къыдэкӀыжьи Бэтэл къалэ ежьагъ. Гъогум тетэу кӀозэ, шъэожъые куп ащ къыдэкӀи, къыкӀэнакӀэхэзэ къыраӀуагъ: «КӀо, шъхьэ къуй, кӀо, шъхьэ къуй!» 24Ар къызэплъэкӀыгъ, къяплъи, Зиусхьаным ыцӀэкӀэ къябгыгъ. Арыти, мышъэбзитӀу мэзым къыхэкӀхи шъэожъые нэбгырэ тӀокӀитӀурэ тӀурэ зэпкъыратхъыгъ. 25ЕтӀанэ ар Къармэл къушъхьэм дэкӀоягъ, ащ къехыжьи Щамэрэн ыгъэзэжьыгъ+.

Ящэнэрэ шъхьэр

Израилымрэ Ехъудэмрэ Моабым зэрезэуагъэхэр

3^1Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъощафат зыпачъыхьэр илъэс пшӀыкӀуим хэхьагъэу Ахъаб ыкъо Ехъорам Израилым ипачъыхьэу Щамэрэн щытехьи, илъэс пшӀыкӀутӀо пачъыхьагъ. 2Ятэрэ янэрэ зэрашӀыщтыгъэм фэмыдэ дэдагъэми, Зиусхьаным къемыкӀущтыр ащ ышӀэщтыгъэ. Ятэ БаӀал пае аригъэуцугъэгъэ пкъэур къыхитхъыжьыгъ+. 3Ау щытми Израилым псэкӀод езгъэшӀагъэу, Нэуат ыкъо ЯрабӀам ипсэкӀодшӀагъэмэ афэдэхэри ышӀэщтыгъ, ахэм къахэкӀыщтыгъэп+.

4Моабым ипачъыхьэу МэщаӀ мэлхъуным пылъыщтыгъ. Арыти, шъынэ минишъэрэ тӀы минишъэм къатыращыкӀыгъэ цымрэ[*] Израилым ипачъыхьэ тынэу илъэс къэс фаригъэщэнхэ фэягъэ. 5Ау, Ахъаб зэлӀэм, Моабым ипачъыхьэ Израилым ипачъыхьэ зыкъыпиӀэтыгъ+. 6Арыти, пачъыхьэу Ехъорам а уахътэм Щамэрэн къалэм къыдэкӀи, израилыдзэр зэрэхэгъэгоу къыщыхаригъэщи, къызэӀуаригъэгъакӀи, ащ ипчъагъэ зыфэдизыр къылъытагъ. 7А уахътэм Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъощафат дэжь ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Моабым ипачъыхьэ зыкъыспиӀэтыгъ. Усигъусэу Моабым тезэонэу тызэдэбгъэкӀощта?» Адрэм къыраригъэӀожьыгъ: «СыкъэкӀощт, тызэфэдэщт, о узэрэхъоу сэри сэрэхъу, уицӀыфхэр зэрэхъухэу сицӀыфхэри орэхъух, уишхэр зэрэхъухэу сишхэри орэхъух»+. 8Арыти, Ехъощафат къэупчӀагъ: «Тара гъогоу тызэрыкӀощтыр?» Ехъорам ыӀопщыжьыгъ: «Едом шъофнэкӀымкӀэ тыкӀощт». 9Ащ ыуж Израилым ипачъыхьэ Ехъудэм ипачъыхьэрэ Едомым ипачъыхьэрэ игъусэхэу ежьагъ. Мэфиблэ къакӀухьэзэ гъогу зытетхэ уж, дзэмрэ ауж итэу къэкӀорэ былымхэмрэ ешъонхэу псы фэныкъохэу хъугъэ+. 10Арыти, Израилым ипачъыхьэ ыӀуагъ: «АӀ-анасын! Зиусхьаным Моабым ыӀэ тыригъэхьаным пае пачъыхьищми тызэӀуигъэкӀэгъэн фае». 11Ехъощафат къыӀуагъ: «ЗиусхьанлӀыкӀо горэ мыщ щыӀэба, ар Ащ едгъэупчӀыжьыным пае?» Израилым ипачъыхьэ иӀумэтмэ ащыщ горэм ащ ипэгъокӀэу къыӀуагъ: «Илас иӀофтабгэщтыгъэу Щафат ыкъо ЕлыщаӀ мы чӀыпӀэм щэпсэу»+. 12Ехъощафат къыӀуагъ: «Зиусхьаным ипсалъэ ащ къылъэӀэсы». Арыти, Израилым ипачъыхьи, Ехъощафати, Едомым ипачъыхьи ащ дэжь кӀуагъэх. 13ЕлыщаӀ Израилым ипачъыхьэ риӀуагъ: «Сыда о сиӀофэу пхэлъыр? Уятэрэ уянэрэ ятхьэлӀыкӀохэм адэжь кӀо». Израилым ипачъыхьэ ащ риӀуагъ: «Хьау, Зиусхьаным Моабым Ӏэрылъхьэ тыфишӀыным пае пачъыхьищми тызэӀуигъэкӀагъэу гуцаф тэшӀышъ ары»+. 14ЕлыщаӀ къыӀуагъ: «Ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэ Зиусхьан Тхьэу сызфэлажьэрэр зэрэщыӀэр сэӀо! Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъощафат сышӀомылӀыкӀыщтыгъэмэ, о сыкъыоплъыщтыгъахэп ыкӀи услъэгъущтыгъахэп. 15Ау джы пхъонтэпщынаом шъукъысфедж». Пхъонтэпщынаор къео зэхъум Зиусхьаным ыкӀуачӀэ ЕлыщаӀ къыхэхьагъэти,+
16ащ къыӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „ПсыигъукӀыгъэ лъэгур чӀыпӀэ-чӀыпӀэу зэпышъутӀыкӀ“. 17Сыда пӀомэ Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Жьыбгъэ къепщэуи, ощх къещхэуи шъумылъэгъуми, мы лъэгум псыр из къэсшӀынышъ, шъори, зэкӀэ былымхэми ащ шъуешъощт“. 18Ау Зиусхьаным сыдэущтэу а зэпстэури къыщыхъун, Ащ Моабыр шъуӀэ къырилъхьанышъ, 19къэлэ зэкӀэгъэпытыхьагъэхэр зэкӀэ, къэлэ шъхьаӀэхэр зэкӀэ зэхэшъукъутэщтых, анахь чъыг дэгъухэри ишъуупкӀыщтых, псы къэкӀуапӀэхэр зэкӀэ зэпыжъугъэӀыкӀыщтых, анахь лэжьыгъэшӀэпӀэ дэгъухэр мыжъокӀэ жъугъэсэищтых»+. 20КъыкӀэлъыкӀорэ пчэдыжьым, гъомылэ тын зыщашӀырэ уахътэм тефэу, ошӀэ-дэмышӀэу Едомым ылъэныкъокӀэ къикӀэу псыр къачъи, а чӀыпӀэм изыбзэ хъугъэ+.

21Пачъыхьэхэр къязэонхэу къызэрэкӀохэрэр моабхэм зызэхахым, ныбжьыкӀэмэ къащегъэжьагъэу лӀыжъхэм анэсыжьэу зэон зылъэкӀыщтхэр зэкӀэ къаугъойи ягъунапкъэ къыӀуагъэуцуагъэх. 22Пчэдыжьым ахэр жьэу къэтэджыгъэх. Тыгъэр къыкъокӀи, инэф псы шъхьашъом къытыридзи къызегъэлыдым, моабхэм ар лъым фэдэу плъыжьэу къалъэгъугъ. 23Арыти, ахэм аӀуагъ: «Ар лъы. Пачъыхьэхэр зэзэожьхи, зэрэукӀыжьыгъэх. Джы, Моабыр, ахэм къыщанагъэр къэтхьынэу некӀо!» 24Джащ тетэу ахэр израилыдзэм иуцупӀэ къекӀугъэх. Ау Израил дзэкӀолӀхэм зыкъаӀати, моабхэм къязаохэу заублэм, ахэм кӀатхъужьыгъ. Адрэхэр моабхэм нахь къажэхахьэщтыгъэх, къязаощтыгъэх. 25Джаущтэу къалэхэри зэхакъутагъэх, нэбгырэ пэпчъ нахь лэжьыгъэшӀэпӀэ дэгъу пэпчъ мыжъохэр ритакъохи агъэсэигъэх, псы чъэпӀэ пстэури зэпагъэӀыкӀыгъэх, анахь чъыг дэгъухэри зэкӀэ раупкӀыгъэх. Къыр-Хъарэсэт икъэлэ дэпкъ закъохэу мыжъом хэшӀыкӀыгъэхэр ары ныӀэп къэнэжьыгъагъэхэр. Арыти, мыжъодзхэм ар къадзыхьи, еохэзэ зэхакъутагъ. 26Моабым ипачъыхьэ заом къызэрэщытекӀохэрэр къызелъэгъум, Едомым ипачъыхьэ зыдэщыт лъэныкъомкӀэ кӀоцӀыритхъу шӀоигъоу, чэтэгъэбзэным тегъэпсыхьагъэхэу дзэкӀолӀ нэбгырэ шъибл игъусэу къежьагъ, ау зи къадэхъугъэп. 27Ащ ыуж ежь ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьанэу щытыгъэ ищыпэ шъао ыубыти, къэлэ дэпкъым ышъхьагъ къурмэнгъэст щишӀыгъ. Алъэгъугъэм израил цӀыфхэр зэшӀэгъуаджэ ышӀыгъэхэти, израилыдзэр къызэкӀэкӀожьи ичӀыгу къыгъэзэжьыгъ.

ЯплӀэнэрэ шъхьэр

ЕлыщаӀ шъузабэм зэрэдэӀэпыӀагъэр

4^1ТхьэлӀыкӀо зэкупэгъум щыщыгъэ горэм ишъузабэ гъогзэ ЕлыщаӀ къыриӀуагъ: «УиӀумэт сишъхьагъусэ лӀагъэ. УиӀумэт Зиусхьаным зэрэшӀолӀыкӀыщтыгъэм ущыгъуаз. Джы ахъщэ чӀыфэ къызӀихыгъагъэр сикӀэлитӀу пщылӀ ышӀынхэм пае дищынхэу къэкӀуагъ»+. 2ЕлыщаӀ ащ риӀуагъ: «Сыда къыпфэсшӀэнэу узыфаер? Уиунэ ит щыӀэмэ къысаӀу». Адрэм къыриӀожьыгъ: «Дагъэр зэрыт къошыным нэмыкӀ уиӀумэт иунэ зыпари итэп». 3Мыдрэм риӀуагъ: «Хахьи къошынхэр къыхэдзых, зэкӀэ уигъунэгъухэм къошын нэкӀхэр къаӀыхых. НахьыбаӀоу къэхьых. 4ЕтӀанэ о шъуадэжь кӀожьи, ори уикӀалэхэми унэм шъуихьажьи, пчъэр о къегъэт. Джа къошынэу къэпхьыгъэхэм зэкӀэми дагъэр арыгъахъу. Зэрыз хъурэр ӀугъэуцукӀзэ шӀы». 5Арыти, бзылъфыгъэр ядэжь къэкӀожьи, ежьри ишъаохэри зехьажьхэм, унапчъэр ригъэтыгъ. КӀалэхэм къошынхэр къыратхэзэ, ежь дагъэр ахэм аригъахъощтыгъэ. 6Къошынхэм арыз зешӀым ыкъо риӀуагъ: «Къаштэ джыри къошын». Адрэм къыриӀожьыгъ: «Ащ нахьыбэ къошын щыӀэжьэп». Джащ тетэу дагъэри зэпыужьыгъ. 7Ащ ыуж бзылъфыгъэр Тхьэм илӀыкӀо дэжь къакӀуи хъугъэр къызыфеӀотэжьым, мыдрэм риӀуагъ: «КӀожьи дагъэр ящи уичӀыфэхэр тыжьых. Адрэ къэнэжьрэм ори уикӀалэхэми шъурыщыӀ».

Шунэм щыщ бзылъфыгъэмрэ икӀалэрэ

8Зы мафэ горэм ЕлыщаӀ Шунэм къалэм къэкӀуагъэу бзылъфыгъэ лъэрыхьэ горэм, игъомлапхъэ хэӀанэу къелъэӀупэзэ, ядэжь ригъэблэгъагъ. Мыщ къакӀо къэси игъомлапхъэ хэӀанэу ащ дэжь ихьэ зэпытщтыгъэ. 9Арыти, бзылъфыгъэм илӀ риӀуагъ: «Мары мы хъулъфыгъэу тадэжь ренэу блэкӀ зэпытрэр Тхьэм зэрицӀыф лъапӀэр сэшӀэ. 10Арышъ, унашъхьэм унэ шъхьаф щыфыхэдгъэуцонышъ, пӀи, Ӏани, тӀысыпӀи, остыгъи фидгъэуцонхэшъ, тадэжь къакӀо къэс ащ ерэс».

11Зы мафэ горэм ар ахэм адэжь къакӀуи, унэм ихьи щыгъолъыгъ. 12Арыти, иӀумэт Гъэхъазый риӀуагъ: «Шунэм щыщ а бзылъфыгъэм къысфедж». Ар къызеджэм, адрэр къакӀуи, Гъэхъазый ыпашъхьэ къиуцуагъ+. 13Бзылъфыгъэм еупчӀынэу ЕлыщаӀ Гъэхъазый риӀуагъ: «УкъызэрэтфэгумэкӀырэм пае сыда къыпфэтшӀэщтыр? Пачъыхьэм е дзэпащэм ощ пае тадэгущыӀэнэу уфаеба?» Бзылъфыгъэм къыриӀожьыгъ: «Хьау, сэ сызыфаер силъэпкъ дэсэгъоты». 14ЕлыщаӀ къыӀуагъ: «Сыда адэ фэтшӀэщтыр?» Гъэхъазый къыриӀуагъ: «Марба кӀалэ иӀэп ныӀа, илӀ лӀыжъы». 15Арыти, ЕлыщаӀ къыӀуагъ: «Къедж ащ». Ар ащ къызеджэм, адрэр къакӀуи, пчъэм дэжь къэуцугъ. 16ЕлыщаӀ ащ риӀуагъ: «Илъэс зытешӀэкӀэ, мыщ фэдэ уахътэм шъаор пӀэлджэнашъхьэ тесыщт». Адрэм къыриӀожьыгъ: «Ащ фэдэ хъунэуи, сизиусхьан, Тхьэм ицӀыф, уиӀумэт умыгъапцӀэ»+. 17Джащ тетэу, ЕлыщаӀ къызэрэриӀогъагъэм фэдэу, бзылъфыгъэр лъэрмыхьэ хъуи, адрэ илъэсым, джа уахътэм шъао къыфэхъугъ.

18КӀалэм хахъуи, мафэ горэм ятэ дэжь, мэщыр зыупкӀэхэрэм адэжь, кӀуагъэ. 19Ащ щыӀэзэ, ятэ риӀуагъ: «Сшъхьэ! Сшъхьэ мэузы!» Арыти, адрэм иунэӀут риӀуагъ: «Янэ фэхьыжь мыр». 20УнэӀутым кӀалэр къышти янэ фихьыжьыгъ. Шъаор щэджагъо нэс ным ыкуашъо теси лӀагъэ. 21Арыти, ным ар ышти, Тхьэм ицӀыф зэрыс унэм дихьыйи ащ ипӀэ хилъхьагъ. Унапчъэр къыфишӀыжьи къикӀыжьыгъ. 22ЕтӀанэ илӀ къеджи риӀуагъ: «УнэӀутхэм ащыщ горэрэ щыдыбз горэрэ къысэтыхи Тхьэм ицӀыф дэжь сыкӀонышъ къэзгъэзэжьыщт». 23Адрэм къыӀуагъ: «Сыд пае ащ дэжь укӀощта? Непэ мэзакӀэм икъихьагъоп, шэмбэтэп ныӀа?» Ау шъузым къыриӀожьыгъ: «ЗэкӀэри дэгъу хъущт». 24Бзылъфыгъэм пае щыдыбзым уанэр зытыралъхьэм, иунэӀут риӀуагъ: «ПсынкӀаӀоу егъажьи, сэ къэсэмыӀофэ къэмыгъэужъэжъ». 25Джащ тетэу ежьи Тхьэм ицӀыф дэжь Къармэл къушъхьэм кӀуагъэ. Тхьэм ицӀыф ар чыжьэкӀэ къызелъэгъум, иӀумэт Гъэхъазый риӀуагъ: «Мор Шунэм щыщ бзылъфыгъэр ары. 26ПсынкӀэу пэгъокӀи, еупчӀ: „Упсэуба? УилӀи псэуба? УикӀали псэуба?“» Арыти, бзылъфыгъэм къыриӀожьыгъ: «Хъущт». 27Ау Тхьэм ицӀыф дэжь къушъхьэм дэкӀуайи, ащ екӀуалӀи, ылъакъохэр шӀуиубытыкӀыгъэх. Ар Ӏуищыжь шӀоигъоу Гъэхъазый къызыӀохьэм, Тхьэм ицӀыф къыӀуагъ: «Ыуж икӀ, ащ гухэкӀышхо иӀ. Зиусхьаным хъугъэр сигъэшӀагъэп, зыпари къысиӀуагъэп»+. 28Бзылъфыгъэм къыӀуагъ: «КӀалэ къыситынэу сизиусхьан селъэӀугъагъа? „СымыгъапцӀ“ сӀуи къыосӀогъагъэба?» 29Арыти, ЕлыщаӀ Гъэхъазый риӀуагъ: «Гъогум утехьаным зыфэгъэхьазыри, сибэщ зыдашти ежь. Зыгорэ уапэ къифэмэ, сэлам емых, зыгорэм сэлам къызыуихкӀэ, джэуап емытыжь. Нэси сибэщ сабыим ынэӀу телъхь»+. 30Сабыим янэ ЕлыщаӀ риӀуагъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэри о узэрэщыӀэри сэӀо! СыпкӀэрымыкӀыжьынкӀэ». Арыти, ар бзылъфыгъэм дежьагъ. 31Гъэхъазый ахэм апэ итэу нэси, бэщыр сабыим ынэӀу тырилъхьагъ. Ау адрэм макъи-лъакъи къыгъэӀугъэп. Арыти, ЕлыщаӀ къыпэгъокӀи, сабыир къызэрэмыущыжьрэр къыриӀуагъ+. 32ЕлыщаӀ унэм ихьагъ. Мары сабый лӀагъэр ежь ипӀэ хэлъ. 33Арыти, унэм зэрехьэу пчъэр къыригъэти, Зиусхьаным елъэӀугъ+. 34ЕтӀанэ зиӀэти сабыим шъхьащыгъолъхьагъ, ежь ыӀупэхэр адрэм ыӀупэмэ, ежь ынэхэр ащ ынэхэм, ыӀагушъохэр ащ ыӀагушъохэм анигъэсыгъэх. Сабыим зэрэщытэу шъхьащыгъуалъхьи, ащ ыпкъ къэфэбэжьыгъ+. 35Ащ ыуж къэтэджыжьи унэ кӀоцӀым иджэхашъо щытезэкӀухьагъ. Джыри зиӀэти сабыим зэрэщытэу шъхьащыгъолъхьагъ. Сабыир гъогогъуиблэ къэпси ынэхэр къызэкӀихыгъэх. 36ЕлыщаӀ Гъэхъазый къеджи риӀуагъ: «А Шунэм щыщ бзылъфыгъэм къедж». Арыти, адрэр ащ къеджагъ. Бзылъфыгъэр ЕлыщаӀ дэжь къызэкӀом ащ риӀуагъ: «Уишъао штэжь». 37Ар ащ къекӀуалӀи, ыпашъхьэ зыкъыщыридзыхи, джэхашъом нэсэу шъхьащэ къыфишӀыгъ. ЕтӀанэ ишъао ыштэжьи икӀыжьыгъ+.

ЕлыщаӀ ишӀэгъошӀитӀу

38Ащ ыуж ЕлыщаӀ Гъылгъал къыгъэзэжьыгъ. А чӀыпӀэм щыгъэблагъ. ТхьэлӀыкӀо зэкупэгъоу ыпашъхьэ исыгъэхэм адыщысыгъэ ежь иӀумэт риӀуагъ: «Лэгъупышхор тегъэуцуи тхьэлӀыкӀо зэкупэгъум пае хьантхъупс гъэпӀонкӀы»+. 39Ахэм ащыщ горэ уц горэхэр къыугъоинхэу губгъэм зехьэм, сэнэ бжанлэм фэдэу къэкӀэу зыгорэ къыгъотыгъэти, иджэнэ ӀэкӀапэ из ащ къыпичи, къыхьыгъ. Ар ыупкӀати, хьантхъупсыр зыщыпӀонкӀырэ лэгъупым, зыфэдэр амышӀэу, хитэкъуагъ. 40ЕтӀанэ шхэнхэу къафырагъэхъуагъ. Ау хьантхъупсым зэрэхэхъумпӀагъэхэм тетэу куо-хьаушхо къаӀатыгъ: «А Тхьэм ицӀыф! УзгъэлӀэщтыр лэгъупым ит!» Джаущтэу ашхын алъэкӀыгъэп. 41Арыти, ЕлыщаӀ къыӀуагъ: «Моу хьаджыгъэ къашъуштэ». Ар лэгъупым итым хитакъуи ыӀуагъ: «Джы къафигъахъуи орэшхэх». Джаущтэу лэгъупым итыр пшхышъунэу хъужьыгъэ.

42Ащ ыуж БаӀал-Щалищэ къалэм щыщ лӀы горэ къакӀуи, Тхьэм ицӀыф апэрэ лэжьыгъэу Ӏуихыжьыгъэм щыщэу, хьэ хьаджыгъэм хэшӀыкӀыгъэу хьалыжъые тӀокӀырэ шъуампӀэр зытелъ лэжьыгъацэхэмрэ дзыокӀэ къыфихьыгъэх. Арыти, ЕлыщаӀ ыӀуагъ: «ЦӀыфхэм яти ягъэшх»+. 43ИӀумэт къеупчӀыгъ: «Нэбгыришъэм афикъунэу тара ястыщтыр?» Мыдрэм риӀожьыгъ: «Ят цӀыфхэм, арэшх, сыда пӀомэ Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Афикъунышъ, къялыжьыщт“». 44Арыти, ахэм заретым, загъэшхэкӀыгъ, Зиусхьаным зэриӀуагъэуи къялыжьыгъ.

Ятфэнэрэ шъхьэр

ЕлыщаӀ НаӀаман зэригъэхъужьыгъэр

5^1Арамым ипачъыхьэ идзэ Ӏэшъхьэтетэу НаӀаман лӀэхъупхъэу, изиусхьан пачъыхьэ ащ лъытэныгъэ къыфишӀэу щытыгъ, сыда пӀомэ ащ ишӀуагъэкӀэ Зиусхьаным арамхэр атыригъэкӀуагъэх. А лӀыр дзэкӀолӀ бэлахьэщтыгъ, ау шъоджэуз иӀэу хъугъагъэ+. 2Зэгорэм арамхэр къатебанэхи зызэкӀэкӀожьхэм, Израил хэгъэгум щыщэу пшъэшъэжъые горэ гъэрэу аубыти зыдыращыгъагъэти, ар НаӀаман ишъуз къыдекӀокӀыщтыгъ. 3Зымафэ горэм ащ изиусхьангуащэ риӀуагъ: «А ей-гущ, Щамэрэн дэс тхьэлӀыкӀом дэжь мы сизиусхьан кӀогъагъэмэ, ишъоджэуз ыгъэхъужьыныгъи!» 4Арыти, НаӀаман кӀуи, Израил хэгъэгум щыщ пшъэшъэжъыем ыӀорэр изиусхьан къыфиӀотагъ. 5Арамым ипачъыхьэ ащ къыриӀуагъ: «Хъун, кӀо. Сэ Израилым ипачъыхьэ пае тхьапэ тхыгъэ къыостынышъ фэозгъэхьыщт». Тыжьынэу килограмм 340-рэ фэдиз, дышъэ килограмм 90-рэ фэдиз, щыгъын штэгъуипшӀ зыдиштэхи ар кӀуагъэ. 6Тхьапэ тхыгъэр Израилым ипачъыхьэ къыфихьыгъ. Ащ итхэгъагъ: «Мы тхьапэм игъусэу мары сиӀумэт НаӀаман къыпфэсэгъакӀо шъоджэузэу иӀэр бгъэхъужьыным пае». 7Израилым ипачъыхьэ тхьапэм зеджэм, ищыгъынхэр зэӀитхъыхи, къыӀуагъ: «Сытхьа сэ згъэлӀэнхэуи къэзгъэхъужьынхэуи? Сыд пае шъоджэузыр лӀым фэзгъэхъужьынэу садэжь къыгъэкӀуагъа? Джары шъуеплъ, къысэпыиным пае ушъхьагъу ар лъэхъу»+.

8Тхьэм ицӀыфэу ЕлыщаӀ Израилым ипачъыхьэ ищыгъынхэр зэрэзэхицунтхъагъэр зызэхехым, раригъэӀонэу пачъыхьэм дэжь ыӀофытагъэх: «Сыд пае уищыгъынхэр зэхэпцунтхъагъа? ТхьэлӀыкӀо Израилым зэрисыр ышӀэным пае садэжь ар къэрэкӀу». 9Ащ нэс НаӀаман ишыхэмрэ ику псынкӀэрэ игъусэхэу къэси ЕлыщаӀ иунэ пчъэӀупэ дэжь къэуцугъ. 10Арыти, ЕлыщаӀ иӀофтабгэ ащ пигъэгъокӀи рыригъэӀуагъ: «КӀуи Иордан псыхъо, гъогогъуиблэ зычӀэгъауи лыкӀэ къыптекӀэжьынышъ, къабзэ ухъужьыщт». 11НаӀаман губжыгъэу къыӀукӀыжьи ыӀуагъ: «Адэ сэ къызэрэсшӀошӀыгъэр ар къикӀынышъ, къэуцунышъ, и Зиусхьанэу Тхьэм ыцӀэ къыӀонышъ, ыӀэ узырэ чӀыпӀэм къытырилъхьанышъ, сишъоджэуз ыгъэхъужьынэу ары. 12Дамаск псыхъохэу Абанэрэ[*] Парпаррэ Израилым ипсыхъо пстэумэ анахьышӀухэба? Сыда ахэм защызгъэпскӀэу узыр симыӀэжьынэу зызгъэкъэбзэжьын слъэкӀыщтыгъэба?» Джащ тетэу къыгъэзэжьи, губжыгъэу къыӀукӀыжьыгъ. 13Ащ дэжьым иӀумэтхэр къекӀуалӀэхи къыраӀуагъ: «Тят, оркӀэ къин горэ зыхэлъ тхьэлӀыкӀом къыуиӀогъагъэмэ пшӀэщтыгъэба? „ЗыгъэпскӀи къабзэ ухъужьыщт“ къызыуиӀуагъэкӀэ, сыд пае умышӀэщта?» 14Арыти, ар кӀуи, Тхьэм ицӀыфэу ЕлыщаӀ къызэрэриӀуагъэм тетэу, гъогогъуиблэ Иордан зычӀигъэуагъ. Сабыим фэдэу лыкӀэ къытекӀэжьи, зиукъэбзыжьыгъ. 15Ащ лъыпытэу НаӀаман игъусэхэр зэрэкӀыгъухэу къыгъэзэжьи, Тхьэм ицӀыфэу ЕлыщаӀ ыпашъхьэ къиуцуи къыӀуагъ: «Мары Израилым и Тхьэ фэдэ зэрэдунаеу зэрэтемытыр къэсшӀагъ. Арышъ, уиӀумэт шӀухьафтын Ӏых»+. 16Адрэм къыӀуагъ: «Зиусхьанэу зыпашъхьэ ситыр зэрэщыӀэр сэӀо пӀысымыхынкӀэ!» НаӀаман бэрэ къаигъэ къышӀыгъ шъхьае, мыдрэр фезэгъыгъэп+. 17Арыти, НаӀаман къыӀуагъ: «Ар мыхъущтмэ, уиӀумэт Зиусхьаным нэмыкӀ тапэкӀэ тхьэ горэхэми къурмэнгъэстхэмрэ къурмэнхэмрэ афишӀыщтхэпышъ, къыдыритӀум ахьын алъэкӀыщтым фэдиз чӀыгу къырарэт[*]. 18Ау Зиусхьаным къыфигъэгъунэу уиӀумэт къызкӀэлъэӀурэр мары: сизиусхьан пачъыхьэ итхьэ фагъэуцугъэ тхьэлъэӀупӀэунэм шъхьащэ щишӀынэу Римон кӀуагъэу сӀэ зыкъызтыригъакӀэкӀэ, Римон фагъэуцугъэ тхьэлъэӀупӀэунэм сшъхьэ зыщесыуфэхкӀэ, Зиусхьаным уиӀумэт ащ пае къыферэгъэгъу». 19Арыти, ЕлыщаӀ къыриӀожьыгъ: «Зыгъэрэхьати кӀожь». Адрэр къыӀукӀыжьи, тӀэкӀу горэм кӀуагъэ. 20Ащ дэжьым ЕлыщаӀ иӀумэт Гъэхъазый ыӀуагъ: «Мары, а арамэу НаӀаман къыхьыгъэм щыщ зи къыӀимыхэу сизиусхьан ар ытӀупщыжьыгъ. Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо! Ащ сыкӀэлъычъэнышъ зыгорэ къыӀысхын»+. 21Ар дэдэм Гъэхъазый НаӀаман ыуж илъэдагъ. Арыти, НаӀаман къыкӀэлъычъэрэр къылъэгъуи, ику псынкӀэ къикӀи, къыпэгъокӀи къеупчӀыгъ: «ЗэкӀэри дэгъуба?» 22Мыдрэм риӀожьыгъ: «ЗэкӀэри дэгъу. Сизиусхьан сыкъыӀофтагъ къыосӀонэу: „Ефраим къушъхьэлъэ хэкум къикӀхи тхьэлӀыкӀо зэкупэгъум щыщхэу кӀэлитӀу садэжь къэкӀуагъэхэшъ, тыжьын килограмм 34-рэ фэдизрэ щыгъын штэгъуитӀурэ къят“». 23Арыти, НаӀаман ыӀуагъ: «ФэдитӀукӀэ нахьыбэу штэба». Ар ыштэнэу къелъэӀуи, тыжьынри щыгъын штэгъуитӀури дзыуитӀум къарилъхьэхи, ежь иӀумэт нэбгыритӀум къаритхи, Гъэхъазый ыпэ итхэу рахьыжьагъэх. 24ЕтӀанэ Ӏуашъхьэм къызэсым, ахэм аӀыгъыгъэр къаӀихыжьи иунэ щигъэбылъыгъ. Ащ ыуж цӀыфхэр ытӀупщыжьхи, ахэм агъэзэжьыгъ. 25Ар къэкӀожьи изиусхьан дэжь зехьэм, ЕлыщаӀ къеупчӀыгъ: «Тыда укъыздикӀыжьыгъэр, Гъэхъазый?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «УиӀумэт зыми кӀогъагъэп». 26Мыдрэм ащ риӀуагъ: «А цӀыфыр ику псынкӀэ къызекӀым сыгукӀэ сыуигъусагъэба сэ? Тыжьынрэ, щыгъынхэмрэ, зэйтын чъыгхэмрэ, сэнэшъхьэ шӀапӀэхэмрэ, мэл-пчэнхэмрэ, былым пӀашъэхэмрэ, унэӀут хъулъфыгъэхэмрэ, унэӀут бзылъфыгъэхэмрэ къаӀыпхынхэм игъуа? 27НаӀаман ишъоджэуз оррэ къыпкӀэхъощтхэмрэ джащ пае егъашӀэм къышъуферэгъэзэжь». Джащ дэжьым ар шъоджэузым осым фэдэу фыжьыбзэу зэлъикӀугъэу ащ дэжь къикӀыжьыгъ+.

Яхэнэрэ шъхьэр

ЕлыщаӀ обзэгъушъхьэр псым къызэрэхихыжьыгъэр

6^1Мафэ горэм тхьэлӀыкӀо зэкупэгъум хэтхэм ЕлыщаӀ раӀуагъ: «О утипащэу тыздэщыӀэ тиеджэпӀэ-псэупӀэ тэркӀэ зэжъущ. 2Иордан тыжъугъакӀуи, пкъэу зырыз къэтхьынышъ, тыщыпсэунэу унэ псы гъунэм щытшӀыщт». Арыти, ащ къадыригъэштагъ. 3Ащ дэжьым ащыщ горэм къыӀуагъ: «Лъэш дэдэу сыолъэӀу тэ, уиӀумэтхэм, утигъусэу къыддакӀоба». «Хъунба адэ», – къыриӀожьыгъ. 4Джаущтэу ар адэкӀуагъ. Ахэр Иордан къэсыхи чъыгхэр къыраупкӀынхэу фежьагъэх. 5Ащыщ горэм чъыгыр риупкӀ пэтзэ иобзэгъушъхьэ къышӀози псым хэфагъ. Арыти, къэкууи къыӀуагъ: «Ай, сизиусхьан, ар хьафэу къаӀысхыгъагъи!» 6ЕлыщаӀ ащ еупчӀыгъ: «Тыда ар зыщыхэфагъэр?» Адрэм чӀыпӀэр къызырегъэлъэгъум, ЕлыщаӀ пхъэ такъыр горэ чъыгым къыпиупкӀи а чӀыпӀэм зыхедзэм, обзэгъушъхьэр къычӀэужьынэу ышӀыгъ. 7Ащ риӀуагъ: «Мыр штэжь». Адрэм обзэгъушъхьэр къыхихыжьыгъ.

ЕлыщаӀ арамхэр къызэрэзэтыригъэуцуагъэхэр

8Арамым ипачъыхьэ джыри зэ израил цӀыфхэм зао къаришӀылӀагъ. ИдзэкъулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетхэм адэгущыӀэзэ, ащ ыӀощтыгъэ: «Мыщ фэдэ чӀыпӀэр тидзэ иуцупӀэу тэгъэнафэ». 9Арыти, Тхьэм ицӀыфэу ЕлыщаӀ Израилым ипачъыхьэ дэжь ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Арамхэм а чӀыпӀэм зыщагъэпытагъэшъ, благъэу уемыкӀуалӀ». 10Джаущтэу Израилым ипачъыхьэ ЕлыщаӀ зыфиӀогъэгъэ чӀыпӀэм къыщыхъухэрэр къызэрагъэшӀэнэу ыгъакӀохэзэ, пчъагъэрэ зыкъиухъумэжьыгъ. 11Арамым ипачъыхьэ хъурэм къыгъэгумэкӀыгъэу идзэкъулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетхэм къяджи ариӀуагъ: «Тащыщэу Израилым ипачъыхьэ бзэгу фэзыхьрэр джыдэдэм къашъуӀо». 12Арыти, ащ идзэкъулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетхэм ащыщ горэм къыӀуагъ: «Ащ фэдэ гори къытхэтэп, сизиусхьан пачъыхьэр, ау Израилым итхьэлӀыкӀоу ЕлыщаӀ уичъыепӀэ унэ щыпӀохэрэри Израилым ипачъыхьэ реӀожьых». 13Пачъыхьэм къыӀуагъ: «ШъукӀуи ар зыдэщыӀэр къызэжъугъашӀи, лъызгъэкӀонхэшъ къязгъэубытыщт». Ащ къэбар къыфахьи къыраӀуагъ: «Мары Дотан къалэм ар щыӀ»+. 14Арыти, дзэ купышхо ягъусэу шыхэмрэ ку псынкӀэхэмрэ ащ ыгъэкӀуагъэх. Ахэр чэщэу къакӀохи къалэр къадзыхьагъ. 15Пчэдыжьым Тхьэм ицӀыф иӀумэт къэтэджи къызекӀым, мары – дзэри, шыхэри, ку псынкӀэхэри къалэм къызэрегъэуцокӀыгъэхэр къылъэгъугъ. Арыти, ащ ЕлыщаӀ риӀуагъ: «Ео-ой, сизиухьан! Сыд джы тшӀэжьыхэн?» 16Адрэм къыриӀожьыгъ: «Укъэмыщт, сыда пӀомэ тэ тигъусэхэр ахэм ягъусэхэм анахьыб». 17Ащ дэжьым ЕлыщаӀ Тхьэм елъэӀузэ къыӀуагъ: «Зиусхьан! Мыр тэрэзэу гъаплъэба». Ар дэдэм Зиусхьаным ЕлыщаӀ иӀумэт зегъаплъэм, мары шыхэмрэ ку псынкӀэхэу мэшӀотхъуабзэр къызпиххэмрэ ЕлыщаӀ къызэлъаухъурэигъэу къушъхьэр зэрэщытэу зэлъабгъагъ+. 18ЕтӀанэ арамхэр ащ дэжь къызежьэхэм ЕлыщаӀ Зиусхьаным елъэӀуи ыӀуагъ: «Амылъэгъушъунэу ахэр шӀых». Ащ ЕлыщаӀ зэрелъэӀугъэу, ахэм амылъэгъушъунэу ышӀыгъ+. 19Арыти, ЕлыщаӀ ахэм ариӀуагъ: «А гъогур арэп мыр, а къалэри арэп мыр. Сауж шъукъихьи шъузлъыхъурэ цӀыфым дэжь сэ шъусщэщт». Джаущтэу ахэр Щамэрэн къыщагъэх. 20Щамэрэн къызэсхэм, ЕлыщаӀ къыӀуагъ: «Зиусхьаныр! Мыхэм алъэгъунэу анэхэр къэгъэплъэжьых». Арыти, Зиусхьаным ахэр къызегъэплъэжьхэм, мары Щамэрэн ипчэгу зэритхэр къалъэгъугъ. 21Арыти, Израилым ипачъыхьэ ахэр къызелъэгъухэм, ЕлыщаӀ еупчӀыгъ: «Мыхэр зэхэсэрэукӀэха, зэхэсэрэукӀэха, тят?» 22Адрэм къыриӀожьыгъ: «УмыукӀых. Заом гъэры щашӀхэрэр аукӀхэрэп ныӀа? Егъашхэхи егъашъохи, етӀанэ япачъыхьэ дэжь тӀупщыжьых»+. 23Арыти, ешхэ-ешъо афаригъэшӀи, ахэр агъэшхахэхи, зырагъэшъуахэхэм атӀупщыжьхи, япачъыхьэ дэжь агъэзэжьыгъ. Ащ ыуж арамхэр Израилым ичӀыгу къытемыбанэхэу охътэ шӀукӀае тешӀагъ. 24ТӀэкӀу зытешӀэм Арамым ипачъыхьэу Бэнхадад дзэу иӀэр зэрэщытэу къыугъойи, къакӀуи Щамэрэн къыдзыхьагъ+. 25Ахэм ар къызадзыхьэм Щамэрэн щыгъэблэшхуагъэти, щыдышъхьэр тыжьын зы килограммрэ грамм 200-рэ фэдизкӀэ, тхьаркъо цуе грамм 250-рэ фэдизыр тыжьын грамм 75-рэ фэдизкӀэ ащэщтыгъэх. 26Мафэ горэм Израилым ипачъыхьэ къэлэ дэпкъым ышъхьагъ тетэу кӀозэ, бзылъфыгъэ горэм гъогызэ къыриӀуагъ: «КъыздэӀэпыӀ, сизиусхьан пачъыхьэр»+. 27Арыти, мыдрэм риӀуагъ: «Зиусхьаныр къыбдэмыӀэпыӀэмэ, сыдэущтэу сэ сыбдэӀэпыӀащта? Лэжьыгъи сани сиӀэпи». 28Пачъыхьэр ащ пыдзагъэу еупчӀыгъ: «Сыда узфаер?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Модэ мо бзылъфыгъэм къысиӀощтыгъ: „УикӀалэ непэ тэгъэшхи, сэ сишъао неущ тшхыщт“. 29Арыти, сишъао дгъажъуи тшхыгъэ. КъыкӀэлъыкӀорэ мафэм ащ есӀуагъ: „Джы о уикӀалэ къашти тэгъэшхы“. Ау ащ икӀалэ ыгъэбылъыгъ»+. 30Пачъыхьэр бзылъфыгъэм къыӀуагъэм едэӀуи, ищыгъынхэр зэӀитхъыгъэх. Къэлэ дэпкъым ышъхьагъ тетэу ащ къыщикӀухьэзэ, мары дзыопхъэ шэкӀ пхъашэм хэшӀыкӀыгъэ джанэр ыкӀышъо нэсэу зэрэщыгъыр цӀыфхэм алъэгъугъ. 31Ащ дэжьым пачъыхьэм къыӀуагъ: «Щафат ыкъо ЕлыщаӀ непэ ышъхьэ зышӀосымыхкӀэ, Тхьэм сифэшъуашэр серэгъэгъот, нахьыбэжьи къысерэшӀ». 32Пачъыхьэм иӀумэт горэ ЕлыщаӀ лъигъэкӀуагъ. Ежь ЕлыщаӀ иунэ исыгъ, нахьыжъ упчӀэжьэгъухэри ащ ыдэжь исыгъэх. КъагъэкӀуагъэр джыри къэмысзэ, нахьыжъ упчӀэжьэгъухэм ащ ариӀуагъ: «А укӀакӀом ыкъо сшъхьэ шӀуаригъэхынэу къызэригъакӀорэр шъошӀа? Шъусакъ, къагъэкӀуагъэр къызыскӀэ, пчъэр пытэу ежъугъэти къишъумыгъахь. Мары изиусхьан пачъыхьэри ащ ыуж кӀэкӀэу ит!» 33Ар ахэм адэгущыӀэфэ, пачъыхьэм къыгъэкӀуагъэр къэси къыӀуагъ: «Сыда Зиусхьаным джыри сызэрэщыгугъыжьын слъэкӀыщтыр, ащ фэдиз тхьамыкӀагъор къытфихьыгъэмэ?»

Яблэнэрэ шъхьэр

7^1Мыщ дэжьым ЕлыщаӀ къыӀуагъ: «Зиусхьаным къыӀорэм шъукъедэӀу. Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Неущ мыщ фэдэ уахътэм анахь хьаджыгъэ дэгъум фэдэ дзыомрэ хьэ дзыуитӀумрэ тыжьын чапыч зырызкӀэ Щамэрэн ибэдзэр щащэщтых“». 2Арыти, пачъыхьэм дзэ къулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетышхоу цыхьэ зыфишӀыщтыгъэм ЕлыщаӀ риӀуагъ: «Тхьэм лэжьыгъэр уашъом къыригъэтэкъохыгъэми, ащ фэдэу хъун ылъэкӀынэуи?» Арыти, мыдрэм риӀожьыгъ: «Ар о унитӀукӀэ плъэгъущт, ау ар къыпӀуфэщтэп»+.

Арамым идзэхэм зэрэкӀатхъужьыгъэр

3А уахътэм шъоджэуз зиӀэ нэбгыриплӀ горэ къалэм идэхьэпӀэ къэлапчъэхэм адэжь щысхэу зэраӀожьыщтыгъэ: «Сыд пае хьадэгъум тежэу мыщ дэжьым тыщысыщта? 4Къалэм тыдэхьанэу тӀомэ, къалэм щыгъаблэшъ, ащ тыдэлӀыхьан, мыщ дэжьым тыщысми джащ фэдэу тылӀэн. Ащ нахьышӀу арамхэм ядзэуцупӀэ тыжъугъакӀуи. ТамыукӀэу, псэоу тыкъагъанэмэ, тыщыӀэн, таукӀмэ таукӀыгъ». 5Арыти, шӀункӀ къызэхъум, арамхэм ядзэуцупӀэ кӀонхэу ежьагъэх. Арамхэм ядзэуцупӀэ игъунэгъоу екӀолӀагъэх, мары зы цӀыф гори ащ щыӀэп. 6Зиусхьаным ку псынкӀэхэм къапыӀукӀырэ макъэхэмрэ шы щыщ макъэхэмрэ, дзэшхоу къакӀорэм къыпыӀукӀырэ макъэри зэрахэтэу арамхэм ядзэуцупӀэ къыщызэхахынхэу ышӀыгъагъ. Арыти, ахэм зэраӀожьыгъагъ: «Израилым ипачъыхьэ хъыт ыкӀи мысыр пачъыхьэхэр ахъщэ аритызэ, къытигъэзэонхэу къызгуищэгъэнхэ фае»+. 7Ахэм псынкӀэу зыкъаӀатыжьи шӀункӀ къызэрэхъоу кӀатхъужьыгъагъ: ягъэӀагъэхэри, яшхэри, ящыдхэри, яуцупӀи зэрэщытэу къабгынэхи, зыкъагъэнэжьыным пае ашъхьэхэр Ӏуахыжьыгъагъэх+. 8А цӀыфхэу шъоджэуз зиӀэхэр дзэуцупӀэм ыгъунэ къекӀуалӀэхи гъэӀагъэ горэм чӀэхьагъэх. Ащ щышхагъэх, щешъуагъэх, тыжьыни, дышъи, щыгъыни къычӀаххи къыздаштагъэх, къагъэзэжьи ахэр агъэбылъыгъэх. Джыри нэмыкӀ гъэӀагъэ горэм чӀахьэхи, ащи къычӀахыгъэх, къагъэзэжьи агъэбылъыгъэх. 9ЕтӀанэ ахэм зэраӀожьыгъ: «ТшӀэрэр тэрэзэп. Мы мафэр къэбар гушӀуагъом имафэшъ, зыдгъэлъажъоу, нэф къэшъыфэ тежэмэ, тагъэмысэжьыщт. Джыдэдэм тыжъугъакӀуи пачъыхьэми ащ ицӀыфхэми къэбарыр ятэжъугъэгъашӀ». 10Арыти, ахэм къагъэзэжьи къэлэ дэхьапӀэм хэлъ къэлапчъэр къэзгъэгъунэщтыгъэхэр къэбарым щагъэгъозагъэх: «Арамхэм ядзэуцупӀэ тыкӀогъагъ, мары зы цӀыф гори ащ щыӀэп, цӀыф горэми ымакъэ щызэхэпхырэп. Шы-щыд епхыгъэхэр ары ныӀэп щытхэр, ягъэӀагъэхэри зэрэщытых». 11Арыти, ахэр къэлэ дэхьапӀэм хэлъ къэлапчъэр къэзгъэгъунэщтыгъэхэм къяджэхи пачъыхьэми ащ ицӀыфхэми афаӀопщыгъ. 12Пачъыхьэр чэщым къэтэджи, идзэкъулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетхэм къяджи ариӀуагъ: «Арамхэм къыташӀэрэр къышъосӀон. Гъаблэм тызэригъалӀэрэр ахэм ашӀэти, хашъом зыщагъэбылъынэу ядзэуцупӀэ къабгынагъ. „Ахэр къалэм къызыдэкӀхэкӀэ, зэрэпсэухэу тыубытынхэшъ, къалэм тыдэхьащт“ – джары ахэр зэгупшысхэрэр». 13Арыти, къыдекӀокӀхэрэ дзэкъулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетмэ ащыщ горэм къыӀуагъ: «Къалэм къыдэнэгъэ адрэ шыхэм ащыщэу шитфымэ атесхэу зыгорэхэр тэжъугъэгъакӀох. НэмыкӀ амал щыӀэп, ахэр къаукӀыхэмэ, адрэ израил цӀыфэу лӀагъэхэмэ афэдэ хъущтых. Арышъ, тэжъугъэгъакӀохи, хъурэм тежъугъэплъ»[*]. 14Арыти, ку псынкӀитӀум шы тӀурытӀу акӀашӀагъэх. «ШъукӀуи шъукъаплъ», – ыӀуи, пачъыхьэм арамхэм ядзэ ыуж ригъэхьагъэх. 15Ежьэхи ащ ыуж итхэу Иордан нэс кӀуагъэх. Мары арамхэр гузэжъогъум хэтхэу зечъэжьэжьхэм къычӀадзыгъэ щыгъынхэмрэ пкъыгъохэмрэ гъогум тетэкъуагъэу, тизыбзэу телъых. Джаущтэу агъэкӀуагъэхэм къагъэзэжьи къэбарыр пачъыхьэм къыфахьыгъ. 16ЕтӀанэ цӀыфхэр къежьэхи арамхэм ядзэуцупӀэ зэрапхъуагъ. Зиусхьаным къызэриӀуагъэу, анахь хьаджыгъэ дэгъу зы дзыомрэ хьэ дзыуитӀумрэ тыжьын ахъщэ зырыз ауасэу джащ дэжьым хъугъэ. 17Арыти, пачъыхьэм идзэ къулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетышхоу ицыхьэшӀэгъугъэр къэлапчъэм Ӏуигъэуцогъагъ. ЦӀыфхэм ар къэлапчъэм щыӀуапӀытӀыхьи, пачъыхьэр ЕлыщаӀ ыдэжь къызэкӀом, ащ къызэрэриӀогъагъэу, ар лӀагъэ+. 18ЕлыщаӀ пачъыхьэм ащ дэжьым къыриӀогъагъ: «Неущ мыщ фэдэ уахътэм анахь хьаджыгъэ дэгъу зы дзыомрэ хьэ дзыуитӀумрэ тыжьын ахъщэ зырызкӀэ Щамэрэн ибэдзэр щащэщтых». 19А дзэкъулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетышхом ЕлыщаӀ къыриӀогъагъ: «Тхьэм лэжьыгъэр уашъом къыригъэтэкъохыгъэми, ащ фэдэу хъун ылъэкӀынэуи?» Мыдрэм риӀожьыгъагъ: «Ар о унитӀукӀэ плъэгъущт, ау ащ щыщ о къыпӀуфэщтэп». 20Джа дэдэр ащ къехъулӀагъ. ЦӀыфхэм ар къэлапчъэм щыӀуапӀытӀыхьи, етӀанэ лӀэжьыгъэ.

Яенэрэ шъхьэр

Шунэм щыщ бзылъфыгъэм ичӀыгу къызэрэратыжьыгъэр

8^1Мафэ горэм ЕлыщаӀ зикӀалэ къыгъэхъужьыгъэгъэ бзылъфыгъэм риӀогъагъ: «Ори уиунагъуи шъуежьи, шъузщыпсэун шъулъэкӀыщт нэмыкӀ хэгъэгу горэм шъукӀу, сыда пӀомэ Зиусхьаным къыригъэжьэнышъ илъэсиблэ мы хэгъэгум щыгъэблэщт»+. 2Арыти, ЕлыщаӀ къариӀуагъэм едэӀухи, бзылъфыгъэмрэ иунагъорэ заӀати, фылист хэгъэгум кӀохи илъэсиблэ ащ къисыгъэх. 3Илъэсибл зытешӀэм а бзылъфыгъэр фылист хэгъэгум къикӀыжьи къэкӀожьыгъ. Иунэрэ ихапӀэрэ къыратыжьынхэм пае елъэӀунэу, пачъыхьэм дэжь ар кӀуагъэ. 4Пачъыхьэр ащ дэжьым Тхьэм ицӀыфэу ЕлыщаӀ иӀумэт Гъэхъазый дэгущыӀэщтыгъэти, ащ риӀуагъ: «ЕлыщаӀ ишӀэгъошӀагъэхэр зэкӀэ къысфэӀуатэхэба»+. 5ЛӀагъэр ащ къызэригъэхъужьыгъагъэм икъэбар адрэм къызщыфиӀотэрэ дэдэм тефэу зишъао къыгъэхъужьыгъэгъэ бзылъфыгъэр иунэрэ ичӀыгу Ӏахьэрэ пае пачъыхьэм къелъэӀугъ. Гъэхъазый ащ дэжьым къыӀуагъ: «Сизиусхьан пачъыхьэр, а бзылъфыгъэ дэдэри ЕлыщаӀ къыгъэхъужьыгъэгъэ а шъаори арых мыхэр». 6Арыти, пачъыхьэр бзылъфыгъэм къеупчӀыгъэти, мыдрэми хъугъэр фиӀотэжьыгъ. Пачъыхьэм тхьамэтэ пащэмэ ащыщ горэ гъусэ къыфишӀи, ащ риӀуагъ: «Мыщ имылъку зэрэщытэу, хэгъэгур къызибгынэгъэ мафэм къыщегъэжьагъэу джы нэс, ичӀыгу Ӏахьэ федэу къытын ылъэкӀыщтыгъэ пстэури етыжьых».

ТхьэлӀыкӀоу ЕлыщаӀрэ Хъазаелрэ

7ЕтӀанэ ЕлыщаӀ Арам хэгъэгум икъэлэ шъхьаӀэу Дамаск кӀуагъэ. А уахътэм Арамым ипачъыхьэу Бэнхадад исымэджэгъугъэти, ащ къэбарыр къыфахьи къыраӀуагъ: «Тхьэм ицӀыф мыщ къэкӀуагъ»+. 8Арыти, пачъыхьэм иӀумэт къулыкъушӀ Ӏэшъхьэтетэу Хъазаел риӀуагъ: «ШӀухьафтыныр пӀыгъэу Тхьэм илӀыкӀо пэгъокӀи, мы узыр хъужьыщтмэ къысфызэригъэшӀэнэу Зиусхьаным ар сфегъэупчӀ»+. 9Дамаск нахьышӀоу щащэхэрэмкӀэ ушъэгъэ махъшэ тӀокӀитӀур игъусэу Хъазаел ащ пэгъокӀыгъ. Ащ екӀуалӀи риӀуагъ: «УикӀэлэ Бэнхадад, арам пачъыхьэм, уадэжь сыкъиӀофтагъ сыоупчӀынэу: „Мы сиуз хъужьыщта?“» 10Арыти, ЕлыщаӀ къыриӀожьыгъ: «Гъэзэжьи ащ еӀу: „Шъыпкъэ дэдэмкӀэ ухъужьыщт“, ау ар зэрэлӀэщтыр Зиусхьаным, шъыпкъэ дэдэмкӀэ, къысигъэшӀагъ». 11ЕтӀанэ ЕлыщаӀ инэплъэгъу ащ къыфигъази, тедыягъэм фэдэу гуфаплъэу бэрэ къеплъыгъэти, ар къыгъэукӀытагъ. Тхьэм ицӀыф ар дэдэм къэгъыгъ. 12Арыти, Хъазаел къеупчӀыгъ: «Сыд пае сизиусхьан гъыра?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Израил цӀыфхэм тхьамыкӀагъоу къафэпхьыщтыр зыфэдэр, ахэм япытапӀэхэр зэрэбгъэстыщтхэр, ядзэкӀолӀ хэшыпыкӀыгъэхэр чатэкӀэ зэрэуукӀыщтхэр, ясабый быдзашъохэм ашъхьэхэр зэрэзэгоуутыщтхэр, ябзылъфыгъэ лъэрмыхьэхэр зэрэзэгоуупкӀыщтхэр сэшӀэшъ ары»+. 13Арыти, Хъазаел къыӀуагъ: «УиӀумэт хьэ лӀагъэ ащ фэдиз Ӏофышхо ышӀэнэуи?» ЕлыщаӀ ащ риӀожьыгъ: «Арамым ипачъыхьэ ухъунэу Зиусхьаным къысигъэлъэгъугъ»+. 14ЕтӀанэ ар ЕлыщаӀ къыкӀэрыкӀыжьи изиусхьан дэжь къыгъэзэжьыгъ. Адрэр ащ къеупчӀыгъ: «Сыда ЕлыщаӀ къыуиӀуагъэр?» Мыдрэм риӀожьыгъ: «Шъыпкъэ дэдэу, ухъужьынэу къысиӀуагъ». 15КъыкӀэлъыкӀогъэ мафэм Хъазаел чыхӀаныр къышти, ыгъэуцӀыни, ар пачъыхьэм ынэӀу рифызылӀи ыгъэлӀагъ. Джащ тетэу Хъазаел ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Ехъуд пачъыхьэу Иорам

16Израилым ипачъыхьэу Ахъаб ыкъо Ехъорам зыпачъыхьэр ятфэнэрэ илъэсым хэхьагъэу Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъощафат ыкъо Иорам Ехъудэм ипачъыхьэу техьагъ. 17Ар пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс щэкӀрэ тӀурэ, илъэсие Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. 18Ахъаб ыпхъумэ ащыщ горэ ишъузыгъэти, ар израил пачъыхьэхэм ягъогухэм атетыгъ, Ахъаб иунагъо зэрэщашӀыщтыгъэм фэдэу, Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ+. 19Ау Зиусхьаным иӀумэт Даут ихьатыркӀэ Ехъудэр ыгъэкӀодынэу фэягъэп, сыда пӀомэ ащ ижъуагъо инэф мыкӀосэным пае ыкъохэмкӀэ ипачъыхьагъу егъашӀэм щигъэӀэнэу къыгъэгугъэгъагъ+.

20Иорам пачъыхьэзэ, Ехъудэм итетыгъо пэуцужьхэу Едомым ицӀыфхэм зыкъыпаӀэти, ащ хэкӀыхи, ежьхэм япачъыхьэ тырагъэхьагъ+. 21Арыти, Иорам ку псынкӀэхэр игъусэхэу ЦаӀир къалэ кӀуагъэхэу едомхэм ахэр къадзыхьагъэх. Пачъыхьэмрэ ку псынкӀэхэм яӀэшъхьэтетхэу игъусэхэмрэ чэщым зыкъаӀати, пыидзэм езаохэзэ, ащ къыкӀоцӀыратхъуи къежьэжьыгъэх. ИдзэкӀолӀхэри, шъхьадж ипакӀэ хэлъэдэжьи, ядэжь къагъэзэжьыгъ. 22Джаущтэу Едомыр Ехъудэм зэрэгокӀыгъэу джы къызнэсыгъэми ар шъхьафит. А охътэ дэдэм Лыбнэ къали ащ гокӀыжьыгъ. 23Иорам нэмыкӀэу ышӀагъэхэмрэ къехъулӀагъэхэмрэ ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 24Иорам ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм ыгъэзэжьыгъэти, ятэ Даут икъалэу ятэ пӀашъэхэр зыдэлъхэм щагъэтӀылъыжьыгъ. Ыкъо Ахъазыехъу ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Ехъуд пачъыхьэу Ахъазый

25Израилым ипачъыхьэу, Ахъаб ыкъо Ехъорам зыпачъыхьэр илъэс пшӀыкӀутӀум хэхьагъэу Ехъудэм ипачъыхьэу, Иорам ыкъо Ахъазый пачъыхьагъум техьагъ. 26Ахъазый пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс тӀокӀырэ тӀурэ. Ар зы илъэсрэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Израилым ипачъыхьэу Ӏомрый ипхъорэлъфэу ащ янагъэм ыцӀагъэр Ӏаталый+. 27Пачъыхьэу Ахъаб иунагъо игъогу ар тетыгъ, Ахъаб иунагъо ишъузкӀэ иӀахьылыгъэти, ащ фэдэу, Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ. 28Ахъазый пачъыхьэмрэ Ахъаб ыкъо Ехъорам пачъыхьэмрэ зэгъусэхэу Арамым ипачъыхьэу Хъазаел езэонхэу ГъылыӀадым ит Рамот къалэм екӀугъэхэти, арамхэм Ехъорам къауӀагъ+. 29Ехъорам пачъыхьэр Арамым ипачъыхьэу Хъазаел езаозэ, арамхэм Рамот къыщауӀэгъагъэти, къызэригъэӀэзэнхэу ИзрыӀэл къыгъэзэжьыгъ. Ахъаб ыкъо Ехъорам сымэджагъэти, ащ дэжь Иорам ыкъо Ахъазый сымэджаплъэ къэкӀуагъ.

Ябгъонэрэ шъхьэр

Ехъыо Израилым ипачъыхьанэу къызэрэхахыгъэр

9^1А уахътэм ЕлыщаӀ тхьэлӀыкӀо зэкупэгъум ащыщ горэм къеджи риӀуагъ: «Гъогум узэрэтехьанэу зыгъэхьазыри, мы къошынжъыеу зэйтын дагъэр зэрытыр зыдашти ГъылыӀадым ит Рамот къалэм кӀо+. 2Ащ узыкӀокӀэ, Нымщый ыкъо Ехъощафат икӀалэу Ехъыо къыщызэгъэгъоти, зыӀугъакӀ. ДзэӀэшъхьэтет купэу зыхэтым къыхэщи чъыяпӀэм ищ+. 3Зэйтын дагъэр зэрыт къошынжъыер къашти, ышъхьэ текӀи еӀу: „Зиусхьаным ыӀорэр мары: ‘Израилым урипачъыхьанэу пшъхьэ дагъэ къыщэсэфэ’“. ЕтӀанэ псынкӀэу къечъэжьэжь»+. 4Арыти, тхьэлӀыкӀо ныбжьыкӀэр ГъылыӀадым ит Рамот къалэм кӀуагъэ. 5Ар ащ къызэсым, мары дзэӀэшъхьэтетхэр зэхэгущыӀэжьхэу щысых. Ащ къыӀуагъ: «О, тхьамэтэ пащ, сыкъыпфаӀофтагъ». Арыти, Ехъыо къеупчӀыгъ: «Тащыщэу хэт дэжьа?» Мыдрэм риӀожьыгъ: «Уадэжь, тхьамэтэ пащ». 6Арыти, адрэр къэтэджи, унэм ихьагъэх. ТхьэлӀыкӀо ныбжьыкӀэм зэйтын дагъэр ащ ышъхьэ тырикӀи риӀуагъ: «Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ыӀорэр мары: „Зиусхьаным илъэпкъ, Израилым, урипачъыхьанэу укъыхэсэхы. 7СиӀумэт тхьэлӀыкӀохэуи, сиӀумэт пстэоуи Изэбэл аригъэукӀыгъэхэм алъ сшӀэжьыным пае, уизиусхьан Ахъаб иунагъо бгъэкӀодыщт+. 8Сыда пӀомэ Ахъаб иунагъо зэрэщытэу кӀодыщт. Ахъаб иунагъо хъулъфыгъэ гори къисымыгъанэу зэкӀэ Израилым щызгъэкӀодыщтых, шъхьафитныгъэ зимыӀэхэри, абгынэжьыгъэу къэнагъэхэри зэрахэтхэу+. 9Джаущтэу Ахъаб иунагъо Нэуат ыкъо ЯрабӀамрэ Ахъый ыкъо БаӀыщэрэ яунагъомэ ясшӀагъэр есшӀэщт+. 10Изэбэл ИзрыӀэл къалэм ыкӀыб хьэхэм щашхыжьыщт, зыгорэми ар ыгъэтӀылъыжьыщтэп“». ТхьэлӀыкӀо ныбжьыкӀэм псынкӀэу пчъэр къыӀуихи къичъыжьыгъ+.

11ЕтӀанэ Ехъыо изиусхьан пачъыхьэ идзэӀэшъхьэтетхэу зигъусагъэхэм адэжь къызегъэзэжьым, ахэр ащ къеупчӀыгъэх: «ЗэкӀэри дэгъуа? Сыда а зэрмырыр уадэжь къызкӀэкӀогъагъэр?» Мыдрэм ариӀожьыгъ: «Ар зыфэдэ цӀыфри зыфиӀори шъошӀэба». 12Адрэхэм къыраӀожьыгъ: «Ар шъыпкъэп, къытаӀу». Арыти, тхьэлӀыкӀом къыриӀуагъэхэр афиӀотэжьхи, «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Израилым урипачъыхьанэу пшъхьэ дагъэ къыщэсэфэ“» ащ къызэрэрэриӀуагъэр ариӀуагъ. 13Ащ дэжьым ахэр, гуӀэхэзэ, шъхьадж ищыгъын къышти, атеуцонэу дэкӀояпӀэм фытыралъхьэхи, бжъэмыем къепщэхи, къэзэрэгъэкууагъэх: «Ехъыо пачъыхьэу техьагъ!»+

Израилым ипачъыхьэу Иорам зэраукӀыгъэр

14ЕтӀанэ Нымщый ыкъо Ехъощафат икӀалэу Ехъыо Израилым ипачъыхьэу Ехъорам зыкъыпиӀэтыгъагъ. Ежь Ехъорам израил дзэкӀолӀхэр игъусэхэу ГъылыӀадым ит Рамот къалэм щыӀэу Арамым ипачъыхьэу Хъазаел идзэ пэӀууцогъагъ+. 15Пачъыхьэу Ехъорам Арамым ипачъыхьэу Хъазаел езаозэ къауӀэгъагъэти, къызэригъэӀэзэнхэу ИзрыӀэл къалэм къыгъэзэжьыгъагъ. ЕтӀанэ Ехъыо игъусэхэм ариӀуагъ: «Сэ шъукъызготмэ, ИзрыӀэл дэсхэм макъэ аригъэӀуным пае зыгори Рамот къалэм дэрэмыкӀ». 16Ащ ыуж Ехъыо ику псынкӀэ итӀысхьи Ехъорам иуӀагъэхэр зыщигъэхъужьыщтыгъэ ИзрыӀэл кӀуагъэ. Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъазый Ехъорам дэжь кӀэупчӀакӀо къэкӀуагъэу щыӀагъ.

17ИзрыӀэл къызэрэшӀыхьэгъэ дэпкъым ышъхьагъ тетыгъэ къэрэгъулым Ехъыо идзэу къакӀощтыгъэр къылъэгъугъэти ыӀуагъ: «ЦӀыф куп горэ къакӀоу сэлъэгъу». Арыти, Ехъорам къыӀуагъ: «Шыу горэ Ӏофыти, ахэм апэгъэгъокӀи, мамыр ӀофкӀэ къэкӀохэмэ къягъэупчӀ». 18Шыур ежьи, ахэм апэгъокӀи ариӀуагъ: «Пачъыхьэм ыӀорэр мары: „Мамыр Ӏофа шъукъызфакӀорэр?“» Арыти, Ехъыо къыриӀожьыгъ: «Сыд о уиӀофэу ащ хэлъыр? Сауж къихьи некӀо». Къэрэгъулым хъурэм икъэбар пачъыхьэм ригъашӀэу къыӀуагъ: «Ар ахэм акӀэрыхьагъ, ау къыгъэзэжьырэп». 19Джыри нэмыкӀ шыу аӀофтагъэти, ари апэгъокӀи ариӀуагъ: «Пачъыхьэм ыӀорэр мары: „Мамыр Ӏофа шъукъызфакӀорэр?“» Ехъыо ащи къыриӀуагъ: «Сыд о уиӀофэу ащ хэлъыр? Сауж къихьи некӀо». 20Джыри къэрэгъулым хъурэм икъэбар пачъыхьэм ригъашӀэу къыӀуагъ: «Ар ахэм акӀэрыхьагъ, ау къыгъэзэжьырэп. Иехьыжьэгъэ къэкӀуакӀэкӀэ ар Нымщый икъорылъф Ехъыо фэд». 21Арыти, Ехъорам къыӀуагъ: «КъызэкӀашъушӀ!» Ащ ику псынкӀэ къызэкӀашӀи, Израилым ипачъыхьэу Ехъорами, Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъазыйи, шъхьадж ику псынкӀэ арытӀысхьэхи, Ехъыо пэгъокӀыгъэх. Ахэр изрыӀэлэу Набэт ичӀыгу Ӏахьэ щызэӀукӀагъэх+. 22Арыти, Ехъорам Ехъыо къызешӀэжьым еупчӀыгъ: «Мамыр Ӏофа укъызфакӀорэр, Ехъыо?» Адрэм ащ къыриӀожьыгъ: «Уянэ Изэбэл тхьэнэпцӀыбэхэм шъхьащэ афишӀэу, удыгъэхэр бэу зэрихьэхэу сыдэущтэу Ӏофыр мамырын ылъэкӀыщта?» 23Ар дэдэм Ехъорам ику псынкӀэ къыригъэгъази, къачъэзэ, Ахъазый къекууагъ: «ТагъэпцӀагъ, Ахъазый!» 24Ащ дэжьым Ехъыо щэбзащэр ищабзэ къыдилъхьи, лъэшэу къыкъудыйи, Ехъорам ытэмэкъупшъхьитӀу азыфагу къытыригъафи, щэбзащэр ащ ыгу къыпхырифыгъ. Ехъорам ику псынкӀэ ифэжьыгъ. 25Арыти, Ехъыо идзэӀэшъхьэтетмэ ащыщ Бидкъар риӀуагъ: «Модэ мор къашти изрыӀэлэу Набэт ичӀыгу Ӏахьэ щычӀэдзыжь. Сыда пӀомэ титӀо тызэгъусэу ащ ятэ Ахъаб ыуж титэу тыкӀозэ, Зиусхьаным ащ къехъулӀэнэу къыӀогъагъэр угу къэгъэкӀыжь: 26„Шъыпкъэ дэдэмкӀэ, Набэт ылъи ащ ыкъомэ алъи тыгъуасэ слъэгъугъэ, – Зиусхьаным ыӀорэр джары, – ахэм алъ мы чӀыпӀэм щысшӀэжьыщт“. Арышъ, Зиусхьаным къызэриӀуагъэм фэдэу, ар а чӀыгу Ӏахьэм щычӀэдзыжь»+.

Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъазый зэраукӀыгъэр

27Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъазый ар зелъэгъум Бэт-Хагъэн къалэм ылъэныкъокӀэ ечъэжьэжьыгъ. Ехъыо ащ ыуж илъади унашъо афишӀыгъ: «Мыри шъуукӀы!» Арыти, ар ику псынкӀэ итэу, ИблэӀам къалэу Гур Ӏуашъхьэм пэгъунэгъум екӀурэ гъогум тетэу чъэжьзэ, еохи ауӀагъ. Ар Мэгъыдэ къалэ гуӀэнкӀэ екӀужьи, ащ щылӀагъ. 28ИӀумэтхэм ар Ерусэлэм ащэжьи, Даут икъалэ дэт икъэунэу ятэшхохэр зычӀэлъхэм щагъэтӀылъыжьыгъ+. 29Ахъаб ыкъо Ехъорам зыпачъыхьэр илъэс пшӀыкӀузым хэхьагъэу Ахъазый Ехъудэм ипачъыхьэу техьэгъагъ.

Изэбэл зэраукӀыгъэр

30ЕтӀанэ Ехъыо ИзрыӀэл къалэ къэкӀуагъ. Пачъыхьэу Ехъорам янэ Изэбэл а къэбарыр къызыфагъэсым, ынэхэр кӀигъэлыкӀхи, ышъхьац ыгъэдахи шъхьангъупчъэм къиплъэу Ӏууцуагъ. 31Ехъыо къэлапчъэм къызыдэхьэм ар ащ къеупчӀыгъ: «Зизиусхьан зыукӀыжьыгъэ Зымрый[*], уиӀофхэр дэгъуха?»+
32Арыти, мыдрэр шъхьангъупчъэм дэплъыйи, мэкъэ ӀэтыгъэкӀэ къэупчӀагъ: «Хэт къызготыр, хэт?» Тхьамэтэ пащэмэ ащыщ нэбгырэ зытӀущ къиплъыгъ. 33«Къижъудз ар шъхьангъупчъэм», – ыӀуи унашъо къафишӀыгъ. Арыти, ар къырадзыхыгъ. Джаущтэу ащ ылъ дэпкъми шыхэми атыриутхагъ. Ехъыо ику псынкӀэ кӀэшӀэгъэ шыхэр ащ ихьадэ телъадэхи зэхащытӀыхьагъ. 34Ащ ыуж Ехъыо къэлэсэраим дахьи щешхагъ, щешъуагъ. ЕтӀанэ ариӀуагъ: «А бзылъфыгъэу Зиусхьаныр зэбгыгъэм шъуфэсакъ, ар къэжъугъотыжьи жъугъэтӀылъыжь. Сыда пӀомэ ар пачъыхьэпхъущтыгъ»+. 35Арыти, ар агъэтӀылъыжьынэу кӀуагъэх шъхьае, ышъхьэкъупшъхьэрэ, ыӀэ-лъакъохэмрэ анэмыкӀ къагъотыжьыгъэп. 36Ахэм къагъэзэжьи къэбарыр къызыфахьыжьым, ащ къыӀуагъ: «Зиусхьаным Тыщбы щыщ иӀумэт Илас джары къыригъэӀогъагъэр: „Изэбэл ихьадэ хьахэм ИзрыӀэл чӀыгум щашхыжьыщт+. 37Изэбэл ихьадэ чӀыгум хэлъ ебзым фэдэу ИзрыӀэл чӀыгум хэшъухьажьыщт. Джащ тетэу ‘Мыр Изэбэл’ ыӀоу ар зыгорэми ыгу къэкӀыжьыхэщтэп“».

ЯпшӀэнэрэ шъхьэр

Ахъаб къытекӀыгъэхэр зэраукӀыгъэхэр

10^1Ахъаб къытекӀыгъэхэу нэбгырэ тӀокӀищрэ пшӀырэ Щамэрэн щыӀагъэх. Арыти, Ехъыо ытхи ИзрыӀэлым ихэку Ӏэшъхьэтетхэм, ащ инахьыжъ упчӀэжьэгъухэм, Ахъаб икӀалэхэм япӀун-лэжьын фэгъэзэгъагъэхэм афаригъэхьыгъ. Мыщ фэдэу ахэм афитхыгъ:+
2«Шъуизиусхьан ыкъохэр шъо къышъуфэгъэзагъэхэшъ, ку псынкӀэхэри, шыхэри, зэкӀэгъэпытыхьэгъэ къалэри, Ӏашэхэри шъуӀэ илъыхэшъ, мы тхьапэ тхыгъэр къызэрэсэу, 3шъуизиусхьан ыкъомэ шъуахаплъи, анахьышӀоу, нахь зифэшъуашэр къахэшъухи, пачъыхьагъум тежъугъахьи, шъуизиусхьан иунагъо пае шъукъэзау». 4Ахэр лъэш дэдэу къащтэхи аӀуагъ: «Мары пачъыхьитӀур ащ текӀошъугъэп, тэ сыдэущтэу тыпэлъэшын тлъэкӀына?» 5Арыти, пачъыхьэм иунэ-хапӀэ лъыплъэрэм, къалэм иӀэшъхьэтет, нахьыжъ упчӀэжьэгъухэм, кӀалэмэ япӀун-лэжьын фэгъэзагъэхэм Ехъыо дэжь рырагъэӀонэу агъэкӀуагъ: «Тэ тыуиӀумэтышъ, о къапӀорэр тшӀэщт, зыгори пачъыхьэу тедгъэхьащтэп, оркӀэ нахьышӀур шӀэ». 6Ехъыо ащ ипэгъокӀэу ятӀонэрэу къафаригъэхьыгъэ тхьапэ тхыгъэм мыщ фэдэу къыритхагъ: «Сэ шъукъызготэу, сӀорэри шъушӀэщтмэ, шъуизиусхьан къытекӀыгъэхэм ашъхьэхэр къыздашъуштэхи неущ мыщ фэдэ уахътэм ехъулӀэу ИзрыӀэл шъукъакӀу». Пачъыхьэм къытекӀыгъэхэр зэрэхъущтыгъэхэр нэбгырэ тӀокӀищрэ пшӀырэ. Къалэм нахь щыцӀэрыӀохэр ары ахэр зыгъасэщтыгъэхэр. 7Тхьапэ тхыгъэр ахэм къызэраӀэкӀахьэу пачъыхьэм къытекӀыгъэхэр зэрэнэбгырэ тӀокӀищрэ пшӀырэу аукӀхи, ашъхьэхэр матэмэ аралъхьэхи Ехъыо дэжь ИзрыӀэл къалэм фарагъэхьыгъэх+. 8Ехъыо афиӀофтэгъагъэр къакӀуи пачъыхьэм къытекӀыгъэхэм ашъхьэхэр къызэрахьыгъэхэр къыриӀуагъ. Арыти, ащ къыӀуагъ: «Пчэдыжьым нэс щылъынхэу къэлэпчъэ дэхьапӀэм дэжь сэмитӀоу ахэр щызэтешъулъхьэх».

9Пчэдыжьым Ехъыо къикӀи, къэуцуи зэкӀэ цӀыфхэм къариӀуагъ: «Шъо лажьэ шъуиӀэп. Сэ мары сизиусхьан зыкъыпэсӀати ар сыукӀыгъэ. Адэ хэта мыдрэхэр зэкӀэ зыукӀыгъэр? 10Ахъаб иунагъо ехьылӀагъэу Зиусхьаным къыӀуагъэм щыщ мыгъэцэкӀагъэу зи къызэрэмынэщтыр зэжъугъашӀэ. ИӀумэт Илас къызэрэригъэӀогъагъэм фэдэу, Зиусхьаным ышӀыжьыгъ»+. 11Джащ тетэу Ехъыо Ахъаб иунагъо щыщхэу ИзрыӀэл къыдэнэгъагъэхэри, иӀумэт Ӏэшъхьэтетышхохэри, къыготыгъэ иныбджэгъу благъэхэри, икъурмэнышӀхэри зы нэбгырэ закъуи псэоу къымыгъанэу зэкӀэ ыукӀыгъ.

Пачъыхьэу Ахъазыехъу иӀахьылхэр зэраукӀыгъэхэр

12ЕтӀанэ ащ зызэтыригъэпсыхьи, ежьи Щамэрэн кӀуагъэ. Мэлахъохэм язэӀукӀапӀэу Бэт-Ӏэкъэд зыфаӀорэм дэжь къыщыуцугъэу, 13Ехъыо Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъазый ышхэр ыпэ къифагъэхэти, яупчӀыгъ: «Шъухэт шъо?» Адрэхэм къыраӀожьыгъ: «Тэ Ахъазый тыриш, пачъыхьэм иунагъорэ пачъыхьэнанэу ИзэбэлкӀэ тшыхэмрэ япсэуныгъэ изытет къызэдгъэшӀэнэу тэкӀо». 14Арыти, мыдрэм унашъо ышӀыгъ: «Зэрэпсэоу мыхэр шъуубытых». Ар дэдэм ахэр зэрэпсэухэу къаубытхи, нэбгырэ тӀокӀитӀурэ тӀурэ хъухэу, зы нэбгырэ закъуи псэоу къамыгъанэу Бэт-Ӏэкъэд пэгъунэгъу псынэм дэжь щаукӀыгъэх.

Ахъаб иӀахьылэу къэнагъэхэр зэраукӀыгъэхэр

15ЕтӀанэ Ехъыо ащ дэжь къыӀукӀыжьи къежьэжьыгъэу, Рехаб ыкъо Ехъонадаб ыпэкӀэ къикӀэу къакӀозэ ӀукӀагъ. Ащ сэлам рихи риӀуагъ: «Сэ сыгукӀэ сызэрэпфыщытым фэдэу ори угукӀэ укъысфыщыта?» Ехъонадаб къыриӀожьыгъ: «Ары». «Ащыгъум, – Ехъыо ыӀуагъ, – пӀэ къаштэ». Ащ лъыпытэу ыӀэ фищэйи, къыдиӀэтайи ику псынкӀэ къыригъэтӀысхьагъ. 16Ащ риӀуагъ: «Къыздежьи Зиусхьаным щытхъу пстэури зэриеным сишъыпкъэу сызэрэфэбанэрэр плъэгъущт». Джаущтэу ар ку псынкӀэм рагъэтӀысхьагъ. 17Ехъыо Щамэрэн къызэкӀом, Зиусхьаным Илас къызэрэригъэӀогъагъэм фэдэу, Ахъаб зыгорэущтэу къыхэшӀыхьагъэхэу псэоу къэнагъэхэр зэкӀэ зэхиукӀагъэх+.

ТхьэнэпцӀэу БаӀал фэлажьэхэрэр зэраукӀыгъэхэр

18Ащ ыуж Ехъыо цӀыфхэр зэкӀэ къызэӀуигъакӀэхи ариӀуагъ: «Ахъаб БаӀал икъоу фэлэжьагъэп. Ехъыо ащ нахьышӀуӀоу фэлэжьэщт+. 19Арышъ, БаӀал къурмэнышхо фэсшӀыщтышъ, ащ фэлэжьэрэ лӀыкӀо пстэури, шъхьащэ фэзышӀхэри, икъурмэнышӀхэри зэкӀэ зы нэбгыри къэмынэу садэжь къыщызэӀужъугъакӀэх. КъэмыкӀорэр псэоу къэнэжьыщтэп». БаӀал шъхьащэ фэзышӀыщтыгъэхэр ыгъэкӀодынхэм пае Ехъыо а тхьагъэпцӀыгъэр зэрихьагъ+. 20Арыти, Ехъыо ыӀуагъ: «БаӀал ыцӀэкӀэ мэфэкӀ зэӀукӀэ шӀыгъэн фаеу макъэ яжъугъэӀу». ЗэӀукӀэ зэрэщыӀэщтым икъэбар арагъэшӀагъ. 21Ехъыо зэрэ Израилэу щиӀофытэхи БаӀал шъхьащэ фэзышӀхэрэр зэкӀэ зы нэбгыри къэмынэу, къызэӀукӀагъэх. Ахэр БаӀал пае агъэпсыгъэ тхьэлъэӀупӀэунэм зехьэхэм, хэуцуапӀэ имыӀэжьэу цӀыфыр ащ изыбзэ хъугъэ+. 22Арыти, Ехъыо БаӀал пае фэӀо-фашӀэхэр зыгъэцакӀэхэрэм зыщалъэрэ щыгъынхэр зыӀыгъырэм риӀуагъ: «БаӀал фэлэжьэрэ пстэуми щыгъынхэр къафэхьых». Адрэм ахэм щыгъынхэр къафихьыгъэх. 23ЕтӀанэ Ехъыо Рехаб ыкъо Ехъонадаб игъусэу БаӀал пае агъэпсыгъэ тхьэлъэӀупӀэунэм ихьи, БаӀал фэлажьэхэрэм ариӀуагъ: «Зиусхьаным фэлажьэрэмэ ащыщ горэ къышъухэтмэ зышъуплъыхьи зэжъугъашӀэ, сыда пӀомэ БаӀал фэлажьэхэрэм анэмыкӀ мыщ щыӀэнэу щытэп». 24Ащ лъыпытэу ахэр къурмэнхэмрэ къурмэнгъэстхэмрэ яшӀын фежьагъэх. Ежь Ехъыо БаӀал пае агъэпсыгъэ тхьэлъэӀупӀэунэм ыкӀыб нэбгырэ тӀокӀиплӀ къыригъэуцокӀи ариӀуагъ: «ШъуӀэ къислъхьэрэмэ ащыщ псэоу къэзгъанэрэм ыпсэ ащ ыпсэ пае ытыжьыщт»+. 25Къурмэнгъэстыныр заухым Ехъыо идзэкӀолӀ лъэсрыкӀохэмрэ идзэӀэшъхьэтетхэмрэ ариӀуагъ: «Шъуихьи зы нэбгырэ закъуи мыкӀожьынэу зэхэшъуукӀыхьэх». Арыти, ахэр чатэхэмкӀэ зэхалӀыхьэхи, дзэкӀолӀ лъэсрыкӀохэмрэ дзэӀэшъхьэтетхэмрэ БаӀал пае агъэпсыгъэ тхьэлъэӀупӀэунэм къычӀадзыжьыгъэх, агъэзэжьи ащ хэт унэ лъапӀэм ихьажьыгъэх+. 26Ар дэдэм БаӀал пае агъэпсыгъэ тхьэлъэӀупӀэунэм итыгъэ пкъэухэр къычӀаххи агъэстыгъэх+. 27Джаущтэу БаӀал имыжъосынхэр зэхагъэтэкъуагъэх, БаӀал пае агъэпсыгъэ тхьэлъэӀупӀэунэр зэхакъути, ар хэкӀитэкъупӀэ зэрашӀыжьыгъэу джыри щыт+. 28Джаущтэу Ехъыо БаӀал тхьэнэпцӀым шъхьащэ фэшӀыгъэныр Израил хэгъэгум ригъэкӀодыкӀыпагъ. 29Ау Ехъыо Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ипсэкӀодшӀагъэхэр, ащ дышъэм харигъэшӀыкӀыгъэ шкӀэхэу Бэтэлрэ Данрэ ащигъэуцугъэхэр ӀэкӀыб ышӀыгъэхэп+.

30Зиусхьаным Ехъыо къыриӀуагъ: «Сэ сшӀоигъор шъыпкъагъэ пхэлъэу уигуапэу зэрэпшӀагъэм, Сэ сызыфаер Ахъаб иунагъо зэрепшӀагъэм пае пкъохэр яплӀэнэрэ лӀэужым нэс Израилым ипачъыхьащтых»+. 31Ау Ехъыо Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ихабзэхэм ыгукӀэ афэшъыпкъагъэп. Израилыр псэкӀодым хэзыщэгъэ ЯрабӀам ипсэкӀодшӀагъэхэр ӀэкӀыб ышӀыгъэхэп.

Ехъыо зэрэлӀагъэр

32А уахътэм Израилым ыубытырэ чӀыгум Зиусхьаныр къыхэӀабэзэ, нахь макӀэ ышӀэу ригъэжьагъ. Арамым ипачъыхьэу Хъазаел Израилым къезаозэ, тыдэкӀи ащ къыщытекӀощтыгъ+. 33Иордан псыхъом икъокӀыпӀэкӀэ къыщегъэжьагъэу, къыблэ лъэныкъомкӀэ щыӀэ псыхъоу Арнон тет ӀароӀэр къалэм нэс ащ ыштэгъагъ. Ащ къыхиубытэщтыгъэх гъад, рубэн лъэпкъхэмрэ мэнасэ лъэпкъым щыщэу къокӀыпӀэ лъэныкъом щыпсэущтыгъэмрэ зэрысыгъэхэ ГъылыӀад, Бащан хэкухэр+. 34Ехъыо нэмыкӀэу ышӀагъэхэмрэ лӀыгъэу ащ зэрихьагъэхэмрэ израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 35Ехъыо ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, Щамэрэн щагъэтӀылъыжьыгъ. Ыкъо Ехъоахъаз ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ. 36Ехъыо Щамэрэн дэсэу Израилым зэрипачъыхьагъэр илъэс тӀокӀырэ ирэ.

ЯпшӀыкӀузэнэрэ шъхьэр

Пачъыхьэм янэу Ӏаталый пачъыхьагъум зэрэтырадзыгъэр

11^1Ахъазыехъу янэ Ӏаталый икӀалэ къызэраукӀыгъэр зешӀэм, пачъыхьэм ибын зэрэщытэу аригъэукӀынэу фежьагъ+. 2Ау пачъыхьэу Иорам ыпхъоу, Ахъазый ышыпхъу ЕхъощэбаӀ Ахъазый ыкъо Ехъоащ къышти, пачъыхьэм адрэ ыкъохэу аукӀынэу щытыгъэхэм гъэбылъыгъэкӀэ къахихи, ари быдз езгъэшъорэ бзылъфыгъэри чъыепӀэ унэ горэм ыщагъэх. Джаущтэу Ӏаталый ар шӀуигъэбылъыгъэти, ар аукӀыгъэп. 3ЕхъощэбаӀ Ехъоащ Зиусхьаным и Унэ илъэсихэ щегъэбылъыфэ, Ӏаталый пачъыхьагъум тетыгъ. 4Яблэнэрэ илъэсым зынэсым ЕхъоедаӀ къурмэнышӀым алъигъакӀохи, ухъумэкӀо шъхьагъырытхэмрэ дзэкӀолӀ лъэсрыкӀохэмрэ ядзэӀэшъхьэтетхэм къяджи, ежь дэжь, Зиусхьаным и Унэ къыщэхи, зэзэгъыныгъэ адишӀыгъ. Зиусхьаным и Унэ тхьэлъанэ щаригъэшӀи, пачъыхьэм ыкъо аригъэлъэгъугъ. 5Ащ дэжьым ахэм унашъо афишӀи ариӀуагъ: «Мары джы шъушӀэщтыр: шэмбэтрэ къулыкъу зышӀырэ шъуизыщанэ пачъыхьэм иунэ къыгъэгъунэщт; 6ятӀонэрэ зыщанэм Сур къэлапчъэр къыгъэгъунэщт; ящэнэрэ зыщанэр ухъумэкӀо шъхьагъырытхэм акӀыб дэтэу къэлапчъэм Ӏутыщт. Джаущтэу унэр къэжъугъэгъун. 7Шъуащыщ купитӀоу шэмбэтрэ къулыкъу зымышӀыхэрэм пачъыхьэм фэсакъхэзэ, Зиусхьаным и Унэ къагъэгъунэщт. 8Хэти иӀашэ ыӀыгъэу пачъыхьэр бгъу пстэумкӀи къэшъууцухьи, благъэу къышъокӀолӀэнэу фежьэрэ пстэури шъуукӀы. Пачъыхьэр тыдэ кӀуагъэми шъуригъус». 9Арыти, дзэӀэшъхьэтетхэм къурмэнышӀэу ЕхъоедаӀ къафишӀыгъэ унашъохэр зэкӀэ агъэцакӀэхи, яцӀыфхэу шэмбэтрэ къулыкъу зышӀыхэрэмрэ зымышӀыхэрэмрэ къызэрагъэгъусэхи, къурмэнышӀэу ЕхъоедаӀ дэжь къэкӀуагъэх. 10КъурмэнышӀым ухъумэкӀо шъхьагъырытхэм ядзэӀэшъхьэтетхэм пачъыхьэу Даут ипчхэу, имэӀухэу Зиусхьаным и Унэ чӀэлъхэр къаритыгъэх+. 11Арыти, дзэкӀолӀ лъэсрыкӀохэр, пачъыхьэр бгъу пстэумкӀи ухъумагъэ хъуным пае, шъхьадж иӀашэ зэриӀыгъэу, унэм икъыблэ лъэныкъо къыщегъэжьагъэу итемыр лъэныкъо нэсэу, къурмэншӀыпӀэри унэри хъурэябзэу къауцухьагъ. 12ЕхъоедаӀ ащ лъыпытэу пачъыхьэм ыкъо къырищи пачъыхьэ танджыр шъхьащигъэуцуи, упачъыхьэным Тхьэм и Унашъохэу пылъхэр зэрытхэгъэ тхылъыр ритыгъ. Джащ тетэу ар пачъыхьагъум тырагъахьи ышъхьэ дагъэ щафагъ. Щытыгъэхэр, «Пачъыхьэр орэпсэу!» аӀомэ, Ӏэгу фытеохэзэ, зэрэгъэкуощтыгъэх+.

13Ӏаталый цӀыфхэмрэ дзэкӀолӀ лъэсрыкӀохэмрэ амакъэ зызэхехым ахэм адэжь, Зиусхьаным и Унэ, кӀуагъэ. 14Мары пачъыхьэр хабзэм тетэу кӀэсэным кӀэрыт. ДзэӀэшъхьэтетхэмрэ сырынапщэхэмрэ ащ къызэрегъэуцокӀыгъэхэри, зэкӀэ цӀыфхэм зэрягушӀогъошхори, сырынэхэм къызэряпщэхэри ылъэгъугъэх. Ӏаталый ищыгъынхэр зэӀитхъыхи къэкууагъ: «ДгокӀыгъэх! ДгокӀыгъэх!»+

15КъурмэнышӀэу ЕхъоедаӀ Ӏаталый Зиусхьаным и Унэ зэрэщычӀамыукӀыхьаным егупшыси, ухъумэкӀо шъхьагъырытхэм ядзэӀэшъхьэтетхэм унашъо афишӀи ариӀуагъ: «Модэ мор ухъумэкӀо шъхьагъырытхэм ахэшъущи, къэзыухъумэнэу фежьэрэ пстэури чатэкӀэ шъуукӀы». 16Арыти, ар къаубыти, агъэкӀуатэзэ, шыхэмкӀэ пачъыхьэм ищагу къызэрэдэхьажьхэрэ лъэныкъомкӀэ агъакӀуи, ащ дэжь щаукӀыгъ.

ЕхъоедаӀ Ехъуд пачъыхьагъур гъогушӀу зэрэтырищагъэр

17Зиусхьаным фэӀорышӀэнхэм пае, ЕхъоедаӀ пачъыхьэмрэ цӀыфхэмрэ Зиусхьаным Ӏуагъэ даригъэшӀыгъ. Ащ нэмыкӀэуи пачъыхьэмрэ цӀыфхэмрэ Ӏуагъэ ащ зэдаригъэшӀыгъ. 18Ащ ыуж цӀыфхэр зэкӀэ БаӀал иунэ езэрэгъэкӀухи, ащ чӀэт къурмэншӀыпӀэхэри, ежь исурэтэу чӀэтыгъэхэри зэхагъэтэкъуагъэх. БаӀал икъулыкъушӀэу Матан къурмэншӀыпӀэ пашъхьэм щаукӀыгъ. ЕхъоедаӀ къурмэнышӀым Зиусхьаным и Унэ лъыплъэнхэу цӀыфхэр ыгъэнэфагъэх+. 19ЕтӀанэ ЕхъоедаӀ дзэӀэшъхьэтетхэр, ухъумэкӀо шъхьагъырытхэр, дзэкӀолӀ лъэсрыкӀохэр, цӀыфхэр зэкӀэ игъусэхэу пачъыхьэр Зиусхьаным и Унэ къычӀащыжьи, ухъумэкӀо шъхьагъырытхэм къагъэгъунэщтыгъэ Сур къэлапчъэм къыблащи, пачъыхьэ унэм къащэжьыгъ. Ар ащ пачъыхьэ тахътэм щытетӀысхьагъ. 20ЦӀыфхэм зэкӀэми ягушӀогъошхуагъ, Ӏаталый пачъыхьэ унэм чатэкӀэ зыщаукӀым ыуж къалэри Ӏэсэжьыгъагъ. 21Ехъоащ пачъыхьагъум зытехьэм илъэсибл ыныбжьыгъэр.

ЯпшӀыкӀутӀонэрэ шъхьэр

Ехъуд пачъыхьэу Ехъоащ

12^1Ехъыо зыпачъыхьэр яблэнэрэ илъэсым хэхьагъэу Ехъоащ пачъыхьагъум техьи, илъэс тӀокӀитӀо Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Цыбый, БэрщэбаӀ къалэм щыщыгъ. 2Ехъоащ щэӀэфэ Зиусхьаным къекӀущтыр ренэу ышӀэщтыгъ, сыда пӀомэ къурмэнышӀэу ЕхъоедаӀ иупчӀэжьэгъущтыгъ. 3Ау щытми къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр зэтыраригъэхыжьыгъагъэхэп, цӀыфмэ ахэм къурмэнхэр джыри ащашӀыхэзэ, мэ ӀашӀухэр къызыпиххэри ащагъэстщтыгъэх+. 4Арыти, Ехъоащ къурмэнышӀхэм ариӀуагъ: «Зиусхьаным и Унэ чӀэтыщт пкъыгъо лъапӀэхэр зэращэфыщт тыжьын ахъщэу цӀыфхэм къахэкӀырэр, нэбгырэ пэпчъ къытырэ хьакъулахь тыжьыныр, къахьырэ ахъщэр, аущтэу шъхьадж ыгу пыкӀырэ ахъщэр Зиусхьаным и Унэ къыщышъуугъоих. 5КъурмэнышӀхэм зишӀуагъэ къязгъэкӀхэрэм ахъщэ къаӀарэхи, Тхьэм и Унэ, хэкъутыкӀыгъэхэр иӀэхэу алъэгъухэмэ, арэгъэцэкӀэжьых». 6Ау Ехъоащ зыпачъыхьэр ятӀокӀэнэрэ щырэ илъэсым хэхьафэ къурмэнышӀхэм Тхьэм и Унэ хэкъутыкӀыгъэу иӀэхэр агъэцэкӀэжьыгъэхэп. 7Арыти, пачъыхьэу Ехъоащ къурмэнышӀэу ЕхъоедаӀи нэмыкӀ къурмэнышӀхэри къаригъащэхи ариӀуагъ: «Сыда Тхьэм и Унэ хэкъутыкӀыгъэу иӀэхэр зыкӀяшъумыгъэгъэцэкӀэжьхэрэр? Джы къыщегъэжьагъэу къурмэнышӀхэм зишӀуагъэ къязгъэкӀхэрэм ахъщэр шъощ пае къаӀышъумыхыжьэу, ар Тхьэм и Унэ зыгъэцэкӀэжьыщтхэм лэжьапкӀэ афэшъушӀ». 8Арыти, зишӀуагъэ къязгъэкӀхэрэм ежьхэм апае ахъщэ къаӀамыхыжьынэу пачъыхьэу Ехъоащ къызэрариӀуагъэм къурмэнышӀхэр къезэгъыгъэх, Тхьэм и Унэ игъэцэкӀэжьын цӀыфхэм къин тырамылъэгъон фаеу игъоу алъэгъугъ. 9ЕхъоедаӀ пхъуантэ горэм ышъхьэ гъуанэ фишӀи, къурмэншӀыпӀэм иджабгъу лъэныкъокӀэ, ар Зиусхьаным и Унэ ичӀэхьапӀэ дэжь ыгъэуцугъ. ПчъэшъхьаӀум дэжь щыт къэрэгъул къурмэнышӀхэм Зиусхьаным и Унэ къырахьылӀэрэ ахъщэр зэкӀэ ащ ралъхьэщтыгъэ+. 10ЕтӀанэ, пхъуантэм ахъщэр дизыбзэ зыхъукӀэ, пачъыхьэм итхакӀорэ къурмэнышӀ шъхьаӀэмрэ къакӀохэти, Зиусхьаным и Унэ къырахьылӀэгъэ ахъщэр алъытэжьти, дзыо цӀыкӀухэм аралъхьэти ашъхьаӀухэр папхыкӀыжьщтыгъэх. 11Джащ тетэу ахъщэр алъытэти, Зиусхьаным и Унэ зыгъэцэкӀэжьхэрэм яӀэшъхьэтетхэм аратыщтыгъэ, адрэхэм ар Зиусхьаным и Унэ Ӏоф щызышӀэрэ пхъашӀэхэм, псэолъэшӀхэм, 12унэ дэпкъхэр къэзыӀэтхэрэм, мыжъохэр къыгозыутхэрэм аратыжьщтыгъэ, чъыг ихыкӀыгъэхэмрэ мыжъо къыгоутыгъэхэмрэ къэщэфыгъэнхэм, Зиусхьаным и Унэ хэкъутыкӀыгъэхэм ягъэцэкӀэжьынрэ ащ иӀыгъынрэ атырагъэкӀуадэщтыгъэ. 13Ау щытми тыжьын лэджэн цӀыкӀухэр, остыгъэм ишъэгъэ стафэхэр къызэрэпахырэ Ӏадэхэр, нэмыкӀ лэджэнхэр, къурмэншӀыпӀэм тыраутхэрэ лъыр зэрагъэхъорэ Ӏэгубжъэхэр, сырынэхэр, нэмыкӀ дышъэ-тыжьын пкъыгъохэр Зиусхьаным и Унэ къырахьылӀэгъэ ахъщэмкӀэ ашӀыгъэхэп. 14А ахъщэр Ӏоф зышӀэхэрэм аратыщтыгъэ, Зиусхьаным и Уни рырагъэцэкӀэжьщтыгъэ. 15Ӏоф зышӀэхэрэм ахъщэр аратынэу пшъэрылъ зыфашӀхэрэм шъыпкъагъэ зэрахэлъым къыхэкӀэу ар зэрагъэзекӀорэ шӀыкӀэм кӀэупчӀэжьщтыгъэхэп+. 16ПсэкӀодышӀкӀэгъожь къурмэнымрэ псэкӀод къурмэнымрэ[*] къаращэфынхэм пае къатырэ ахъщэр Зиусхьаным и Унэ игъэцэкӀэжьын хамыгъахьэу, ар къурмэнышӀхэм къафэнэжьщтыгъэ. 17А уахътэм арам пачъыхьэу Хъазаел зао ышӀынэу къежьи, Гъат къалэм къекӀуи, ар ыштагъ. Ерусэлэм ыштэнэуи Хъазаел гухэлъ ышӀыгъ+. 18Ау Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъоащ Ехъудэм ипачъыхьэгъэхэ ятэ пӀашъэхэу Ехъощафати, Иорами, Ахъазыйи, ежьми Тхьэм и Унэ фашӀыгъэ тын лъапӀэхэр, Зиусхьаным и Унэ игъэтӀылъыпӀэхэмрэ пачъыхьэм иунэрэ къаригъотэгъэ дышъэр зэкӀэ Арамым ипачъыхьэу Хъазаел фаригъэщагъэх. Арыти, адрэр идзэ игъусэу Ерусэлэм кӀэрыкӀыжьыгъ+.

19Ехъоащ иӀофшӀагъэхэмрэ нэмыкӀэу ышӀагъэхэмрэ ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 20Ехъоащ иӀумэтхэм зыкъыпаӀэти, шъэфэу зэзэгъыхи, ар Милло зыфаӀорэ етӀэ зэтетэкъуагъэхэу къэлэ дэпкъым ылъапсэхэр зэрэгъэпытагъэхэм ашъхьагъ тет унэу Силэ чӀыпӀэм ылъэныкъокӀэ щыӀэм щаукӀыгъ. 21Ар зыукӀыгъэхэр ежь иӀумэтхэу ЩымӀат ыкъо Иозабадрэ Шэумэр ыкъо Ехъозабадрэ. Ар лӀи Даут икъалэу ятэ пӀашъэхэр зыдэлъхэм щагъэтӀылъыжьыгъ. Ащ ычӀыпӀэ ыкъо Амацый пачъыхьагъум техьагъ.

ЯпшӀыкӀущэнэрэ шъхьэр

Израил пачъыхьэу Ехъоахъаз

13^1Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъазый ыкъо Ехъоащ зыпачъыхьэр ятӀокӀэнэрэ щырэ илъэсым хэхьагъэу Ехъыо ыкъо Ехъоахъаз Израилым ипачъыхьэу Щамэрэн щытехьи илъэс пшӀыкӀублэ пачъыхьагъэ+. 2Ащ Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ, Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀодмэ ахэтыгъ, ахэм къащигъакӀэщтыгъэп+. 3Арыти, Зиусхьаныр Израилым къыфэгубжи, ар Арамым ипачъыхьэу Хъазаелрэ Хъазаел ыкъо Бэнхададрэ егъэшӀэрэу аӀэ рилъхьагъ+. 4Ащ ыуж Ехъоахъаз Зиусхьаным лъэшэу елъэӀугъэти, Зиусхьаным ар къызэхихыгъ, сыда пӀомэ израил цӀыфхэр къин зэрэхэтхэри, арам пачъыхьэр ахэм къызэражэхахьэри Ащ инэрылъэгъугъ+. 5Зиусхьаным къэгъэнэжьакӀор Израилым къыфигъэкӀуагъэти, ахэр арамхэм къаӀапыкӀыжьыгъэх. Джаущтэу израил цӀыфхэр ыпэкӀэ зэрэщыӀагъэхэм фэдэу мамырэу псэунхэу рагъэжьэжьыгъ. 6Ау ащ емылъытыгъэу ахэр ЯрабӀам иунагъоу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀодмэ ахэкӀыщтыгъэхэп, ахэм зэрахэтыгъэх, Астартэ пае агъэуцугъэ пкъэухэр Щамэрэн джыри зэритыгъэх+. 7Арамым ипачъыхьэ Ехъоахъаз идзэ къызэхикъути, къызэрэзэхихьаджыхьагъэм къыхэкӀэу, ащ щыщэу зэкӀэмкӀи къыфэнэжьыгъагъэр шыу шъэныкъу, ку псынкӀэу пшӀы, нэбгырэ минипшӀ хъурэ лъэсыдзэр. 8Ехъоахъаз иӀофшӀагъэхэмрэ нэмыкӀэу ышӀагъэхэмрэ израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 9Джаущтэу Ехъоахъаз ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, Щамэрэн ар щагъэтӀылъыжьыгъ. Ыкъо Иоащ ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Израил пачъыхьэу Иоащ

10Ехъудэм ипачъыхьэу Ехъоащ зыпачъыхьэр ящэкӀэнэрэ блырэ илъэсым хэхьагъэу Ехъоахъаз ыкъо Иоащ пачъыхьэу Щамэрэн щытехьи илъэс пшӀыкӀухэ пачъыхьагъэ. 11Ащи Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ, Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀод пстэуми ахэтыгъэ нахь, ахэм ахэкӀыщтыгъэп, къахэнагъ+. 12Иоащ иӀофшӀагъэхэри, нэмыкӀэу ышӀагъэхэри, гу пытэу иӀэмкӀэ Ехъудэм ипачъыхьэу Амацый зэрэтекӀуагъэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба+. 13Джаущтэу Иоащ ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, ыкъо ЯрабӀам ащ итахътэ тетӀысхьагъ. Ежь Иоащ израил пачъыхьэхэр зыщагъэтӀылъыжьыгъэхэ Щамэрэн щагъэтӀылъыжьыгъ.

ЕлыщаӀ зэрэлӀагъэр

14Израилым ипачъыхьэу Иоащ джыри мылӀэзэ, ЕлыщаӀ мыхъужьынэу сымаджэ хъуи, етӀанэ узым илӀыкӀыгъ. Иоащ ащ дэжь къакӀуи, «А тят! А тят! Израилым ику псынкӀэрэ ащ ишыудзэрэ!»[*] ыӀозэ, ащ тегъагъ+. 15ЕлыщаӀ ащ риӀуагъ: «Щабзэмрэ щэбзащэхэмрэ къаштэх». Арыти, адрэм щабзэмрэ щэбзащэхэмрэ ыштагъэх. 16Ащ дэжьым израил пачъыхьэм ащ риӀуагъ: «ПӀэ щабзэм телъхь». Адрэм къызэрэриӀуагъэм фэдэу зешӀым, ежь ЕлыщаӀ ыӀэхэр пачъыхьэм ыӀэмэ атырилъхьагъ. 17Джыри ащ риӀуагъ: «КъокӀыпӀэ лъэныкъомкӀэ гъэзэгъэ шъхьангъупчъэр Ӏухи, щабзэр штэ». Адрэм джаущтэу ышӀыгъ. ЕтӀани ЕлыщаӀ ащ риӀуагъ: «О». Арыти адрэр зэом, ащ къыриӀуагъ: «Зиусхьаным а щэбзащэм къарыӀэкӀехыжьых, Арамым ащкӀэ текӀо, арамхэм зыкъамыӀатыжьышъунэу Афэкъ уащытекӀощт»+. 18Джыри ЕлыщаӀ ащ риӀуагъ: «Щэбзащэхэр штэх». Адрэм къыштагъэх. Арыти израил пачъыхьэм риӀуагъ: «ЧӀыгум фэгъази о». Ар гъогогъуищэ чӀыгум еуи къэуцужьыгъ. 19Арыти, ЕлыщаӀ ащ фэгубжи риӀуагъ: «Гъогогъуитфэ е хэ уеон фэягъэ, джащыгъум арамхэм уатекӀопэщтыгъэ, ау арамхэм джы узэратекӀощтыр гъогогъуищ ныӀэп». 20Ащ ыуж ЕлыщаӀ лӀи агъэтӀылъыжьыгъ.

Илъэс къихьагъу къэс моаб бзэджэшӀэ купхэр хэгъэгум пчъагъэрэ къибанэщтыгъэх. 21Зэгорэм лӀагъэ горэ агъэтӀылъыжь пэтзэ, бзэджэшӀэ куп къызэракӀорэр алъэгъугъэти, хьадэр ЕлыщаӀ икъэунэ чӀадзэжьыгъ. Хьадэр ефэхи ЕлыщаӀ икъупшъхьэхэм затефэм, ащ ыпсэ къыпыкӀэжьи къэтэджыжьыгъ.

Израилымрэ Арамымрэ зэрэзэзэуагъэхэр

22Арамым ипачъыхьэу Хъазаел Ехъоахъаз опачъыхьэфэ израил цӀыфхэр ренэу щыхьагъу къышӀыщтыгъэх+. 23Ау Зиусхьаным ахэм гукӀэгъу къафишӀи къыухъумагъэх, Ибрахьимэ, Исхьакъ, Якъубэ къадишӀыгъэ зэзэгъыныгъэм илъэпӀагъэ пае ахэр ыгъэкӀодынхэу фэягъэп, джы къызнэсыгъэми ыпашъхьэ римыгъэкӀыхэу, къыгъэнагъэхэу щыӀэх.

24ЕтӀанэ Арамым ипачъыхьэу Хъазаел лӀи, ыкъо Бэнхадад ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ. 25Ехъоахъаз ыкъо Иоащ Хъазаел ыкъо Бэнхадад Ехъоахъаз заокӀэ тырихыгъэгъэ къалэхэр къызӀэкӀигъэхьажьыгъэх. Гъогогъуищэ Иоащ ар зэхикъути, израил къалэхэр къызӀэкӀигъэхьажьыгъэх+.

ЯпшӀыкӀуплӀэнэрэ шъхьэр

Ехъудэмрэ Израилымрэ япачъыхьэхэр зэрэзэпыщытыгъэхэр

14^1Израилым ипачъыхьэу, Ехъоахъаз ыкъо Иоащ зыпачъыхьэр ятӀонэрэ илъэсым хэхьагъэу Ехъудэм ипачъыхьэу, Ехъоащ ыкъо Амацый пачъыхьагъум техьагъ+. 2Ар пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс тӀокӀырэ тфырэ, илъэс тӀокӀрэ бгъурэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр ЕхъоӀадан, Ерусэлэм щыщыгъ. 3Амацый Зиусхьаным къекӀущтыр ышӀэщтыгъ, ау ятэшхо Даут фэмыдэ дэдэу, ятэ Ехъоащ зэрэзекӀуагъэм фэдэу зигъэпсыщтыгъ. 4Ау къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр зэхакъутэгъагъэхэпти, цӀыфмэ ахэм къурмэнхэр ащашӀщтыгъэх, гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэри ащагъэстщтыгъэх+. 5Амацый пачъыхьагъур зызӀэкӀегъэпытыхьахэм ятэ пачъыхьэщтыгъэр зыукӀыгъэ иӀумэтхэр аригъэукӀыжьыгъэх+. 6Ау иӀумэт укӀакӀохэм ялъфыгъэхэр ыгъэкӀодыгъэхэп, сыда пӀомэ Зиусхьаным иунашъоу Мосэ ихэбзэ тхылъ зэритхагъэм фэдэу ышӀыгъ: «Ялъфыгъэхэм апае ны-тыхэр укӀыкӀэ агъэпщынэжьынхэу, ялъфыгъэхэри ны-тымэ апае укӀыкӀэ агъэпщынэжьынхэу щытэп. Ау хэти бзэджэшӀагъэу иӀэм пае укӀыкӀэ пшъэдэкӀыжь егъэхьыжьыгъэн фае»+.

7ЕтӀанэ ар КӀэй ЩыугъэкӀэ заджэхэрэм едом нэбгырэ минипшӀым ащытекӀонхэм кӀэщакӀо фэхъугъ, СэлаӀ къалэр заокӀэ ышти, Иокътэел цӀэр фиусыжьыгъ, а цӀэмкӀэ джы къызнэсыгъэми ащ еджэх+. 8А уахътэм Амацый израил пачъыхьэу Иоащ ыкъо Ехъоахъаз ыкъо Ехъыо дэжь лӀыкӀохэр ыгъакӀохи, кӀуачӀэкӀэ зэрэзэнэкъокъунхэ фаер раригъэӀуагъ. 9Арыти, Израилым ипачъыхьэу Иоащ Ехъудэм ипачъыхьэу Амацый дэжь къыраригъэӀонэу къыгъэкӀуагъэх: «Зэгорэм Ливан къушъхьэхэм къащыкӀырэ пэрэжъыем джа Ливан къушъхьэ дэдэм къащыкӀырэ кедрэм дэжь раригъэӀонэу ыӀофытагъэх: „Упхъу скъо шъузэу къет“. Ау Ливан къушъхьэмэ ащыпсэурэ псэушъхьэ Ӏэлыр къышъхьарыхьи, а пэрэжъыер зэхицӀыцӀагъ. 10Едомхэм шъыпкъэ дэдэмкӀэ уатекӀуагъэшъ, пагэ ухъугъ. Къыбдэхъугъэм разэ рыхъуи, рэхьатэу уихэгъэгу ис. Сыд пае тхьамыкӀагъо хэпхынэу, ори пӀэ илъ ехъуд лъэпкъми шъузэрэзэгъусэу хьадэгъур хэшъухынэу зыбгъэпсыра?» 11Ау Амацый ащ едэӀугъэпти, Израилым ипачъыхьэу Иоащ къежьи, ежьыррэ Ехъудэм ипачъыхьэу Амацыйрэ Ехъудэм ит Бэтщэмэщ къалэм дэжь зэзэонхэу щызэӀукӀагъэх. 12Израилыдзэр ехъудыдзэм къытекӀуи, ахэр шъхьадж иунэ екӀужьыгъэх. 13Израилым ипачъыхьэу Иоащ Ехъудэм ипачъыхьэу, Ахъазый ыкъо Ехъоащ ыкъожь Амацый Бэтщэмэщ щиубыти, Ерусэлэм къекӀугъ. Ерусэлэм къешӀэкӀыгъэ дэпкъ пытапӀэр ащ хэт Ефраим къэлапчъэм къыщегъэжьагъэу Къопэ къэлапчъэм нэс, икӀыхьагъэкӀэ метрэ шъитӀу фэдиз хъунэу, зэхикъутагъ. 14Арыти, ащ Зиусхьаным и Унэ къырагъотэгъэ дышъэри, тыжьынри, пкъыгъо лъапӀэхэри, пачъыхьэм иунэ къырагъотэгъэ мылъкури зэкӀэ зыдиштэхи, шэсэу ыубытыгъэхэри зыдырищажьэхи Щамэрэн ыгъэзэжьыгъ+.

15Иоащ иӀофшӀагъэхэри, лӀыгъэу зэрихьагъэхэри, Ехъудэм ипачъыхьэу Амацый ар зэрезэуагъэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба+. 16Джащ тетэу Иоащ ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, израил пачъыхьэхэм афэдэу Щамэрэн щагъэтӀылъыжьыгъ. Арыти, ыкъо ЯрабӀам ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Ехъудэм ипачъыхьэу Амацый зэрэлӀагъэр

17Ехъудэм ипачъыхьэу, Ехъоащ ыкъо Амацый Израилым ипачъыхьэу, Ехъоахъаз ыкъо Иоащ зэлӀэм ыуж, илъэс пшӀыкӀутфэ псэугъэ. 18Амацый иӀофшӀагъэхэр ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба.

19Ащ къыпэшӀуекӀохэу цӀыф горэхэм Ерусэлэм зыкъыщыпаӀэтыгъэти, Лахыщ къалэ гъэбылъыпӀэкӀэ екӀужьыгъ. Ау ыуж афызэ Лахыщ лъагъакӀохи, ащ щаукӀыгъ. 20Ихьадэ шыкӀэ къахьыжьи, Даут икъалэу ятэ пӀашъэхэр зыдалъхьажьыгъэхэ Ерусэлэм ар щагъэтӀылъыжьыгъ.

21Арыти, зэрэехъуд лъэпкъэу илъэс пшӀыкӀух зыныбжьыгъэ Ӏузый ятэ Амацый ычӀыпӀэ пачъыхьагъум тыригъэхьагъ. 22Ятэ ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм зегъэзэжьым ыуж ары ащ Елат къалэр зэкӀигъэпытыхьажьи, ар Ехъудэм ыӀэ къызыригъэхьажьыгъэр+.

Израил пачъыхьэу ЯрабӀам

23Ехъудэм ипачъыхьэу, Ехъоащ ыкъо Амацый зыпачъыхьэр япшӀыкӀутфэнэрэ илъэсым хэхьагъэу Израилым ипачъыхьэу, Иоащ ыкъо ЯрабӀам Щамэрэн пачъыхьагъум щытехьи, илъэс тӀокӀитӀурэ зырэ пачъыхьагъэ. 24Зиусхьаным къемыкӀущтыр ащ ышӀэщтыгъ: Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀод пстэуми ахэтыгъ+. 25Ащ Хъамат къалэм идэхьагъу къыщегъэжьагъэу хы ЛӀагъэм нэсэу Израилым гъунапкъэу иӀагъэхэр ыгъэуцужьыгъэх. Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм иӀумэтэу, Амытай ыкъо Юнысэу Гъат-Хахъэфэр къалэм щыщ тхьэлӀыкӀом къызэрэригъэӀогъагъэм фэдэу ар хъужьыгъэ+. 26Сыда пӀомэ Израилым къинышхо зэрэтелъыр Зиусхьаным къылъэгъущтыгъэ, хъулъфыгъэ гори къыримыгъанэу зэкӀэ Израилым щигъэкӀодыгъэх, шъхьафитныгъэ зимыӀэхэри, абгынэжьыгъэу къэнагъэхэри зэрахэтхэу+. 27Ау Зиусхьаным израил лъэпкъыр дунаим тыримыгъэкӀодыкӀэу, Иоащ ыкъо ЯрабӀам ишӀушӀагъэкӀэ ар къыгъэнэжьыгъ. 28ЯрабӀам иӀофшӀагъэхэри, лӀыгъэу зэрихьагъэхэри, ар зэрязэуагъэри, Ехъудэм ыӀэ илъыгъэ къалэхэу Дамаскрэ Хъаматрэ Израилым ыӀэ къызэрэригъэхьэжьыгъагъэхэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 29Джаущтэу ЯрабӀам нэмыкӀ израил пачъыхьэхэм афэдэу ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм ыгъэзэжьыгъ. Арыти, ыкъо Зэхарый ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

ЯпшӀыкӀутфэнэрэ шъхьэр

Ехъуд пачъыхьэу Ӏузый

15^1Израилым ипачъыхьэу ЯрабӀам зыпачъыхьэр ятӀокӀэнэрэ блырэ илъэсым хэхьагъэу Ехъудэм ипачъыхьэу, Амацый ыкъо Ӏузый пачъыхьагъум техьагъ+. 2Ар пачъыхьагъум зытехьэм илъэс пшӀыкӀух ыныбжьыгъэр, илъэс шъэныкъорэ тӀурэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Ехъолыехъу, Ерусэлэм щыщыгъ. 3Ятэ Амацый фэдэкъабзэу Зиусхьаным къекӀущтыр ащ ышӀэщтыгъ. 4Ау къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр зэхакъутэгъагъэхэпти, цӀыфмэ ахэм къурмэнхэр джыри ащашӀыщтыгъэх, гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэри ащагъэстщтыгъэх+.

5Арыти, Зиусхьаныр пачъыхьэм къыфехи, олӀэжьыфэ шъоджэузыр иӀэнэу ышӀи, унэ шъхьаф исэу щыӀагъ. Пачъыхьэм ыкъо Иотам апшъэрэ Ӏэшъхьэтетныгъэр иӀэу хэгъэгум пэщэныгъэ дызэрихьэщтыгъ. 6Ӏузый зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри ышӀагъэхэри ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 7Джащ тетэу Ӏузый ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, ятэ Даут икъалэу ятэ пӀашъэхэр зыдэлъхэм щагъэтӀылъыжьыгъ. Арыти, ыкъо Иотам ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Израил пачъыхьэу Зэхарый

8Ехъудэм ипачъыхьэу Ӏузый зыпачъыхьэр ящэкӀэнэрэ ирэ илъэсым хэхьагъэу Израилым ипачъыхьэу ЯрабӀам ыкъо Зэхарый пачъыхьагъум техьи, мэзихэ пачъыхьагъэ. 9Арыти, ятэхэм зэрашӀыщтыгъэу, ащ Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ, Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ипсэкӀодшӀагъэмэ афэдэхэри ышӀэщтыгъ, ахэм къахэкӀыщтыгъэп+. 10Яощ ыкъо Щалум ащ зыкъыпиӀэти, цӀыфхэм апашъхьэ щиукӀи, ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ. 11Зэхарый зэкӀэ иӀофшӀагъэхэр израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм джарба зэрарытхагъэри. 12Джаущтэу Зиусхьаным «Пкъохэр яплӀэнэрэ лӀэужым нэс Израилым ипачъыхьащтых» ыӀуи, Ехъыо къызэрэриӀогъагъэм фэдэу хъужьыгъэ+.

Израил пачъыхьэу Щалум

13Яощ ыкъо Щалум Ехъудэм ипачъыхьэу Ӏузый зыпачъыхьэр ящэкӀэнэрэ бгъурэ илъэсым хэхьагъэу пачъыхьагъум техьи, зы мазэрэ Израилым Щамэрэн щырипачъыхьагъ. 14Ащ дэжьым Гъадый ыкъо Мынахъэм Тырцэ лъэныкъом къикӀи, Щамэрэн къекӀуи, Яощ ыкъо Щалум къезауи, ар Щамэрэн щиукӀи, ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ+. 15Щалум зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри, пачъыхьэм зыкъызэрэпиӀэтыгъагъэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм джарба зэрарытхагъэри. 16ЕтӀанэ Мынахъэм Тифсахъ къалэм къекӀуи зэрипхъуагъ. Ащ икъэлапчъэ къыфыӀуахэу зэрэдамыгъэхьагъэм пае, дэсыгъэхэри, иӀэгъо-благъохэм ащыпсэущтыгъэхэри зэкӀэ зэдигъакӀохэу, Тырцэ лъэныкъом къикӀ зэхъум, зэхигъэтэкъуагъэх. Бзылъфыгъэ лъэрмыхьэу ащ дэсыгъэ пстэури зэпиупкӀыгъэх.

Израил пачъыхьэу Мынахъэм

17Ехъудэм ипачъыхьэу Ӏузый зыпачъыхьэр ящэкӀэнэрэ бгъурэ илъэсым хэхьагъэу Гъадый ыкъо Мынахъэм Израилым ипачъыхьэнэу техьи илъэсипшӀэ Щамэрэн щыпачъыхьагъ. 18Ежь щэӀэфэ Зиусхьаным къемыкӀущтыр ащ ышӀэщтыгъ: Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀодмэ къащигъакӀэщтыгъэп+. 19А уахътэм Ашурым ипачъыхьэу Пул[*] зэонэу хэгъэгум къихьагъэти, ар къыготынымрэ пачъыхьагъур зыӀэкӀигъэпытыхьанымрэ пае, тыжьынэу килограмм мин щэкӀрэ тфырэ фэдиз Мынахъэм ащ ритыгъ. 20Мынахъэм ашур пачъыхьэм а тыжьыныр ритыным пае зэкӀэ израил байхэм нэбгырэ телъытэу грамм шъих зырыз фэдиз къаугъоинэу атырилъхьагъ. Арыти, ашур пачъыхьэр зэкӀэкӀожьи, хэгъэгум икӀыжьыгъ. 21Мынахъэм зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри ышӀагъэхэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 22Джащ тетэу Мынахъэм ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм ыгъэзэжьыгъ. Арыти, ыкъо Пэкъахъый ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

Израил пачъыхьэу Пэкъахъый

23Ехъудэм ипачъыхьэу Ӏузый зыпачъыхьэр яшъэныкъорэ илъэсым хэхьагъэу Мынахъэм ыкъо Пэкъахъый Израилым ипачъыхьэнэу Щамэрэн щытехьи, илъэситӀо пачъыхьагъэ. 24Ащ Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ: Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀодмэ къащигъакӀэщтыгъэп+. 25Арыти, идзэ Ӏэшъхьэтет пащэмэ ащыщэу, Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахъ гъылыӀад лъэпкъым щыщ нэбгырэ шъэныкъо игъусэу ащ зыкъыпиӀэти[*], Щамэрэн дэт пачъыхьэ унэм хэт унэ-пытапӀэм раукӀыхьагъ. Ежь ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ. 26Пэкъахъый зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри ышӀагъэхэри израил пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм джарба зэрарытхагъэр.

Израил пачъыхьэу Пэкъахъ

27Ехъудэм ипачъыхьэу Ӏузый зыпачъыхьэр яшъэныкъорэ тӀурэ илъэсым хэхьагъэу Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахъ Израилым ипачъыхьэнэу Щамэрэн щытехьи, илъэс тӀокӀырэ пачъыхьагъэ. 28Ащ Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ: Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм ышӀэгъэ псэкӀодмэ къащигъакӀэщтыгъэп+. 29Израилым ипачъыхьэу Пэкъахъ итетыгъом Ашурым ипачъыхьэу Тыгълат-Пылэсэр къежьи, Ӏион, Абэл-Бэт-МаӀах, Яноахъ, Къэдэщ, Хъацэр къалэхэмрэ, ГъылыӀад, Гъалыл, Нафталый хэкухэмрэ ыштэхи, цӀыфхэр рищхи Ашурым ыгъэкощыгъэх. 30Арыти, Елэ ыкъо ХъощэӀ Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахъ зыкъыпиӀэти, еуи ар ыукӀыгъ. Ӏузый ыкъо Иотам зыпачъыхьэр ятӀокӀэнэрэ илъэсым хэхьагъэу ежь Пэкъахъ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ. 31Пэкъахъ зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри нэмыкӀэу ышӀагъэхэри Израилым ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм джарба зэрарытхагъэр.

Ехъуд пачъыхьэу Иотам

32Израилым ипачъыхьэу, Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахъ зыпачъыхьэр ятӀонэрэ илъэсым хэхьагъэу Ехъудэм ипачъыхьэу Ӏузый ыкъо Иотам пачъыхьагъум техьагъ+. 33Ар пачъыхьагъум зытехьэм илъэс тӀокӀырэ тфырэ ыныбжьыгъэр, илъэс пшӀыкӀухэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ Цадокъ ыпхъугъ, ыцӀагъэр Еруща. 34Зиусхьаным къекӀущтыр ышӀэщтыгъэ, ятэ Ӏузый фэдэу сыдырэмкӀи зекӀуагъэ. 35Ау къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр зэхакъутэгъагъэхэпти, цӀыфмэ ахэм къурмэнхэр ащашӀыщтыгъэх, гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэри ащагъэстщтыгъэх. Иотам Шъхьагъ къэлапчъэхэр Зиусхьаным и Унэ хигъэуцогъагъэх+. 36Иотам зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри, зэкӀэ ышӀагъэхэри Ехъудэм ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм джарба зэрарытхагъэри.

37А уахътэм Зиусхьаным Арамым ипачъыхьэу Рэцынрэ Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахърэ Ехъудэм зыкъыпаригъэӀэтэу ригъэжьагъ+. 38Иотам ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, ятэ пӀашъэхэм афэдэу, ятэ Даут икъалэ щагъэтӀылъыжьыгъ. Ыкъо Ахъаз ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

ЯпшӀыкӀухэнэрэ шъхьэр

Ехъуд пачъыхьэу Ахъаз

16^1Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахъ Израилым зэрипачъыхьэр япшӀыкӀублэнэрэ илъэсым хэхьагъэу, Ехъудэм ипачъыхьэу Иотам ыкъо Ахъаз пачъыхьагъум техьагъ. 2Ахъаз пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс тӀокӀ, илъэс пшӀыкӀухэ ар Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ау ятэшхо Даут фэдэу, и Зиусхьанэу Тхьэм къекӀущтыр ышӀэщтыгъэп. 3Израил пачъыхьэхэм ягъогухэм атетыгъ. Ащ шӀокӀэу ыкъо машӀокӀэ къурмэн ышӀыгъ[*], Зиусхьаным израил цӀыфмэ ахифыжьыгъэ лъэпкъхэм ашӀэщтыгъэ гущыкӀыгъо емыкӀушхохэм акӀырыплъыщтыгъ+. 4Къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэми, Ӏуашъхьэхэми чъыг жьау пэпчъ ычӀэгъи къурмэнхэр ащишӀыщтыгъэх, гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэрэр ащигъэстщтыгъэх+. 5ЕтӀанэ Арамым ипачъыхьэу Рэцынрэ Израилым ипачъыхьэу Рэмалыехъу ыкъо Пэкъахърэ Ерусэлэм заокӀэ аштэнэу къекӀухи къадзыхьагъ, Ахъаз ащ даубытагъ, ау текӀошъугъэхэп+. 6А уахътэм едом пачъыхьэм Елат къалэр Арамым ыӀэ къыригъэхьажьи, ащ дэсыгъэ ехъудхэр дифхи, едомхэр къакӀохи ащ дэхьагъэхэу, джы къызнэсыгъэми щэпсэух+. 7Ахъаз Ашурым ипачъыхьэу Тыгълат-Пылэсэр дэжь лӀыкӀохэр ыӀофытэхи раригъэӀуагъ: «Сэ о сыуиӀумэт, сыуиӀэрылъхь, о зэрэпӀоу сыхъунэу сыкъеуцуалӀэшъ, къакӀуи зыкъыспэзыӀэтыгъэхэ Арамым ипачъыхьэрэ Израилым ипачъыхьэрэ сакъыӀэкӀэхыжь»+. 8Ахъаз Зиусхьаным и Унэ къырагъотэгъэ дышъэри, тыжьынри, пачъыхьэм иунэ къарагъотэгъэ мылъкури зэкӀэ ышти, ашур пачъыхьэм ратынэу фаригъэщагъэх+. 9Арыти, ашур пачъыхьэр ащ къезэгъи, Дамаск къалэм екӀуи, ар ышти, цӀыфэу дэсыгъэхэр Къыр къалэм ыгъэкощхи, Рэцын ыукӀыгъ. 10Пачъыхьэу Ахъаз Ашурым ипачъыхьэу Тыгълат-Пылэсэр пэгъокӀынэу Дамаск кӀуагъэти, ащ дэт къурмэншӀыпӀэр ылъэгъугъ. Пачъыхьэу Ахъаз ащ тешӀыкӀыгъэ сурэтымрэ техыгъэ шапхъэхэмрэ Урый къурмэнышӀым фаригъэхьыгъэх. 11Арыти, Урый къурмэнышӀым пачъыхьэу Ахъаз Дамаск къыраригъэхыгъэ а шапхъэхэм атехыгъэу, пачъыхьэу Ахъаз Дамаск къимыкӀыжьзэ къурмэншӀыпӀэр ышӀыгъ. 12Пачъыхьэр Дамаск къызекӀыжьым къурмэншӀыпӀэр ылъэгъугъ. Пачъыхьэр кӀуи, къурмэншӀыпӀэм дэкӀоягъ. 13Икъурмэнгъэсти игъомылэ тыни ащ щишӀыгъэх, ишъон къурмэни[*] зэгурыӀоныгъэ къурмэным ылъи зэрэщытэу къурмэншӀыпӀэм тырикӀагъэх. 14Джэрз къурмэншӀыпӀэу Зиусхьаным ыпашъхьэ итыгъэр, къурмэншӀыпӀакӀэмрэ Зиусхьаным и Унэрэ азыфагу дэтыгъэр, Тхьэм и Унэ чӀэхьапӀэ къыӀуигъэкӀоти, темыр лъэныкъомкӀэ гъэзагъэу ыгъэуцугъ+. 15Пачъыхьэу Ахъаз Урый къурмэнышӀым унашъо фишӀэу риӀуагъ: «Пчэдыжь къурмэнгъэстымрэ пчыхьэ гъомылэ тынымрэ, пачъыхьэм икъурмэнгъэстрэ ащ игъомылэ тынрэ, цӀыфхэм зэкӀэми якъурмэнгъэстрэ ахэм ягъомылэ тынрэ яшъон къурмэни зэрягъусэу къурмэншӀыпӀэ шъхьаӀэм щыгъэстых. Къурмэнгъэст ашӀырэ, нэмыкӀ къурмэн ашӀырэ былымышъхьэ пэпчъ ылъ зэрэщытэу къурмэншӀыпӀэм текӀ. Адрэ джэрз къурмэншӀыпӀэм етшӀэщтыр сэ къэсӀощт»+. 16Арыти, Урый къурмэнышӀым пачъыхьэу Ахъаз унашъо къызэрэфишӀыгъэм фэдэу ышӀыгъ. 17Пачъыхьэу Ахъаз щэрэхъхэр зыкӀэт тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэхэм абгъухэу кӀоцӀымкӀэ щыӀэ зэгъэпытылӀапӀэхэмкӀэ зэкӀэгъэпытыхьагъэхэр къахикӀыкӀхи, ахэм атетыгъэ джэрз лэгъупхэр къатырихыгъэх. Лэгъуп-псыубытыпӀэр, джэрзым хэшӀыкӀыгъэ цоу ащ ычӀэгъ чӀэтыгъэхэм къатырихи, мыжъо джэхашъом тыригъэуцуагъ+. 18Шэмбэт мафэхэм Тхьэм и Унэ рычӀэхьанхэу ащ къыпишӀыхьагъэри[*], ежь пачъыхьэр Зиусхьаным и Унэ кӀо зыхъукӀэ зычӀэтэу къызэрыкӀорэ гъэӀагъэри ашур пачъыхьэм игуапэ хъуным пае зэфаригъэшӀыжьыгъэх. 19Ахъаз зэкӀэ иӀофшӀагъэхэр ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 20Джаущтэу Ахъаз ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэхэм зегъэзэжьым, ятэ пӀашъэхэм афэдэу, ятэ Даут икъалэ щагъэтӀылъыжьыгъ. Арыти, ыкъо Хъызкъый ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

ЯпшӀыкӀублэнэрэ шъхьэр

Израилым ипачъыхьэу ХъощэӀ

17^1Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъаз зыпачъыхьэр япшӀыкӀутӀонэрэ илъэсым хэхьагъэу Елэ ыкъо ХъощэӀ Израилым ипачъыхьанэу Щамэрэн щытехьи, илъэсибгъо пачъыхьагъэ+. 2Ежь ыпэкӀэ тетыгъэ израил пачъыхьэмэ афэмыдэми, Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъ. 3Ашурым ипачъыхьэу Щалмынэсэр ащ зыкъыпиӀэти, ХъощэӀ ащ ыӀэ илъэу хъугъэ, тын Ӏахьэхэри ритыщтыгъэх+. 4Ау Ашурым ипачъыхьэ ХъощэӀ зэрэгокӀыгъэм гу лъитагъ, сыда пӀомэ ащ илӀыкӀо Ӏофтабгэхэр Мысырым ипачъыхьэу Сэу дэжь ыгъакӀощтыгъэх, Ашурым ипачъыхьэ илъэс къэс ритын фэегъэ тын Ӏахьэхэр фаригъащэщтыгъэхэп. Арыти, Ашурым ипачъыхьэ ар аригъэубыти, хьапсым чӀаригъэдзагъ.

Темыр пачъыхьагъоу Щамэрэн зэраштагъэр

5ЕтӀанэ Ашурым ипачъыхьэ идзэ игъусэу, зэрэхэгъэгоу зэлъиубытэу къибани, Щамэрэн къалэм къекӀуи, ар къэдзыхьагъэу илъэсищэ ыӀыгъыгъ+. 6ХъощэӀ зыпачъыхьэр ябгъонэрэ илъэсым хэхьагъэу ашур пачъыхьэм Щамэрэн ышти, израил цӀыфхэр ыгъэкощхи Ашурым раригъэщыгъэх. Хъалахъ къалэ, Гозан хэкум ит Хъабэр псыхъом ылъэныкъокӀэ, мадай къалэхэм ахэр аригъэгъэкощыгъэх. 7Щамэрэн къалэр аштагъ, сыда пӀомэ израил цӀыфхэм я Зиусхьанэу Тхьэу, ахэр Мысыр хэгъэгум къизыщыжьыгъэу, Мысырым ипачъыхьэ фирхьауным къыӀэкӀэзыхыжьыгъэм къемыкӀущтыр ашӀэщтыгъэ, нэмыкӀ тхьэхэм шъхьащэ афашӀыщтыгъ,+
8Зиусхьаным израил цӀыфхэм ахифыжьыгъэ лъэпкъхэм яхабзэхэми, израил пачъыхьэхэм ягъэпсыкӀэхэми атетхэу зекӀохэу, ахэм афэдэ зашӀэу аублагъ+. 9Джаущтэу израил цӀыфхэм я Зиусхьанэу Тхьэм къемыкӀущтхэр шъэфэу ашӀэу аублагъ. Къэлэ цӀыкӀухэм къащегъэжьагъэу дэпкъхэмкӀэ гъэпытэгъэ къэлэшхомэ анэсыжьэу къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр якъэлэ пстэуми адагъэуцуагъэх+. 10Ахэм Астартэ пае пкъэухэмрэ мыжъосынхэмрэ Ӏошъхьэ лъагэ пэпчърэ чъыг жьау чӀэгъ пэпчърэ ащагъэуцугъэх+. 11Зиусхьаным ахэм ахифыжьыгъэ цӀыф лъэпкъхэм зэряхэбзагъэу, къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэхэм гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэрэр ащагъэущтыгъэх, Зиусхьаныр агъэгубжэу Ащ къемыкӀущтхэр ашӀэщтыгъэх. 12Зиусхьаным «Ахэр шъумышӀэх» къызфариӀогъэ тхьэ нэпцӀхэм шъхьащэ афашӀыщтыгъэ+. 13Ау Зиусхьаным итхьэлӀыкӀо пстэухэмкӀи, усэрэжъ пэпчъкӀи Израилымрэ Ехъудэмрэ къариӀогъагъэба: «Шъуигъогу пхэнджхэм шъуакъытекӀи, шъуятэхэм къахэслъхьэгъэ хабзэу Си Ӏумэт тхьэлӀыкӀохэмкӀэ къэзгъэкӀуагъэр Си унашъохэмрэ Си шапхъэхэмрэ атетэу жъугъэцакӀэ». 14Ау ахэр дэӀуагъэхэп, я Зиусхьанэу Тхьэр зышӀошъ мыхъущтыгъэ ятэхэм афэдэу, якъаигъагъэ хагъэхъуагъ+. 15Зиусхьаным ишапхъэхэр, ятэхэм Ащ къадишӀыгъэ иӀуагъэ, Ащ зыфигъэсакъщтыгъэхэр щагъэзыягъэх. Тхьэ нэпцӀхэм шъхьащэ афашӀыщтыгъэти, осэнчъэу хъугъэх. Ягъунэгъу цӀыф лъэпкъхэм афэдэу мызекӀонхэу Зиусхьаным унашъо къызфафишӀыгъагъэхэм акӀырыплъыгъэх+. 16Джаущтэу я Зиусхьанэу Тхьэм и Унашъохэр зэкӀэ щагъэзыехи, тхьэпапкӀэхэу шкӀитӀу дышъэм хагъэткӀукӀыгъ, Астартэ пае пкъэухэр агъэуцугъэх, тыгъэ-жъогъо-мазэхэм, БаӀал шъхьащэ афашӀыщтыгъэ+. 17Акъохэмрэ апхъухэмрэ машӀокӀэ къурмэн ашӀыщтыгъэх, шхъухьэшӀэнымрэ джэнчыдзынымрэ апылъыгъэх, Зиусхьаным къемыкӀущтыр зэрашӀэнымрэ Ар зэрагъэгубжынымрэ ыуж итыгъэх+. 18Арыти, Зиусхьаныр израил цӀыфхэм лъэшэу къафэгубжи, ахэр ынэӀу ригъэкӀыгъэх. Ехъуд лъэпкъым нэмыкӀ зыпари къэнагъэп. 19Ехъудэми и Зиусхьанэу Тхьэм иунашъохэр ыгъэцакӀэщтыгъэхэп, израил цӀыфхэм къаштэгъэ хабзэхэм атетэу псэущтыгъэ. 20Арыти, Зиусхьаныр Израилым илӀэуж пстэуми къафэгубжи, ахэр ригъэуцолӀагъэх, хъункӀэкӀо-цунтхъакӀохэм яӀэрылъхьэ ышӀыхэзэ, аужыпкъэм ынэӀу ригъэкӀыпагъэх+. 21Израилым Даут икӀэн Ехъудэм зыгуиушъхьафыкӀыпи, Нэуат ыкъо ЯрабӀам пачъыхьэу тыригъэхьагъ. ЯрабӀам Израилыр Зиусхьаным кӀэрищи, псэкӀодышхом хищагъ+. 22Джаущтэу израил цӀыфхэр ЯрабӀам ышӀэрэ псэкӀод пстэумэ ахэтыгъэх, ахэм къакӀырагъэчыщтыгъэп. 23Аужыпкъэм Зиусхьаным иӀумэт тхьэлӀыкӀо пстэухэм къызэраригъэӀогъагъэм тетэу Израилыр ынэӀу ригъэкӀыгъ. Джаущтэу Израилыр ичӀыгу рагъэкӀи, Ашурым зэрагъэкощыгъэу джы къызнэсыгъэми ащ щыӀ.

НэмыкӀ лъэпкъхэм ащыщхэр Щамэрэн къызэрэрагъэтӀысхьагъэхэр

24Ашур пачъыхьэм Бабилэн, Кутэ, Ӏао, Хъамат, Сэфаруаим къалэмэ адэсхэр къыгъэкощхи, ахэр израил цӀыфхэм ачӀыпӀэ Щамэрэн къалэхэм адигъэтӀысхьагъэх. Ахэм Щамэрэн хэкур зэлъаубыти, ащ ит къалэхэм ащыпсэухэу рагъэжьагъ. 25Ахэр а чӀыпӀэм къызагъэкощыгъэхэм къыщегъэжьагъэу Зиусхьаным шъхьащэ фашӀыщтыгъэпти, Зиусхьаным аслъанхэр къаригъэкӀухэти, ахэм ащыщхэр алӀыщтыгъэх. 26Арыти, Ашурым ипачъыхьэ къэбар фахьи раӀуагъ: «ЦӀыфэу бгъэкощхи щамэрэн къалэхэм адэбгъэтӀысхьагъэхэм а хэгъэгум и Тхьэ ихабзэхэр ашӀэхэрэпышъ, Тхьэм джащ пае аслъанхэр къатырегъэбанэх, а хэгъэгум и Тхьэ ихабзэхэр ахэм зэрамышӀэхэрэм пае мары алӀых». 27Джащ пае Ашурым ипачъыхьэ унашъо ышӀи ыӀуагъ: «Ащ къижъугъэкощыкӀыгъэ къурмэнышӀхэм ащыщэу зы нэбгырэ орэкӀуи щэрэпсэу, а хэгъэгум и Тхьэ ихабзэхэм ахэр аферэгъасэх». 28Арыти, Щамэрэн къырагъэкощыкӀыгъэхэм ащыщэу зы къурмэнышӀ горэ кӀуи, Бэтэл дэсэу ахэр Зиусхьаным шъхьащэ зэрэфэпшӀыщтым фигъасэщтыгъэх+. 29Ау щытми цӀыф лъэпкъ пэпчъ джыри ежь итхьэ нэпцӀхэр ышӀыхэти, Щамэрэн щыпсэущтыгъэхэм якъурмэншӀыпӀэ лъэгапӀэхэм атырагъэуцогъэгъэ тхьэлъэӀупӀэунэмэ ащигъэуцущтыгъэх. Лъэпкъ пэпчъ зыщыпсэурэ къалэм ахэр ащагъэуцугъэх. 30Бабилэн щыщхэм Сукъот-Бэнот агъэуцугъ, Кут щыщхэм – Нэргъал, Хъамат щыщхэм – Ащымэ, 31Ӏао щыщхэм Ныбхъазрэ Тартакърэ агъэуцугъэх, Сэфаруаим щыщхэм якӀалэхэр ятхьэнэпцӀхэу Адрамэлэхрэ Ӏанамэлэхрэ апае машӀокӀэ къурмэн ашӀыщтыгъэх+. 32Ащ дакӀоуи Зиусхьаными шъхьащэ фашӀыщтыгъэ, ежьмэ ащыщ цӀыф зэфэшъхьафхэр зыхадзыхи, къурмэншӀыпӀэ лъэгапӀэмэ къурмэнхэр ащашӀынхэу Ӏуагъэхьагъэхэу, ахэр къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэм атырагъэуцогъэгъэ тхьэлъэӀупӀэунэмэ аӀутыгъэх+. 33Ахэм Зиусхьаным шъхьащэ фашӀыщтыгъэ, къызхагъэкощыкӀыгъэ лъэпкъхэм ахэлъыгъэ хабзэм тетэу, джаущтэуи ежьхэм ятхьэнэпцӀхэми афэлажьэщтыгъэх. 34Джы къызнэсыгъэми ахэр пасэм ахэлъыгъэ хабзэхэм атетэу мэпсэух: Зиусхьаным щыщынэхэрэп, Зиусхьаным Израил цӀэр къызфиусыгъэ Якъубэ ыкъохэм къафигъэпытэгъэ шапхъэхэр, гъэнэфагъэхэр, хабзэхэр, унашъохэр агъэцакӀэхэрэп+. 35Зиусхьаным ахэм Ӏуагъэ къадишӀи, унашъо къафишӀи, къариӀуагъ: «НэмыкӀ тхьэхэр шъумыгъэлъапӀэх, ахэм шъхьащэ афэшъумышӀ, шъуафэмылажь, къурмэнхэри афэшъумышӀ+. 36Ау зыӀэ къышъуфэзыщэйи, зикӀочӀэшхокӀэ мысыр хэгъэгум шъукъизыщыжьыгъэ Зиусхьаныр, Джар жъугъэлъапӀэ, Джащ шъхьащэ фэшъушӀ, Джащ къурмэнхэр фэшъушӀых+. 37Ащ шъо къышъуфитхыгъэ шапхъэхэр, гъэнэфагъэхэр, хабзэр, унашъохэр зэрэжъугъэцэкӀэнхэм сыдыгъуи шъупылъ, нэмыкӀ тхьэхэр шъумыгъэлъапӀэх+. 38Сэ Ӏуагъэу къыжъудэсшӀыгъэр зыщышъумыгъэгъупш, нэмыкӀ тхьэхэр шъумыгъэлъапӀэх. 39Ау шъуи Зиусхьанэу Тхьэ закъор жъугъэлъапӀэ, джащыгъум Ащ шъуипый пстэуми шъуакъыӀэкӀихыжьыщт». 40Ау ахэр дэӀуагъэхэп, пасэм ахэлъыгъэ хабзэхэм атетэу зекӀощтыгъэх. 41Ау щытми а лъэпкъхэм Зиусхьаныр агъэлъапӀэщтыгъэми, тхьэнэпцӀхэм ямыжъосынхэм афэлажьэщтыгъэх. Ахэм ялъфыгъэхэри, ялъфыгъэхэм къалъфыжьыгъэхэри ятэхэр зэрэзекӀощтыгъэхэм фэдэу джы къызнэсыгъэми щытых+.

ЯпшӀыкӀуенэрэ шъхьэр

Ехъуд пачъыхьэу Хъызкъый

18^1Израилым ипачъыхьэу Елэ ыкъо ХъощэӀ зыпачъыхьэр ящэнэрэ илъэсым хэхьагъэу Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъаз ыкъо Хъызкъый пачъыхьагъум техьагъ. 2Ар пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс тӀокӀырэ тфырэ, илъэс тӀокӀрэ бгъурэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ Зэхарый ыпхъугъ, ыцӀагъэр Абый. 3Ятэшхо Даут фэдэу ащ Зиусхьаным къекӀущтыр зэкӀэ ышӀэщтыгъэ. 4Ащ къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэр, пкъэухэр, Астартэ имыжъосынхэр зэхаригъэкъутэжьыгъэх. Мосэ ышӀыгъэгъэ джэрз блэри зэхицӀыцӀэжьыгъ, сыда пӀомэ а уахътэм нэс израил цӀыфхэр НэхъущтэнкӀэ[*] ащ еджэхэзэ, гъомэ ӀашӀухэр къызпиххэрэр ыпашъхьэ щагъэстыщтыгъэх+. 5Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ар пытэу щыгугъыщтыгъ. Ащ фэдэ ехъуд пачъыхьэхэм ахэтыгъэп, ыужкӀи ыпэкӀи фэдэ къахэкӀыгъэп+. 6Ар Зиусхьаным епкӀылӀагъэу, Ащ къыкӀэрыкӀыщтыгъэп, Зиусхьаным Мосэ осыетэу къыфишӀыгъэ унашъохэр ыгъэцакӀэщтыгъэх. 7Джаущтэу Зиусхьаныр ащ игъусагъ, сыдрэ Ӏоф рихьыжьагъэми зэкӀэри къыдэхъущтыгъэ. Ащ ашур пачъыхьэм итетыгъо зыкъыпиӀэти, фэмыпщылӀыжьэу хъугъэ. 8Ар фылистхэм язауи, Ӏазэ къалэм нэсэу, ащ иӀэгъо-чӀыгъо щыпсэущтыгъэхэми, къэлэ цӀыкӀухэми дэпкъхэмкӀэ гъэпытэгъэ къэлэшхохэм адэсыгъэхэм зэкӀэми атекӀуагъ+. 9Хъызкъый зыпачъыхьэр яплӀэнэрэ илъэсым хэхьагъэу, израил пачъыхьэу Елэ ыкъо ХъощэӀ зыпачъыхьэр яблэнэрэ илъэсым хэхьагъэу, Ашурым ипачъыхьэу Щалмынэсэр Щамэрэн къекӀуи, къыдзыхьагъ+. 10Илъэсищ зытешӀэм, Хъызкъый зыпачъыхьэр яхэнэрэ илъэсым хэхьагъэу, Израилым ипачъыхьэу ХъощэӀ пачъыхьагъум зытетыр ябгъонэрэ илъэсым хэхьагъэу, Щамэрэн ащ ыштагъ. 11Арыти, ашур пачъыхьэм израил цӀыфхэр ыгъэкощхи, Ашурым раригъэщыгъэх, Хъалахъ къалэ, Гозан хэкум ит Хъабэр псыхъом ылъэныкъокӀэ, мадай къалэхэм ахэр араригъэкощыгъэх. 12Я Зиусхьанэу Тхьэм зэремыдэӀугъэхэм, Ащ иӀуагъэ зэраукъуагъэм, Зиусхьаным иӀумэт Мосэ унашъоу къафишӀыгъэхэм зэрямыдэӀугъэхэмрэ зэрамыгъэцэкӀагъэхэмрэ пае ахэм джар къащышӀыгъ.

Ашурхэм Ерусэлэм зэраштагъэр

13Хъызкъый зыпачъыхьэр япшӀыкӀузэнэрэ илъэсым хэхьагъэу Ашурым ипачъыхьэу Санхъэриб Ехъудэм икъэлэ зэкӀэгъэпытыхьагъэхэм къякӀуи, ахэр ыштагъэх. 14Ехъудэм ипачъыхьэу Хъызкъый ашур пачъыхьэм дэжь, Лахыщ къалэм, ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Сызэрэмысэм сеуцолӀэжьы, скӀэрыкӀыжьба. Къыстеплъхьэрэр спщыныщт». Арыти, ашур пачъыхьэм Ехъудэм ипачъыхьэу Хъызкъый къыритын фаеу тыжьын килограмм минибгъу фэдизрэ, дышъэ килограмм шъибгъу фэдизрэ къытырилъхьагъ. 15Арыти, Хъызкъый Зиусхьаным и Унэ къырагъотэгъэ тыжьын пстэури, пачъыхьэм иунэ къырахыгъэ мылъкури аритыгъэх+. 16Ащ дэжьым Хъызкъый Зиусхьаным иунапчъэмэ атеӀулӀэгъэ дышъэмрэ пчъэблыпкъхэм ащ атыраригъэӀулӀэгъэ дышъэмрэ къатыритхъыжьхи, ашур пачъыхьэм ритыгъэх.

17Ашур пачъыхьэм идзэӀэшъхьэтет пащэ, ихэгъэгу Ӏэшъхьэтетышхо, икъулыкъушӀ шъхьаӀэ дзэшхор ягъусэу Лахыщ къалэм къыдигъэкӀхи зэонхэу Хъызкъый пачъыхьэм дэжь Ерусэлэм къыгъэкӀуагъэх. Ахэр къежьэхи Ерусэлэм къекӀолӀагъэх, ыпшъэкӀэ щыӀэ псыубытыпӀэм къыхэкӀырэ псычъапӀэу щыгъынхэр зыщагыкӀхэрэ чӀыпӀэм дэжь къэуцугъэх. 18Ахэр пачъыхьэм къеджагъэхэти, пачъыхьэм иунэ-хапӀэ лъыплъэщтыгъэу Хъылкъый ыкъо Елыекъым, Щэбнэ тхакӀор, пачъыхьэм иӀофшӀэкӀэ-псэукӀэ зытхыщтыгъэу Асаф ыкъо Иоахъ ахэм адэжь кӀуагъэх. 19Арыти, пачъыхьэм икъулыкъушӀ шъхьаӀэ къариӀуагъ: «Хъызкъый ешъуӀожь: „Пачъыхьэшхоу, Ашурым ипачъыхьэ, мары къызэреупчӀырэр: ‘Сыда гугъапӀэу уиӀэр? 20О къапӀорэмкӀэ заом текӀоныгъэ щыпшӀышъущта? Сэ узгокӀыжьыгъэмэ, хэта адэ джы о узщыгугъырэр? 21Мары бэщ зэпыкӀыгъэу, ащ зытезгъакӀэрэм ыӀэ къыкӀоцӀырыхьанышъ, къыхэонэу щыт Мысырыр ӀэпыӀэгъу къызфэпшӀынэу о огугъэ. Мысырым ипачъыхьэ фирхьауныр щыгугъыхэрэмкӀэ зыфэдэр джары’. 22‘Ти Зиусхьанэу Тхьэм тыщэгугъы’ къысашъуӀомэ, ар къурмэнхэр зыщашӀыщтыгъэхэу зилъэгапӀэхэмрэ зикъурмэншӀыпӀэхэмрэ Хъызкъый зэхикъутэжьхи, ‘Ерусэлэм дэт мы къурмэншӀыпӀэ закъор ары ныӀэп шъхьащэ зыфэшъушӀыщтыр’ ыӀуи, Ехъудэмрэ Ерусэлэмрэ къызфариӀуагъэр арба+? 23Арышъ, сизиусхьан ашур пачъыхьэр къыппехьэ: шы минитӀу къыостыщт, ахэм атесыщт цӀыфхэр къэбгъотышъущтхэмэ. 24Сизиусхьан иӀумэт Ӏэшъхьэтет анахь къызэрыкӀом сыдэущтэу о утекӀошъуна? Ку псынкӀэхэмрэ шыхэмрэ зэриӀэхэм пае Мысырым ущэгугъы арба? 25Зиусхьаным ишӀоигъоныгъэ хэмылъэу мы чӀыпӀэр хэкужъ сшӀынэу сыкъэкӀуагъэп ныӀа? Зиусхьаным сэ къысиӀуагъ: ‘А чӀыпӀэм кӀуи хэкужъ шӀы’“». 26Арыти, Хъылкъый ыкъо Елыекъым, Щэбнэ, Асаф ыкъо Иоахъ хэгъэгу Ӏэшъхьэтетым раӀуагъ: «УиӀумэтхэм арамыбзэр къыдгурэӀошъ, къэлэ дэпкъым тет цӀыфхэр къэдаӀохэшъ, джуртыбзэкӀэ укъыддэмыгущыӀ»+. 27Ау ашур пачъыхьэм икъулыкъушӀ шъхьаӀэ ахэм къариӀуагъ: «Сизиусхьан мы къэсӀуагъэр о уизиусхьанрэ оррэ нэмыкӀ ясымыӀонэу сыкъыгъэкӀуагъа? Хьау, джа дэпкъым тет цӀыфхэуи, шъори шъузэрахэтэу, зибзэджэ-наджэхэр зышхыжьыщтхэу изышъужьыщтхэми ясэӀо». 28Джащ дэжьым къулыкъушӀ шъхьаӀэр къэтэджи, ымакъэ лъэшэу Ӏэтыгъэу, джуртыбзэкӀэ къыӀуагъ: «Пачъыхьэшхом, Ашурым ипачъыхьэ, ыӀорэм шъукъедэӀу! 29Пачъыхьэм ыӀорэр мары: „Хъызкъый шъуерэмыгъэдел, сыда пӀомэ ащ шъусщиухъумэн ылъэкӀыщтэп. 30‘Зиусхьаным тыкъиухъумэщт, мы къалэр Ашурым ипачъыхьэ ӀэкӀигъэхьащтэп’ ыӀозэ, Хъызкъый Зиусхьаным шъущерэмыгъэгугъ. 31Хъызкъый шъуемыдэӀу. Сыда пӀомэ Ашурым ипачъыхьэ ыӀорэр мары: ‘Зыкъысэшъутэу, шъукъызгоуцомэ, хэти исэнашъхьэрэ имаркӀорэ ылэжьхэмэ ышхыжьхэу, ипсыешъуапӀэ къыхихырэ псым ешъожьэу щыӀэщт+. 32ЕтӀанэ сыкъэкӀонышъ, шъо шъуичӀыгу фэдэу, лэжьыгъэмрэ санэмрэ зэрызхэу, хьалыгъумрэ сэнэшъхьэшӀапӀэхэмрэ зыщыхъойхэу, зэйтын чъыгхэр къызщыкӀыхэу, шъоур зыдэщыӀэ чӀыгум шъусщэжьынышъ, шъущыпсэущт, шъущылӀэщтэп’. ‘Зиусхьаным тыкъиухъумэщт’ зыӀозэ, шъузгъэпцӀэрэ Хъызкъый шъуемыдэӀуба+. 33Лъэпкъхэм ятхьэхэм а лъэпкъмэ ячӀыгухэр ашур пачъыхьэм рамыгъэштэн алъэкӀыгъа? 34Тыдэ щыӀэха Хъамат, Арпад къалэхэм ятхьэхэр? Тыдэ щыӀэха Сэфаруаим, ХэнаӀ, Ӏиуа къалэхэм ятхьэхэр? Ахэм Щамэрэн самыгъэштэн алъэкӀыгъа+? 35Хэта а хэкухэм ятхьэ пстэумэ ащыщэу зичӀыгу сэ сщызыухъумагъэр? Зиусхьаным Ерусэлэм сэ джы симыгъэштэнэуи?“»+
36Ау цӀыфхэм зи аӀощтыгъэп, зи ащ рамыӀожьынэу пачъыхьэм унашъо къафишӀыгъэти, иджэуапэу зы гущыӀи аӀощтыгъэп. 37Джаущтэу пачъыхьэм иунэ-хапӀэ лъыплъэщтыгъэу Хъылкъый ыкъо Елыекъым, Щэбнэ тхакӀор, пачъыхьэм иӀофшӀэкӀэ-псэукӀэ зытхыщтыгъэу Асаф ыкъо Иоахъ ящыгъынхэр зэӀытхъыгъэхэу Хъызкъый дэжь къагъэзэжьи, ашур пачъыхьэм икъулыкъушӀ шъхьаӀэ къариӀуагъэр къыфаӀотэжьыгъ.

ЯпшӀыкӀубгъонэрэ шъхьэр

Хъызкъый тхьэлӀыкӀоу ЕщаӀыехъу упчӀэжьэгъу зэришӀыгъэр

19^1Хъызкъый пачъыхьэм иӀумэтхэм якъэбар зызэхехым, ищыгъынхэр зэӀитхъи, дзыопхъэ шэкӀ пхъашэм хэшӀыкӀыгъэ джанэр ыкӀышъо нэсынэу зыщилъи, Зиусхьаным и Унэ кӀуагъэ. 2Хъызкъый пачъыхьэм иунэ-хапӀэ лъыплъэрэ Елыекъым, Щэбнэ тхакӀор, къурмэнышӀ шъхьаӀэхэр, дзыопхъэ шэкӀ пхъашэм хэшӀыкӀыгъэ джанэхэр акӀышъомэ анэсынэу ащыгъхэу, Амэц ыкъо ЕщаӀыехъу тхьэлӀыкӀом дэжь ыгъэкӀуагъэх. 3Ахэм ащ раӀуагъ: «Хъызкъый ыӀорэр мары: „Непэрэ мафэр гукъаом, пщыныжьым, хьайнэпагъэм ямаф. Зикъэхъугъо сабыир къылъфыжьынэу кӀуачӀэ зимыӀэжь бзылъфыгъэм тыфэд тэ. 4Ти Зиусхьанэу Тхьэу узфэлажьэрэм къызэхихыгъэмэ, Тхьэу щыӀэм емыкӀухэр риӀолӀэнхэу изиусхьан ашур пачъыхьэм къыгъэкӀогъэ дзэ пэщэ Ӏэшъхьэтетым зэкӀэ къыӀогъэ гущыӀэхэу ти Зиусхьанэу Тхьэу узфэлажьэрэм къызэхихыгъэхэм апае ифэшъуашэр рерэгъэгъот. Псэоу къэнэжьыгъэхэм апае Тхьэм елъэӀуба“»+. 5Арыти, Хъызкъый пачъыхьэм иӀумэтхэр ЕщаӀыехъу дэжь къакӀохи пачъыхьэм ыӀорэр зыраӀом, 6ЕщаӀыехъу ахэм къариӀожьыгъ: «Шъуизиусхьан мыщ фэдэу ешъуӀожь: „Зиусхьаным ыӀорэр мары: ‘Ашур пачъыхьэм иӀумэтхэм къысаӀолӀэгъэ емыкӀоу зэхэпхыгъэхэм зыкъямыгъэгъащт. 7Мары къэбар къылъызгъэӀэсынышъ, ихэгъэгу ымыгъэзэжьмэ мыхъунэу чӀыпӀэ изгъэфэщт. Сэ ар чатэкӀэ ащ щязгъэукӀыщт’“».

Ашурхэм къязэонхэу аӀуи къызэрагъэщынагъэхэр

8Ашур дзэм идзэпэщэ Ӏэшъхьэтет Лахыщ къалэм зегъэзэжьым, ашур пачъыхьэр ащ дэкӀыгъэу Либнэ къалэ зэрэтебэнагъэр ышӀагъ. Джащ пае пачъыхьэм дэгущыӀэнэу а къалэм ар кӀуагъэ. 9Куш хэгъэгум[*] ипачъыхьэу Тырхъакъ ашур пачъыхьэм къезэонэу къызэрежьагъэм икъэбар зэхихыгъэти, Хъызкъый дэжь лӀыкӀохэр джыри ащ ыгъэкӀуагъэх. 10Ащ раригъэӀуагъ: «Ехъудэм ипачъыхьэу Хъызкъый мыщ фэдэу ешъуӀу: „‘Ерусэлэм ашур пачъыхьэм ӀэкӀагъэхьащтэп’ пӀозэ, узщыгугъырэ уи Тхьэ уерэмыгъапцӀ. 11Сэри, нэмыкӀхэуи ашур хэгъэгум тетыгъор щызыӀыгъыгъэхэми хэгъэгу пстэури зэрагъэкӀодыгъэм ущыгъуазэба, – ора псэоу къэнэжьыщтыр? 12Сятэмэ зэрапхъогъэ лъэпкъхэр, Гозан, Хъаран, Рэцэф къалэхэр, Тэласар чӀыгум ит Ӏэдэн къалэм щыщхэр ятхьэхэм къагъэнэжьыгъэх шӀуа+? 13Тыдэ щыӀа Хъамат къалэм ипачъыхьэ, Арпад къалэм ипачъыхьэ? Тыдэ щыӀэха Сэфаруаим, ХэнаӀ, Ӏиуа къалэхэм япачъыхьэхэр?“»+
14Хъызкъый лӀыкӀохэм къахьыгъэ тхьапэ тхыгъэр къаӀихи еджагъ. Ащ лъыпытэу Зиусхьаным и Унэ кӀуи, ар Зиусхьаным ыпашъхьэ къыщызэкӀоцӀихыгъ. 15Хъызкъый Зиусхьаным ыпашъхьэ щытэу елъэӀузэ, къыӀуагъ: «А Зиусхьанэу, Израилым и Тхьэу Къэрыубмэ атесыр! О зыр ары чӀыгум тет пачъыхьагъу пстэуми я Тхьэр, уашъори чӀыгури О къэбгъэшӀыгъэх+. 16Зиусхьаныр, мыдэ къэдаӀуи къызэхэх, уинэплъэгъу мыкӀэ къэгъази къаплъэ. Зиусхьан, О ренэу щыӀэ Тхьэм, емыкӀухэр къыуаӀолӀэнхэу Санхъэриб къыгъэкӀуагъэхэм аӀохэрэр къызэхэх!+
17А Зиусхьан, шъыпкъэ дэдэмкӀэ, ашур пачъыхьэхэм цӀыф лъэпкъхэри, ахэр зэрыс хэгъэгухэри зэрапхъуагъэх. 18ЯтхьэпэпкӀэ пкъыгъохэри ахэм машӀом падзагъэх, сыда пӀомэ шъыпкъэ дэдэмкӀэ ахэр тхьэхэп, цӀыфмэ пхъэмрэ мыжъомрэ ахашӀыкӀыгъэх ныӀэпти, агъэкӀодыгъэх. 19Арышъ, ти Зиусхьанэу Тхьэр, сыолъэӀу: ащ тыкъыӀэкӀэхыжьи, а Зиусхьан, о узэрэ Тхьэ закъор чӀыгум тет пачъыхьагъу пстэуми зэлъашӀэщт»+.

ЕщаӀыехъу Ашурым ипачъыхьэ икӀодыкӀэ хъущтыр къызэриӀуагъэр

20Амэц ыкъо ЕщаӀыехъу Хъызкъый дэжь раӀонэу ыгъэкӀуагъэх: «Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ыӀорэр мары: „Ашурым ипачъыхьэу Санхъэриб пэшӀуекӀу, Сэ укъызэрэсэлъэӀугъэр къызэхэсхыгъ“. 21Ащ ехьылӀагъэу Зиусхьаным къыӀорэр мары:

„Цион ыпхъоу пшъэшъапӀэм итым укъыридзахэрэп, къыпкӀэнакӀэ;

Ерусэлэм ыпхъу[*] ышъхьэ
уакӀыбкӀэ щегъэсысы.

22Хэт о узэгыигъэри, емыкӀухэр зэпӀолӀагъэхэри?

Хэт умакъэ къызпэпӀэтыгъэри,
унапӀэхэр лъагэу зыфыдэпщэягъэхэри?

Израилым ианахь ЛъапӀэр ары!“

23УиӀумэт уилӀыкӀохэмкӀэ Зиусхьаным уегыйзэ, пӀуагъэ:

„Сику псынкӀэхэу бэ дэдэ хъухэрэмкӀэ
къушъхьэ шыгухэм санэсыгъ.
Ливаным фэдэ чӀыпӀэ Ӏудзыгъэми сынэси,
ащ ит кедрэ анахь лъагэхэмрэ
кипарис анахь лъапӀэхэмрэ къисыупкӀыгъэх.
ЧӀыпӀэ анахь Ӏудзыгъэхэми санэси,
ямэзцунэхэми сапхырыкӀыгъ,+
24чӀыгум сэ сетӀэзэ, псынэхэр стӀыгъэх,
хэмэ псыр къарысхызэ, сэ сешъуагъ,

Нил псыхъо къосхэр слъэгухэмкӀэ изгъэгъушъыкӀыгъэх“.

25Ау зэхэпхыгъэба: бэшӀагъэу Сэ ар зэрэсшӀагъэр,
ижъым ижъыжьым аущтэу хъунэу зэрисхъухьэгъагъэр,
о зэкӀэгъэпытыхьэгъэ къалэхэм зыпари къызэрадэмынэрэмкӀэ,
къутэфэ Ӏуашъхьэ зэрэпшӀыхэрэмкӀэ ар зэрэбгъэцэкӀэжьырэр?

26Ахэм ащыпсэурэ цӀыфхэр кӀочӀаджэ хъугъэхэу,
щынэным къыхэкӀэу мэкӀэзэзых, шъхьакӀом ешхых.

Губгъэм ит уцым, уц къыхэкӀыгъакӀэм,
унашъхьэмэ къатекӀэрэ уцэу,
шъхьэлъэгъу имыфэу кӀодыжьыгъэм фэдэх ахэр+.
27УзэрэтӀысри, узэрэтэджри,
унэм узэрикӀри, укъызэрихьажьри –
зэкӀэ Сэ сэшӀэ.
БзэджагъэкӀэ укъызэрэспэуцужьри сэшӀэ+.
28БзэджагъэкӀэ укъызэрэспэуцужьрэм,
уипэгагъэ якъэбарэу къызнэсыгъэм пае,
сихъурджанэ упэгъуанэмэ арысщынышъ,
сижэдэлъхэр ужэ къыдэслъхьанхэшъ,
джа укъызэрыкӀогъэ гъогу дэдэм утетэу
озгъэгъэзэжьынышъ, узгъэкӀожьыщт»[*].

29ЕтӀанэ ЕщаӀыехъу Хъызкъый пачъыхьэм фиӀопщыжьыгъ: «Джы оркӀэ щыӀэщт гъэунэфыпӀэхэр зыфэдэхэр мары: лэжьыгъацэу чӀыгум хафи къэкӀыгъэм къытырэр мы илъэсым шъушхыщт, адрэ илъэсым – ежь чӀыгум къытекӀагъэр ары, ящэнэрэ илъэсым лэжьыгъэр шъупхъыщт, Ӏушъухыжьыщт, сэнэшъхьэшӀапӀэхэр жъулэжьынхэшъ, къапыкӀэрэр шъушхыщт. 30Ехъудэм псэоу къинэжьыгъэхэм алъапсэхэр пытэжьынхэшъ, ашъхьапэмэ гъэбэжъу къатыщт. 31Ерусэлэмрэ Цион къушъхьэмрэ ащыбэгъожьыщтых псэоу къэнэжьыщтхэр. Зиусхьаныр лъэш дэдэу зыфаер джары.

32Арышъ, Зиусхьаным Ашурым ипачъыхьэ ехьылӀагъэу къыӀорэр мары:

„Мы къалэм ар къыдэхьащтэп,
щабзи ащ дидзэщтэп,
мэӀухэр ыӀыгъэу ыштэнэу къекӀолӀэщтэп,
ащ дэхьаным пае къыдзыхьащтэп+.

33Джа гъогоу къызэрыкӀуагъэм тетэу ащ ыгъэзэжьыщт,
мы къалэми къыдэхьащтэп,
Сэ, Зиусхьаным, сэӀо.
34Сэ сихьатыркӀэ, сиӀумэт Даут ихьатыркӀэ,
мы къалэр къэзгъэнэжьыным пае къэсыухъумэщт“».

35А чэщым Зиусхьаным и МэлэӀич къежьи, ашур дзэуцупӀэм кӀуи, нэбгырэ минишъэрэ мин тӀокӀиплӀырэ минитфырэ щызэхиукӀагъ. Пчэдыжьым цӀыфхэр къызэтэджыжьхэм, мары хьадэхэр тыдэкӀи щылъхэу алъэгъу+. 36ЕтӀанэ Ашурым ипачъыхьэу Санхъэриб зэкӀэкӀожьи, ашур пачъыхьагъум икъэлэ шъхьаӀэу Нинэо ыгъэзэжьи, ащ дэтӀысхьажьыгъ+. 37Мафэ горэм ежь итхьэу Нысрэх иунэ щелъэӀузэ, ыкъомэ ащыщхэу Адрамэлэхрэ Сарэцэррэ ар чатэкӀэ аукӀи, ежьхэр Арарат хэгъэгум екӀужьыгъэх. Ыкъомэ ащыщ Есархъадон ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ+.

ЯтӀокӀэнэрэ шъхьэр

Хъызкъый пачъыхьэр зэрэхъужьыгъэр

20^1А уахътэм Хъызкъый илӀыкӀынэу уз къыштагъ. ТхьэлӀыкӀоу Амэц ыкъо ЕщаӀыехъу ащ дэжь къакӀуи къыриӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэр мары: „Умыхъужьэу улӀэщтышъ, уибынхэм осыет къафэшӀыжь“». 2Арыти, Хъызкъый ынэӀу дэпкъым фигъази Зиусхьаным елъэӀузэ къыӀуагъ: 3«А Зиусхьан! Сызафэу уапашъхьэ сызэритыгъэр, сыгукӀэ сызэрэпфэшъыпкъагъэр, къыокӀущтыр зэрэсшӀагъэр угу къэбгъэкӀыжьынэу сыолъэӀу». Ащ лъыпытэу Хъызкъый лъэшэу къэгъыгъ+. 4ЕщаӀыехъу пачъыхьэр зыщыпсэурэ унэм ищагу джыри дэмыкӀыжьыгъэу, Зиусхьаным ипсалъэ къылъыӀэсыгъ. 5«Гъэзэжьи силъэпкъ ипщ Хъызкъый еӀу: „Уятэшхо Даут и Тхьэу Зиусхьаным ыӀорэр мары: ‘УитхьэлъэӀу Сэ къызнэсыгъ, унэпсхэри слъэгъугъэх. Мары Сэ узгъэхъужьынышъ, ящэнэрэ мафэм Зиусхьаным и Унэ укӀощт+. 6УигъашӀэ илъэс пшӀыкӀутф къыпфыхэзгъэхъощт, ори мы къалэми ашур пачъыхьэм шъущысыухъумэщт, Сэ сихьатыркӀэ, сиӀумэт Даут ихьатыркӀэ, мы къалэри къэзгъэнэжьыщт’“»+. 7ЕщаӀыехъу къыӀуагъ: «Шхынцумпэ гъэгъугъэ такъыр къашъуштэ». Арыти, ар къашти, къытекӀэгъэ бэгу етагъэм тыралъхьи ар нахьышӀу хъужьыгъэ. 8Арыти, Хъызкъый ЕщаӀыехъу еупчӀыгъ: «Зиусхьаным сызэригъэхъужьыпэщтымрэ ящэнэрэ мафэм Зиусхьаным и Унэ сызэрэкӀощтымрэ сыд фэдэ шыхьат нэшана яӀэщтыр?» 9ЕщаӀыехъу ащ къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаным ыӀуагъэр зэригъэцэкӀэжьыщтым ишыхьат нэшанэ зыфэдэр мары: мары ныбжьыкъур шэпхъипшӀыкӀэ нахь кӀыхьэ хъугъэ. Уфая ар шэпхъипшӀыкӀэ икӀэрыкӀэу нахь кӀако хъужьынэу?»[*]
10Хъызкъый къыӀуагъ: «Ныбжьыкъур шэпхъипшӀыкӀэ ыпэкӀэ лъыкӀотэныр къинэп, ау ныбжьыкъур шэпхъипшӀыкӀэ къызэкӀэрэкӀожь». 11Арыти, тхьэлӀыкӀоу ЕщаӀыехъу Зиусхьаным лъэшэу елъэӀуи, Ащ Ахъаз исыхьат илъэоянэхэм къатыридзэрэ ныбжьыкъоу ыпэкӀэ лъыкӀуатэщтыгъэр шэпхъипшӀыкӀэ къызэкӀигъэкӀожьыгъ.

Бабилэн лӀыкӀохэр Хъызкъый дэжь къызэрэкӀуагъэхэр

12А уахътэм бабилэн пачъыхьэу, Баладан ыкъо Мэродах-Баладан Хъызкъый зэрэсымаджэр зэхихыгъэти, илӀыкӀохэм тхылъыпӀэ тхыгъэрэ шӀухьафтынхэмрэ къыфаригъэхьыгъэх. 13Хъызкъый къыфагъэкӀуагъэхэм къаӀуагъэм игуапэу едэӀуи, имылъку гъэтӀылъыпӀэхэр, итыжьынрэ идышъэрэ, мэ ӀашӀухэр къызпихрэ щыфэхэр, дэгъэ лъапӀэхэр, иӀэшэ гъэтӀылъыпӀэ, иунэ илъ мылъкур зэкӀэ аригъэлъэгъугъэх. Хъызкъый иунэ итэу, ихапӀэ дэтэу аримыгъэлъэгъугъэ зи къэнагъэп. 14Ащ ыуж тхьэлӀыкӀоу ЕщаӀыехъу пачъыхьэу Хъызкъый дэжь къакӀуи къыриӀуагъ: «Тыда мы цӀыфхэр къыздыпфикӀыгъагъэхэри, сыда ахэм къыуаӀуагъэри?» Хъызкъый ащ риӀожьыгъ: «Бабилэн хэгъэгу чыжьэм ахэр къикӀыгъэх». 15ЕщаӀыехъу къыӀуагъ: «Сыда ахэм уиунэ щалъэгъугъэр?» Хъызкъый риӀожьыгъ: «Сиунэ ит пстэури ахэм алъэгъугъ, симылъку гъэтӀылъыпӀэхэм арылъэу ясымыгъэлъэгъоу зы пкъыгъо закъуи къэнагъэп». 16Ащ дэжьым ЕщаӀыехъу Хъызкъый риӀуагъ: «Зиусхьаным ыӀорэм къедэӀу: 17„Мары уахътэ къэсынышъ, уиунэ илъри, уятэмэ джы нэс аугъоигъэри зэкӀэ аштэнышъ, Бабилэн ащэщт. Зи къэнэщтэп“, джары Зиусхьаным ыӀорэр+. 18О къыпхэкӀыщт кӀалэмэ ащыщхэр ращынхэшъ, бабилэн пачъыхьэм иунэ-хапӀэ анаӀэ тырагъэтэу Ӏоф фашӀэщт»+. 19Хъызкъый ЕщаӀыехъу къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаным о къыуигъэӀуагъэр дэгъу». Сыда пӀомэ «Сэ сыщэӀэфэ мамыррэ щыӀэкӀэшӀурэ щэрэӀэх!» ыӀуи, ежь егупшысыжьыгъ. 20Хъызкъый зэкӀэ иӀофшӀагъэхэмрэ, лӀыгъэу ащ зэрихьагъэхэмрэ, ыпшъэкӀэ щыӀэ псыубытыпӀэм къыхищыгъэ псычъапӀэр къалэм къызэрэдищагъэмрэ ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 21Джащ тетэу Хъызкъый ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм ыгъэзэжьыгъэти, ащ ыкъо Мэнасэ ежь ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ.

ЯтӀокӀэнэрэ зырэ шъхьэр

Ехъуд пачъыхьэу Мэнасэ

21^1Мэнасэ пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс пшӀыкӀутӀу. Илъэс шъэныкъорэ тфырэ Ерусэлэм ар щыпачъыхьагъ. Янэ ыцӀагъэр Хъэфцибахъ. 2Зиусхьаным израил цӀыфмэ ахифыжьыгъэ лъэпкъхэм ашӀэщтыгъэ гущыкӀыгъо емыкӀушхохэм акӀырыплъзэ, Мэнасэ Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ. 3КъурмэншӀыпӀэ лъэгапӀэхэу ятэ Хъызкъый зэхикъутагъэхэр икӀэрыкӀэу ащ зэтыригъэуцожьыгъэх, тхьэнэпцӀэу БаӀал пае къурмэншӀыпӀэхэр ыгъэуцугъэх, израил пачъыхьэу Ахъаб фэдэу, Астартэ пае пкъэухэр ыгъэуцугъэх; ошъогу кӀочӀэпцӀэ пстэуми шъхьащэ афишӀыщтыгъэ, афэлажьэщтыгъэ+. 4Зиусхьаным и Унэу, Ежь ыцӀэ епхыгъэнэу къахихыгъэ къалэу, Зиусхьаным зыфиӀогъэ Ерусэлэм дэтым тхьэнэпцӀхэм апае къурмэншӀыпӀэхэр чӀигъэуцуагъэх+. 5Щагушхомрэ Зиусхьаным и Унэ ыкӀоцӀ щагурэ ошъогу кӀочӀэпцӀэ пстэумэ апае къурмэншӀыпӀэхэр адигъэуцуагъэх+. 6Ыкъо машӀокӀэ къурмэн ышӀыгъ, нэпхыгъэ кӀуачӀэхэр зыхэлъхэм, къэхъущтхэр къязыӀохэрэм апылъыгъ, джынапцӀэмэ апыщагъэхэр, удыгъэхэр зезыхьэхэрэр уцогъу ышӀыгъэх. Джащ фэдэу Зиусхьаныр ыгъэгубжэу, Ащ къемыкӀущтхэр бэу ышӀагъэх+. 7Астартэ пае ышӀыгъэ пкъэур Зиусхьаным и Унэ чӀигъэуцуагъ. Зиусхьаным Ежь и Унэ ехьылӀагъэу Даутрэ ащ ыкъо Сэлмэнрэ къариӀуагъ: «Мы Унэми израил лӀакъомэ ячӀыпӀэ пстэуми къахэсхыгъэ Ерусэлэми Сэ сцӀэ егъашӀэм япхыгъэщт. 8Израил цӀыфхэр ятэхэм къястыгъэ чӀыгум зыщызгъэгупсэфыщтхэр ахэм унашъоу къафэсшӀыгъэхэмрэ Си Ӏумэт Мосэ осыет къыфэсшӀыгъэ хабзэмрэ зэрагъэцэкӀэнхэм пылъхэмэ ары ныӀэп»+. 9Ау ехъуд цӀыфхэр дэӀуагъэхэп. Мэнасэ ахэм псэкӀодышхохэр зэраригъэшӀыщтыгъэм къыхэкӀэу, Зиусхьаным израил цӀыфхэм акӀэрифыгъэ лъэпкъхэм анахь Ӏэежьэу, емыкӀушхохэр ашӀэщтыгъ. 10Арыти, Зиусхьаным иӀумэт тхьэлӀыкӀохэм къараригъэӀуагъ: 11«Ехъуд пачъыхьэу Мэнасэ ежь ыпэкӀэ амэрхэм ашӀэщтыгъэ емыкӀушхохэм анахь Ӏаежъхэр ышӀэзэ, итхьэнэпцӀхэмкӀэ Ехъудэр псэкӀодшӀэным хищагъ+. 12Арышъ, Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм джащ пае еӀо: „Мары зэхэзыхрэм ытхьакӀумэнэӀус Ӏуригъэутэу Ерусэлэми Ехъудэми тхьамыкӀэгъошхо къафезгъэхыщт+. 13Щамэрэнрэ Ахъаб илӀакъорэ ясшӀагъэр Ерусэлэми есшӀэщт, Ерусэлэм цӀыфхэр дэсыукъэбзыкӀынхэшъ, зэрышхэгъэхэ лагъэр алъэкӀыжьмэ, ылъачӀэ дэгъэзыягъэу зэрагъэуцужьырэм фэдэу, нэкӀэу къэзгъэнэщт+. 14Силъэпкъ щыщэу къэнагъэр щызгъэзыещт, ипыйхэм аӀэ ар ислъхьащт, иджэгъогъу пстэуми ар ахъункӀэщт, зэбгырахыщт. 15Ятэхэр Мысырым къызикӀыжьыгъэхэ мафэм къыщегъэжьагъэу непэрэ мафэм нэс сагъэгубжэу, къысэмыкӀущтхэр зэрашӀэщтыгъэм пае Сэ ахэр къясшӀэщт“». 16Джыри Мэнасэ лажьи хьакъи зимыӀэ цӀыфхэм алъ бэу Ерусэлэм щигъэчъагъ, а псэкӀод пстэумэ ашӀокӀыжьэу, Зиусхьаным къемыкӀущтхэр ригъашӀэхэзэ, Ехъудэр псэкӀодышӀыным хищагъ+. 17Мэнасэ зэкӀэ иӀофшӀагъэхэри псэкӀодэу ышӀыгъэхэри Ехъудэм ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 18Джаущтэу Мэнасэ лӀи ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм зегъэзэжьым, Ӏузэ ичъыгхатэу ежь иунэ къыпэблагъэм щагъэтӀылъыжьыгъ. Арыти, ыкъо Амэн ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ+.

Ехъуд пачъыхьэу Амэн

19Амэн пачъыхьагъум зытехьэм илъэс тӀокӀырэ тӀурэ ыныбжьыгъэр, илъэситӀо Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Мэшулэмэт. Ар Иотбэ къалэ щыщ Хъаруц ыпхъугъ. 20Ащи, ятэ Мэнасэ зэрихэбзагъэу, Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ. 21Ятэ зытетыгъэ гъогум темыкӀэу тетыгъ, ятэ зыфэлажьэщтыгъэ тхьэнэпцӀхэм шъхьащэ афишӀыщтыгъ+. 22Ятэшхомэ я Зиусхьанэу Тхьэм ыкӀыб фэгъэзагъэу, Зиусхьаным игъогу тетыгъэп. 23Амэн иӀумэтхэм зыкъыпаӀэти, пачъыхьэр иунэ раукӀыхьагъ. 24Ау ехъуд цӀыфхэм Амэн зыкъыпэзыӀэтыгъэхэр зэкӀэ аукӀхи, ыкъо Иощыехъу ащ ычӀыпӀэ пачъыхьанэу тырагъэхьагъ. 25Амэн зэкӀэ иӀофшӀагъэхэр Ехъудэм ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 26Ар Ӏузэ ичъыгхатэ дэт икъэунэ щагъэтӀылъыжьи, ыкъо Иощыехъу ежь ычӀыпӀэ пачъыхьанэу техьагъ+.

ЯтӀокӀэнэрэ тӀурэ шъхьэр

Иощыехъу пачъыхьагъум зэрэтехьагъэр

22^1Иощыехъу пачъыхьагъум зытехьэм илъэсий ыныбжьыгъэр, илъэс щэкӀрэ зырэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Едыдэ, Боцкъат къалэм щыщ Ӏадай ыпхъугъ. 2Ащ Зиусхьаным къекӀущтыр ышӀэщтыгъэ, ятэшхо Даут игъогу зэкӀэмкӀи зэрэтетыным ишъыпкъэу пылъыгъ+.

Хэбзэ тхылъыр къызэрагъотыжьыгъэр

3Иощыехъу зыпачъыхьэр япшӀыкӀуенэрэ илъэсым хэхьагъэу пачъыхьэм тхакӀоу Мэшулам ыкъо Ацалый ыкъожь Щафан Зиусхьаным и Унэ ыӀофыти риӀуагъ: 4«Хъылкъый къурмэнышӀ шъхьаӀэм дэжь кӀуи, цӀыфхэм Зиусхьаным и Унэ къырахьылӀагъэу, Зиусхьаным и Унэ чӀэхьапӀэ къэзыухъумэрэ къурмэнышӀхэм къаугъоигъэ тыжьын ахъщэр къегъэлъытэжь+. 5Ар Зиусхьаным и Унэ зыгъэцэкӀэжьхэрэм яӀэшъхьэтетхэм арарэти, адрэхэм ар Зиусхьаным и Унэ хэкъутыкӀыгъэхэр зыгъэцэкӀэжьхэрэм, 6пхъашӀэхэм, унэзэтелъхьэхэм, адрэ псэолъэшӀхэм, унэр зэрагъэцэкӀэжьыщт пхъэхэмрэ мыжъо къыгоутыгъэхэмрэ къыращэфынхэм пае араратыжь. 7Ау шъыпкъагъэ зэрахэлъым къыхэкӀэу ар зэрагъэзекӀорэ шӀыкӀэм шъукӀэмыупчӀэжь»+.

8КъурмэнышӀ шъхьаӀэу Хъылкъый Щафан тхакӀом риӀуагъ: «Зиусхьаным и Унэ хэбзэ тхылъыр къычӀэзгъотагъ». Хъылкъые ар Щафан ритыгъ, адрэр ащ еджагъ+. 9Щафан тхакӀор пачъыхьэм дэжь къакӀуи къыриӀуагъ: «УиӀумэтхэм унэм къырагъотэгъэ тыжьын ахъщэр Зиусхьаным и Унэ зыгъэцэкӀэжьхэрэм яӀэшъхьэтетхэм аратыгъ». 10ЕтӀанэ Щафан тхакӀом пачъыхьэм риӀуагъ: «Хъылкъые къурмэнышӀым тхылъ къыситыгъ». Арыти Щафан ащ итым къыфеджагъ. 11Пачъыхьэм хэбзэ тхылъым итхагъэр зызэхехым, ар ыгу къеуи, ищыгъынхэр зэӀитхъыгъэх. 12Арыти, пачъыхьэм Хъылкъый къурмэнышӀи, Щафан ыкъо Ахъыкъами, Михай ыкъо Ӏахбэри, Щафан тхакӀоми, пачъыхьэм икъулыкъушӀэу Ӏасайи унашъо афишӀи ариӀуагъ: 13«ШъукӀуи сэщ пайи, лъэпкъми, зэрэ Ехъудэ хэгъэгоуи апае мы къагъотыгъэ тхылъым итхагъэм ехьылӀагъэу Зиусхьаным шъукъеупчӀ. Зиусхьаныр машӀоу къызэкӀигъанэу къытфэгубжыгъ, сыда пӀомэ тятэхэр мы тхылъым тэщ пае итхагъэхэр зэрагъэцэкӀэн фаем едэӀугъэхэп»+. 14Арыти, Хъылкъый къурмэнышӀыр, Ахъыкъам, Ӏахбэр, Щафан, Ӏасай аӀоу Хъулдэ бзылъфыгъэ тхьэлӀыкӀом дэжь кӀуагъэх. Ар щыгъынхэм[*] афэгъэзагъэу, Хъархъас ыкъо Тикъуа ыкъожь Щалум ишъхьагъусагъ, Ерусэлэм къалэм иадырабгъукӀэ щыпсэущтыгъ. Ащ дэжь кӀохи дэгущыӀагъэх+. 15Ащ ахэм къариӀуагъ: «Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм ыӀорэр мары: „Садэжь шъукъэзгъэкӀогъэ цӀыфым сфешъуӀожь: 16Зиусхьаным ыӀорэр мары: ‘Ехъудэ пачъыхьэр зэджэгъэ тхылъым зэритхагъэм тетэу, мы чӀыпӀэми ащ щыпсэухэрэми сынае къащысфэщт. 17Сэ сыкъабгынагъэу, нэмыкӀ тхьэхэм апашъхьэ мэ ӀэшӀухэр къызпиххэрэр зэрэщагъэстхэрэм, адрэ ашӀэрэ пстэуми апае сагъэгубжэу машӀоу сыкъызэкӀэнагъ, сыкъызэкӀэмыкӀыжьынэу мы чӀыпӀэм лъэшэу сыкъыфэгубжыгъ’+. 18Ау Зиусхьаным шъуеупчӀынэу шъукъэзгъэкӀогъэ ехъуд пачъыхьэм ешъуӀожь: ‘Израилым и Зиусхьанэу Тхьэм джа зэхэпхыгъэм къариӀуалӀэрэр мары: 19Мы чӀыпӀэмрэ ащ щыпсэухэрэмрэ яхьылӀагъэу къэсӀуагъэр, ахэр адрэхэм къалъэгъоу хэкужъ зэрэсшӀыщтхэр зызэхэохым, угукӀэ шъабэ ухъугъэшъ, Зиусхьаным зыфэбгъэцӀыкӀугъэшъ, уищыгъынхэр зэӀыптхъыгъэхэшъ, сапашъхьэ ущыгъыгъэшъ, Сэри укъызэхэсхыгъ’. Зиусхьаным джары ыӀорэр. 20Джащ пае мары уятэхэр зыщагъэтӀылъыжьыгъэхэ чӀыпӀэр озгъэгъотыжьыщт, игъо къэсыфэ ущызгъэӀэнышъ, уикъэунэ уезгъэкӀужьыщт, мы чӀыпӀэм къыфезгъэхыщт тхьамыкӀагъохэр плъэгъущтхэп“». Арыти, джэуапыр пачъыхьэм къынагъэсыжьыгъ+.

ЯтӀокӀэнэрэ щырэ шъхьэр

Иощыехъу пачъыхьэм тхьэнэпцӀхэр зэрэщигъэзыягъэхэр

23^1Иощыехъу пачъыхьэм ыгъакӀохи, Ехъудэмрэ Ерусэлэмрэ янахьыжъ упчӀэжьэгъухэр зэкӀэ ащ дэжь къыщызэӀуагъэкӀагъэх. 2Пачъыхьэр Зиусхьаным и Унэ кӀуагъэ, зэкӀэ ехъуд цӀыфхэри, зэкӀэ Ерусэлэм щыщхэри, къурмэнышӀхэри, тхьэлӀыкӀохэри, анахь къызэрыкӀохэм къащегъэжьагъэу анахь лъэрыхьэхэм анэсыжьэу зэкӀэ цӀыфхэр ащ игъусагъэх. Ар Зиусхьаным и Унэ къычӀагъотэгъэ хэбзэ тхылъым итхагъэхэм зэкӀэми зэхахэу къеджагъ+. 3Пачъыхьэр кӀэсэнхэр зыкӀэт чӀыпӀэ хэӀатыкӀыгъэм теуцуи, Зиусхьаным игъогу тетынхэу, Ащ иунашъохэр, Ащ иухэсыгъэхэр, Ащ ишапхъэхэр, хэбзэ тхылъым итхагъэхэр агурэ апсэкӀэрэ агъэцэкӀэнхэу Зиусхьаным ыпашъхьэ Ӏуагъэ щызэдаригъэшӀыгъ. КъызэӀукӀагъэхэр зэкӀэ ащ къезэгъыгъэх+. 4Пачъыхьэм Хъылкъый къурмэнышӀ шъхьаӀэм, къурмэнышӀ шъхьаӀэм игуадзэхэм, Зиусхьаным и Унэ чӀэхьапӀэ къэзыухъумэрэ къурмэнышӀхэм унашъо афишӀи, БаӀал, Астартэ, ошъогу кӀочӀапцӀэхэм апае агъэфедэщтыгъэхэ пкъыгъо зэфэшъхьафхэр Зиусхьаным и Унэ къычӀаригъэхыгъэх. ЕтӀанэ ахэр Ерусэлэм ыкӀыбкӀэ Къыдрэн кӀэим щигъэстыгъэх, ястафэхэр Бэтэл ахьыжьынхэу унашъо афишӀыгъ+. 5Ехъуд къалэхэмрэ Ерусэлэм иӀэгъо-благъохэмрэ къурмэнхэр зыщашӀырэ лъэгапӀэхэм мэ ӀашӀу къызпиххэрэр ащагъэстынхэм пае тхьэнэпцӀхэм ялэжьакӀохэу ехъуд пачъыхьэхэм тырагъэуцогъагъэхэр тыригъэкӀыгъэх. Ахэм БаӀали, тыгъэми, мазэми, жъогъобынхэми, ошъогу кӀочӀапцӀэхэми апае мэ ӀашӀухэр къызпиххэрэр агъэстыщтыгъэх+. 6Ащ тхьэнэпцӀэу Астартэ ипкъэу Зиусхьаным и Унэ къычӀаригъэхыжьи, Ерусэлэм ыкӀыбкӀэ аригъэхьи, Къыдрэн псы игъукӀыгъэ зэпырыкӀыпӀэм дэжь щаригъэгъэстыгъ. Ащ истафэхэр сапэу зэхаригъэубыкӀэжьхи, етӀанэ цӀыф къызэрыкӀохэр зыдалъхьажьырэ къэхалъэм даригъэтэкъожьыгъ+. 7Зиусхьаным и Унэ цӀэпӀагъэхэр щызышӀэщтыгъэ хъулъфыгъэхэмрэ бзылъфыгъэхэмрэ зэрысыщтыгъэхэ унэхэр зэхаригъэкъутагъэх. Астартэ пае техъонхэр бзылъфыгъэхэм ахэм ащашӀыщтыгъэх+. 8ТхьэнэпцӀмэ ялэжьакӀохэр зэкӀэ ехъуд къалэхэм адаригъэщыхи, ГъэбаӀ къыщегъэжьагъэу БэрщэбаӀ нэсэу ит лъэгапӀэхэу тхьэнэпцӀхэм ялэжьакӀохэм мэ ӀашӀухэр зыщагъэущтыгъэхэр ащылъэӀожьынхэ амылъэкӀынэу зэхикъутагъэх. Джащ фэдэу ащ зэхикъутагъ Ехъошуа къэлэ Ӏэшъхьэтетым икъэлапчъэу къалэм зэрэдахьэхэрэм исэмэгубгъукӀэ щыӀэ лъэгапӀэри. 9Ау лъэгапӀэхэм якъурмэнышӀхэр Зиусхьаным икъурмэншӀыпӀэу Ерусэлэм дэтым къекӀуалӀэщтыгъэхэп, нэмыкӀ къурмэнышӀхэм ягъусэхэу хьалыгъу мыкӀумыпшыр зэдашхыщтыгъ. 10Зыгорэми ыкъо е ыпхъу Молэх тхьэнэпцӀым къурмэнэу фимыгъэстыным пае, Тофэт тхьэнэпцӀым ипкъэоу Хъынэм ыкъохэм якӀэй дэтым емылъэӀужьышъунхэу ащ ышӀыгъ+. 11Джащ фэдэу, ехъуд пачъыхьэхэм тыгъэм пае Зиусхьаным и Унэ ичӀэхьапӀэ дэжь, тхьамэтэ пащэмэ ащыщэу Нэтан-Мэлэх ихапӀэ пэблагъэу агъэуцущтыгъэ шыхэр, Ӏуаригъэщыжьыгъэх, ку псынкӀэхэу тыгъэм пае агъэуцущтыгъэхэр машӀокӀэ ыгъэстыгъэх. 12Пачъыхьэм ехъуд пачъыхьэхэм Ахъаз иунашъхьэ тырашӀыхьэгъэ къурмэншӀыпӀэхэри, Мэнасэ Зиусхьаным и Унэ ищагуитӀу адигъэуцогъэгъэ къурмэншӀыпӀэхэри къыридзыххи зэхигъэтэкъуагъэх. Ахэм якъутафэхэр псы игъукӀыгъэ зэпырыкӀыпӀэу Къыдрэн щыритэкъужьыгъэх+. 13Израил ипачъыхьэу Сэлмэн цыдонмэ, моабхэм, Ӏамонхэм ятхьэнэпцӀ бзэджэ-наджэхэу Астартэ, Къэмэщ, Мылкъом апае лъэгапӀэхэу Ерусэлэм икъокӀыпӀэкӀэ, Зэйтын къушъхьэм[*] икъыблэкӀэ щигъэуцугъэхэр Иощыехъу пачъыхьэм уащымылъэӀожьышъунэу ышӀыгъэх+. 14ТхьэнэпцӀхэмрэ Астартэрэ афагъэуцугъэ пкъэухэр зэхикъутэхи, ахэр зыдэщытыгъэ чӀыпӀэхэм цӀыф къупшъхьэхэр атыритэкъожьыгъэх+. 15Джащ тетэу, Нэуат ыкъо ЯрабӀамэу Израилыр псэкӀодым хэзыщагъэм, Бэтэл щигъэуцугъэ лъэгапӀэр, джа къурмэншӀыпӀэри лъэгапӀэри зэщидзыхи, сапэ ышӀэу зэхигъэтэкъуагъэх. Астартэ пае агъэуцугъэ пкъэухэри ыгъэстыгъэх+. 16Иощыехъу зэплъэм Ӏуашъхьэм тетыгъэ къэунэхэр къылъэгъугъэхэти, ыгъакӀохи къупшъхьэхэр къаригъэхьхи, ахэр къурмэншӀыпӀэм ыкӀыӀу щигъэстхи, Зиусхьаным Тхьэм илӀыкӀо мыр зэрэхъущтыр къызэрэригъэӀогъагъэм тетэу, къурмэншӀыпӀэр умыгъэфедэжьышъунэу ышӀыгъ+. 17Иощыехъу къэупчӀагъ: «Сыд саугъэта мы слъэгъурэр?» Къэлэдэсхэм ащ къыраӀожьыгъ: «Ар Тхьэм илӀыкӀоу Ехъудэм къикӀи Бэтэл щагъэуцугъэ къурмэншӀыпӀэм ыкӀыӀу о щыпшӀэрэр зэрэхъущтыр къэзыӀогъагъэм икъэун»+. 18Арыти, ащ къыӀуагъ: «Ащ шъунэмыс, ащ икъупшъхьэхэм хэти анэрэмыс». Арыти, ащ икъупшъхьэхэри Щамэрэн къикӀыгъэгъэ тхьэлӀыкӀом икъупшъхьэхэри къагъэнагъэх. 19Джащ тетэу Иощыехъу Зиусхьаныр агъэгубжэу израил пачъыхьэмэ Щамэрэн ит къалэхэм якъурмэншӀыпӀэ лъэгапӀэхэм атырагъэуцогъэ тхьэлъэӀупӀэунэхэри зэхикъутагъэх. Бэтэл зэрэщишӀыгъэм фэдэу ахэми джар аришӀагъ. 20КъурмэншӀыпӀэ лъэгапӀэхэм ятхьэнэпцӀ лэжьакӀохэу ащ щыӀагъэхэр зэкӀэ къурмэншӀыпӀэхэм ащиукӀхи, цӀыф къупшъхьэхэр ахэм акӀыӀу щигъэстыжьыгъэх. ЕтӀанэ Ерусэлэм къыгъэзэжьыгъ+.

Пэсахъ мэфэкӀым къызэрэфагъэзэжьыгъэр

21Пачъыхьэм зэкӀэ цӀыфхэм унашъо афишӀи, ариӀуагъ: «Мы хэбзэ тхылъым зэритым тетэу, шъуи Тхьэ пае пэсахъ мэфэкӀыр[*] шъушӀы»+. 22ХьыкумышӀхэм Израил пэщэныгъэ зыщыдызэрахьэщтыгъэ лъэхъаным къыщегъэжьагъэу израил пачъыхьэхэмрэ ехъуд пачъыхьэхэмрэ ялъэхъан къынэсэу мыщ фэдэ пэсахъ мэфэкӀ ашӀыщтыгъэп. 23Ау пачъыхьэу Иощыехъу зыпачъыхьэр япшӀыкӀуенэрэ илъэсым хэхьагъэу джа пэсахъым игъэмэфэкӀын Зиусхьаным пае Ерусэлэм щырагъэжьэжьыгъ.

Иощыехъу иаужырэ зэхъокӀыныгъэхэр

24Хъылкъый къурмэнышӀым Зиусхьаным и Унэ къыригъотэгъэ хэбзэ тхылъым итхагъэхэр гъэцэкӀэжьыгъэнхэм пае, Иощыехъу удыгъэхэр зезыхьэхэрэр, джэнчыдзхэр, джынэхэр къычӀэзыщхэрэр, тхьэ нэпцӀхэр, зэкӀэ бзэджэ-наджэхэр Ехъудэмрэ Ерусэлэмрэ ащигъэкӀодыпагъэх+. 25Ыгурэ ыпсэрэ кӀуачӀэу ахэлъ пстэумкӀэ зэкӀэ Мосэ ихабзэхэм аблэмыкӀэу, Зиусхьаным зыфигъэзэгъапэу ыпэкӀэ пачъыхьэ щыӀагъэп, ыужкӀи ащ фэдэ къэхъужьыгъэп+. 26Ау пачъыхьэу Мэнасэ Зиусхьаныр щигъэзыйи, Ар ыгъэгубжэу, Ащ къемыкӀущтыр зэришӀэщтыгъэм пае Зиусхьаныр Ехъудэм лъэшэу къызэрэфэгубжыгъэу къызэкӀэкӀыжьыгъагъэп+. 27Зиусхьаным къыӀуагъ: «Израилыр зэрэкӀэрыздзыгъэм фэдэу, Ехъудэри зыкӀэрыздзыщт, „Сэ сичӀыпӀэщт“ сӀуи, Сэ къахэсхыгъэ мы Ерусэлэм къалэри, Сэ сцӀэ епхыгъэнэу зыфэсӀогъэ мы Унэри пхъатэ зыпэсымыхьыжьхэу, щызгъэзыещтых»+.

Иощыехъу ипачъыхьан зэриухыгъэр

28Иощыехъу зэкӀэ иӀофшӀагъэхэмрэ нэмыкӀэу ышӀагъэхэмрэ Ехъудэм ипачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 29Иощыехъу ипачъыхьагъум мысыр пачъыхьэ фирхьаунэу Нэхъоу ашур пачъыхьэм пэшӀуекӀоу Ефрат псыхъом ылъэныкъокӀэ ежьагъ. Иощыехъу пачъыхьэр ащ езэонэу зыпэгъокӀым, адрэм ар къызэлъегъум, къеуи Мэгъыдэ къыщиукӀыгъ. 30Арыти, иӀумэтхэм ащ ихьадэ ку псынкӀэм илъэу Мэгъыдэ къыращыжьи, Ерусэлэм къащэжьыгъ. Икъэунэ ар далъхьажьыгъ. Ащ дэжьым ехъудхэм Иощыехъу ыкъо Ехъоахъаз ышъхьэ дагъэ щарагъафи, ятэ ычӀыпӀэ пачъыхьанэу тырагъэхьагъ+.

Ехъуд пачъыхьэу Ехъоахъаз

31Ехъоахъаз пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс тӀокӀырэ щырэ. Мэзищэ ар Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Хъамутал. Ар Лыбнэ къалэ щыщ Ирмые ыпхъугъ+. 32Ятэшхохэм зэряхэбзагъэу Зиусхьаным къемыкӀущт пстэури ащ ышӀэщтыгъ. 33Ар Нэхъоу фирхьауным Хъамат хэкум ит Рыблэ къалэ щиубыти, Ерусэлэм щымыпачъыхьажьыным пае гъэры ышӀыгъ. Хэкум тыжьынэуи дышъэуи килограмм минищ зырыз фэдиз тынӀахьэу тырилъхьагъ. 34Джаущтэу Нэхъоу фирхьауным Иощыехъу ыкъо Елыекъым ятэ Иощыехъу ычӀыпӀэ пачъыхьанэу тыригъахьи, ыцӀэ ЕхъоекъымкӀэ зэблихъужьыгъ. Ехъоахъаз ыубыти, Мысырым ыщи, ар ащ щылӀэжьыгъ+.

Ехъуд пачъыхьэу Ехъоекъым

35Ехъоекъым тыжьыни дышъи фирхьауным ритыщтыгъэх. Нэхъоу фирхьауным иунашъо тетэу, ащ ритынхэм пае хэкухэм ащыпсэурэ нэбгырэ пэпчъ, шъхьадж иамал елъытыгъэу, тыжьынымрэ дышъэмрэ къатынхэу хьакъулахь атырилъхьагъ. 36Ехъоекъым пачъыхьагъум зытехьэм ыныбжьыгъэр илъэс тӀокӀырэ тфырэ, илъэс пшӀыкӀузэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Зэбудэ. Ар Румэ щыщ Пэдай ыпхъугъ. 37Ятэшхохэм зэряхэбзагъэу, Зиусхьаным къемыкӀущт пстэури ащ ышӀэщтыгъ.

ЯтӀокӀэнэрэ плӀырэ шъхьэр

24^1Ехъоекъым ипачъыхьагъум бабилэн пачъыхьэу Нэбухаднэцар Ехъоекъым къезауи, илъэсищэ ар ыӀэмычӀэ илъыгъ. ЕтӀанэ Ехъоекъым ащ зыкъыпиӀэти шъхьафит хъужьыгъэ+. 2Зиусхьаным къасдый, арам, моаб, Ӏамон дзэ купхэу зэхахьэхэрэр ащ къытыригъэбанэщтыгъэх. Зиусхьаным иӀумэт тхьэлӀыкӀохэм къызэраригъэӀогъагъэм тетэу, Ехъудэр ыгъэкӀодынэу ахэр къытыригъэбанэщтыгъэх+. 3Шъыпкъэ дэдэмкӀэ, Зиусхьаным иунашъо тетэу, ехъудхэр ынэӀу ригъэкӀынхэм пае, Мэнасэ ипсэкӀодшӀагъэхэм, ащ ышӀэгъэ пстэумэ апае Ехъудэм ар къыщышӀыгъ+. 4Лъы хыер, Ерусэлэм зэлъыригъэкӀоу, зэригъэчъагъэри Зиусхьаным ащ къыфигъэгъунэу фэягъэп. 5Ехъоекъым зэкӀэ иӀофшӀагъэхэмрэ нэмыкӀэу ышӀагъэхэмрэ ехъуд пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ Ӏэпэрытххэм арытхагъэхэба. 6Ехъоекъым лӀи ятэ пӀашъэхэр зыдэщыӀэм зегъэзэжьым, ыкъо Ехъоехин ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьагъ. 7Мысыр пачъыхьэм ыӀэ илъыгъэ чӀыгухэр, игъукӀырэ мысыр псыхъом къыщегъэжьагъэу Ефрат псыхъом нэсэу, зэкӀэ бабилэн пачъыхьэм зэриштагъэхэм къыхэкӀэу, мысыр пачъыхьэр зао ышӀынэу ащ нахьыбэ къежьэжьыгъэп.

Ехъуд пачъыхьэу Ехъоехин

8Ехъоехин пачъыхьэу зытехьэм илъэс пшӀыкӀуй ыныбжьыгъэр, мэзищэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Нэхъущтэ. Ерусэлэм щыщ Елнатан ыпхъугъ. 9Ятэ зэрихэбзагъэу, Зиусхьаным къемыкӀущт пстэури ащ ышӀэщтыгъ. 10А уахътэм бабилэн пачъыхьэу Нэбухаднэцар идзэпэщэ Ӏэшъхьэтетхэр Ерусэлэм къезэрэгъэкӀухи, къалэр къадзыхьагъ. 11Бабилэн пачъыхьэу Нэбухаднэцар идзэпэщэ Ӏэшъхьэтетхэм къалэр аштэнэу фежьагъэхэу, ежьыр ащ къэкӀуагъ. 12Арыти, ехъуд пачъыхьэу Ехъоехини, яни, иӀумэт Ӏэшъхьэтетхэри, ипщхэри, иунэ-хапӀэ зынаӀэ тезгъэтхэри зэригъусэхэу бабилэн пачъыхьэм зыратыгъ. Бабилэн пачъыхьэр зыпачъыхьэр яенэрэ илъэсым хэхьагъэу Ехъоекъым ащ ыубытыгъ+. 13Бабилэн пачъыхьэм Зиусхьаным и Унэ, пачъыхьэ унэм арылъыгъэ мылъкур зэкӀэ арищыгъ. Зиусхьаным къызэриӀогъагъэм фэдэу, израил пачъыхьэу Сэлмэн ышӀыгъэ дышъэ пкъыгъохэр Зиусхьаным и Унэ ащ щызэхиупӀышкӀуагъэх+. 14Ерусэлэм дэсхэр зэкӀэ, пщыхэр зэкӀэ, дзэпэщэ Ӏэшъхьэтетхэр зэкӀэ нэбгырэ минипшӀ хъухэу ыгъэкощыгъэх, пхъэшӀэ ӀэпэӀасэхэри, гъукӀэхэри зэкӀэ, хэкум щыщ цӀыф анахь тхьамыкӀэхэм анэмыкӀ зи къымыгъанэу рищыгъэх. 15Ехъоехин Бабилэн къалэм ыгъэкощыгъ, пачъыхьэм яни, ишъузхэри, ащ иунэ-хапӀэ зынаӀэ тезгъэтхэри, хэкум ицӀыф лъэрыхьэхэри Ерусэлэм даригъэщхи Бабилэн аригъэгъэкощыгъэх+. 16Бабилэн пачъыхьэм дзэкӀолӀ нэбгырэ миниблыр, пхъашӀэхэмрэ гъукӀэхэмрэ нэбгырэ мин хъухэу, зэоным фэгъэсэгъэ дзэкӀолӀ хэшыпыкӀыгъэхэр зэкӀэ псэупӀэкӀэ Бабилэн аригъэгъэкощыгъэх. 17Бабилэн пачъыхьэм Ехъоехин ятэш Матаный ащ ычӀыпӀэ пачъыхьэу тыригъахьи, Цыдкъый цӀэу фаригъэусыжьыгъ+.

Ехъуд пачъыхьэу Цыдкъый

18Цыдкъый пачъыхьэу зытехьэм илъэс тӀокӀырэ зырэ ыныбжьыгъ, илъэс пшӀыкӀузэ Ерусэлэм щыпачъыхьагъ. Ащ янэ ыцӀагъэр Хъамутал. Ар Лыбнэ къалэ щыщ Ирмые ыпхъугъ+. 19Ащи Ехъоекъым фэдэ къабзэу Зиусхьаным къемыкӀущтыр ышӀэщтыгъэ. 20Зиусхьаныр Ерусэлэми Ехъудми лъэш дэдэу къафэгубжыгъэти, ащ нахьыбэрэ ымыдэжьхэу, ынэӀу ригъэкӀыпагъэх.

ЕтӀанэ Цыдкъый бабилэн пачъыхьэм зыкъыпиӀэтыгъ.

ЯтӀокӀэнэрэ тфырэ шъхьэр

Ерусэлэм зэрэзэхакъутагъэр

25^1Цыдкъый зыпачъыхьэр ябгъонэрэ илъэсым хэхьагъэу, илъэсым ияпшӀэнэрэ мазэ[*] ияпшӀэнэрэ мафэ бабилэн пачъыхьэу Нэбухаднэцар идзэ зэрэщытэу игъусэу Ерусэлэм къекӀуи ар къадзыхьагъ, къэлэ дэпкъым рыдэкӀоенхэу псэуалъэ горэ ашӀыгъ+. 2Цыдкъый зыпачъыхьэр япшӀыкӀузэнэрэ илъэсым хэхьафэ къалэр джаущтэу къызэрыдзыхьэгъагъ. 3ЯплӀэнэрэ мазэм иябгъонэрэ мафэ[*] гъаблэр къалэм нахь щылъэшыгъ, цӀыфхэм ашхын яӀагъэп. 4Къэлэ дэпкъым къыпхыраутыгъ. Цыдкъый идзэкӀолӀхэр чэщым пачъыхьэ хэтэщагум рекӀокӀырэ къэлэ дэпкъхэм азыфагу дэтхэу, къэлапчъэм пэблэгъэ лъагъом тетхэу чъагъэх. А уахътэм къасдыйхэр къалэм къегъэуцокӀыгъэхэу щытыгъэхэти, пачъыхьэмрэ идзэкӀолӀхэмрэ Ерыхъоу кӀэим екӀужьыгъэх. 5Ау къасдыйхэм ядзэ пачъыхьэм лъежьи Ерыхъоу кӀэим щыкӀэхьагъ. Ащ идзэ зэрэщытэу шъхьадж ыпакӀэ хэлъэдэжьыгъ. 6Джаущтэу пачъыхьэр къаубыти, бабилэн пачъыхьэм дэжь Рыблэ ащи ащ иӀоф щаӀуагъ+. 7Цыдкъый ыкъохэр ыпашъхьэ щаукӀхи, ежь Цыдкъый ынэхэр ракӀыхи, ыӀэхэм джэрз Ӏэхъу-лъэхъухэр атыралъхьи Бабилэн ащагъ+.

Тхьэм и Унэ зэрэзэхакъутагъэр

8Илъэсым иятфэнэрэ мазэ[*], мазэм ияблэнэрэ мафэ, бабилэн пачъыхьэу Нэбухаднэцар зыпачъыхьэр япшӀыкӀубгъонэрэ илъэсым хэхьагъэу, бабилэн пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытмэ яӀэшъхьэтетэу, ащ иӀумэт Нэбузарадан Ерусэлэм къэкӀуагъ. 9Зиусхьаным и Уни, пачъыхьэм иуни, Ерусэлэм дэт унэхэри зэкӀэ, цӀыф лъэрыхьэхэм яунэхэри машӀо акӀидзи ащ ыгъэстыгъэх. 10Къасдый дзэу пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытхэм яӀэшъхьэтет игъусагъэхэм Ерусэлэм къекӀокӀырэ дэпкъри зэхакъутагъ. 11Пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытмэ яӀэшъхьэтетэу Нэбузарадан къалэм дамыщыгъэу къэнэгъэгъэ цӀыфхэри, бабилэн пачъыхьэм ыпэкӀэ гохьэгъагъэхэри, нэмыкӀ цӀыф къызэрыкӀохэри къалэм даригъэщыгъэх. 12Пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытмэ яӀэшъхьэтет зынэмысэу къыгъэнагъэр сэнэшъхьэшӀапӀэхэмрэ чӀыгумрэ адэлэжьэнхэм пае къэлэдэс анахь тхьамыкӀэхэм ащыщэу тӀэкӀу гор ныӀэп. 13Къасдыйхэм джэрз гъэткӀугъэм хэшӀыкӀыгъэ кӀэсэнхэу Зиусхьаным и Унэ иапэрэ ихьапӀэ чӀэтхэри, щэрэхъхэм атет тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэхэри, джэрзым хэшӀыкӀыгъэ лэгъуп-псыубытыпӀэу Зиусхьаным и Унэ чӀэтыгъэри зэхацӀыцӀэхи, а джэрзыр Бабилэн ащагъ+. 14Джащ фэдэу ащагъэх лэгъупхэри, хьакужъонтхъухэри, остыгъэм ишъэгъэ стафэхэр къызэрэпахырэ Ӏадэхэри, Ӏэгубжъэхэри, джэрзым хэшӀыкӀыгъэ шыкъоу Тхьэм ыпашъхьэ итхэ зыхъукӀэ агъэфедэщтыгъэхэри,+
15жъапхъэхэри, лэджэнхэри ащагъэх, дышъэмрэ тыжьынымрэ ахэшӀыкӀыгъэхэри пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытмэ яӀэшъхьэтет ыштагъэх. 16КӀэсэнитӀоу, лэгъуп-псыубытыпӀэхэу, щэрэхъхэм атет тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэхэу Сэлмэн Зиусхьаным и Унэ пае джэрзым харигъэшӀыкӀыгъэхэм яонтэгъуагъэ зыфэдизыр ащэчыгъэу щытыгъэп+. 17Зы кӀэсэным метрий фэдиз илъэгэгъагъ, метрэрэ ныкъорэ фэдиз илъэгагъэу джэрзым хэгъэткӀукӀыгъэу тандж ащ шъхьащыгъэуцожьыгъагъ. Джэрз шъэгъэ блэрымрэ фэхъурэяшъоу къытепшырэ сатыритӀоу нар теплъэ зиӀэхэмрэ танджым хъурэябзэу къыдекӀокӀыщтыгъэх. Джэрз шъэгъэ блэрыр къыздекӀокӀырэ адрэ кӀэсэнри джащ фэдагъ+.

Ехъуд цӀыфхэр Бабилэн зэрэращыгъэхэр

18Бабилэн пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытмэ яӀэшъхьэтет къурмэнышӀ шъхьаӀэу Сэрай, къурмэнышӀ шъхьаӀэм игуадзэу Цэфаный, Зиусхьаным и Унэ чӀэхьапӀэ къэзыухъумэрэ къурмэнышӀ нэбгырищри ыубытыгъэх. 19ДзэкӀолӀхэм яӀэшъхьэтет пащэщтыгъэхэм ащыщ горэ, пачъыхьэм ицыхьэшӀэгъу-упчӀэжьэгъу нэбгыритфэу къалэм дэсыгъэхэр, дзэм иӀэшъхьэтет итхакӀоу дзэм кӀощтхэр зытхыщтыгъэр, нахь цӀыф лъэрыхьэхэу къалэм дэсыгъэхэм ащыщхэу нэбгырэ тӀокӀищ ащ къалэм даригъэщыгъэх. 20Пачъыхьэм иухъумэкӀо шъхьагъырытмэ яӀэшъхьэтетэу Нэбузарадан ахэр ыубытхи бабилэн пачъыхьэм дэжь Рыблэ ыщагъэх. 21Бабилэн пачъыхьэм ахэр аригъэутынхи, Хъамат хэкум ит Рыблэ къалэ щаригъэукӀыжьыгъэх. Джаущтэу ехъуд цӀыфхэр ячӀыгу ращыгъэх.

Ехъудэм иӀэшъхьэтет пащэу Гъэдалый

22Бабилэн пачъыхьэу Нэбухаднэцар Ехъуд хэкум къыригъэнэжьыгъэ цӀыфхэм Щафан ыкъо Ахъыкъам ыкъо Гъэдалый Ӏэшъхьэтет пащэу афишӀыгъ+. 23Дзэм иӀэшъхьэтет пащэхэми, ахэм ягъусэ дзэкӀолӀхэми бабилэн пачъыхьэм Гъэдалый Ӏэшъхьэтет пащэу зэрэтыригъэхьагъэр зызэхахым, Гъэдалый дэжь Мыцпэ къэкӀуагъэх: Нэтаный ыкъо Исмахьил, Къарыехъ ыкъо Иохъанан, нэтофэ лъэпкъым щыщ Танхъумэт ыкъо Сэрай, зятэ МэӀахэ щыщ Язаныехъу, ядзэкӀолӀхэр. 24Гъэдалый ахэми, зиӀэшъхьэтет ядзэкӀолӀхэми тхьэлъанэ афишӀи ариӀуагъ: «Къасдый Ӏэшъхьэтетхэм шъуащымыщынэу мы чӀыпӀэм унэхэр щышъушӀхи, бабилэн пачъыхьэм шъуфэӀорышӀи шъуиӀофхэр дэгъу хъущт». 25Ау яблэнэрэ мазэм[*] тефэу пачъыхьэ лӀакъом щыщ ЕлыщамаӀ ыкъо Нэтаный ыкъожь Исмахьилэ нэбгырипшӀ игъусэу къакӀуи, Гъэдалыйи ащ игъусэу Мыцпэ дэсыгъэхэми къатебани ыукӀыгъэх. 26ЕтӀанэ цӀыфхэм, анахь къызэрыкӀохэм къащегъэжьагъэу анахь лъэрыхьэхэм анэсыжьэу, дзэкӀолӀ Ӏэшъхьэтетхэри зэрахэтхэу, къасдыйхэм ащэщынэхэти, заӀати зэкӀэ Мысырым икӀыжьыгъэх.

Ехъоехин хьапсым къызэрэчӀагъэкӀыжьыгъэр

27Ехъуд пачъыхьэу Ехъоехин зыращыгъэр ящэкӀэнэрэ блырэ илъэсым хэхьагъэу, илъэсым ияпшӀыкӀутӀонэрэ мазэ[*] иятӀокӀэнэрэ блырэ мафэ бабилэн пачъыхьэу Еуил-Мэродах пачъыхьанэу зытехьэгъэ илъэсым, ехъуд пачъыхьэу Ехъоехин нэшӀукӀэ къеплъи, хьапсым къычӀаригъэщыжьыгъ+. 28Ар ащ нэгушӀоу къыпэгъокӀыгъ, нэмыкӀ хэгъэгумэ япачъыхьэхэу Бабилэн щыӀагъэхэм анахьыбэу лъытэныгъэ къыфишӀыгъ. 29Пачъыхьэм Ехъоехин хьапсэчӀэс щыгъынэу щыгъыгъэхэр зыщыригъэхыжьхи, щэӀэфэ ышхыщтым ар щигъэкӀагъэп. 30Джаущтэу пачъыхьэм иунашъокӀэ, ищыкӀагъэр зэкӀэ мафэ къэс рагъэгъотзэ, олӀэжьыфэ ар щыӀагъ.

* 2:12 Мы къэӀуакӀэм мыщ фэдэ мэхьани иӀэн ылъэкӀыщт: «Израилым иухъумэкӀо лъэш».

* 3:4 Мы чӀыпӀэм нэмыкӀ къэӀуакӀи иӀ: цыр къызтырамыщыкӀыгъэ тӀы минишъэрэ.

* 5:12 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм зэрахэтыр: Аманэ.

* 5:17 НаӀаман Израилым и Тхьэ пае къурмэншӀыпӀэ ыгъэуцунэу фэягъэти, ежь къызэрэшӀошӀыщтыгъэмкӀэ, Израилым ичӀыгу щыщ ащ тырилъхьан фэягъэ.

* 7:13 Мы чӀыпӀэм имэхьанэ ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытхым щызэхэугуфыкӀыгъэп.

* 9:31 ДзэӀэшъхьэтетэу Зымрый Ехъудэм ипачъыхьэу Ахъыо зэриукӀыгъагъэр Изэбэл Ехъыо ыгу къыгъэкӀыжьызэ, ащ фегъадэ. Ащ ехьылӀагъэу еплъ: «Пачъыхьэхэм яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъым» 6:8-12.

* 12:16 Еплъ: «Мосэ иящэнэрэ тхылъ» 4:1-5, 13.

* 13:14 Мы къэӀуакӀэм пае еплъ: 2:12.

* 15:19 Мы пачъыхьэм ыцӀэ нэмыкӀ Ӏэпэрытххэм зэрахэтыр: Тыгълат-Пылэсэр.

* 15:25 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытхым мыщ дэжь гущыӀитӀу джыри къыщыкӀэлъэкӀох.

* 16:3 Мы чӀыпӀэм нэмыкӀ мэхьани иӀэн ылъэкӀыщт: «машӀом пхыращыщтыгъэх».

* 16:13 Адрэ къурмэнхэм ягъусэу сэнэпсыр къурмэншӀыпӀэм тыракӀэщтыгъэ (еплъ «Мосэ иящэнэрэ тхылъ» 23:13 ).

* 16:18 Мы чӀыпӀэм имэхьанэ ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытхым щызэхэфыгъуаеу щыт.

* 18:4 Нэхъущтэным ижъырэ джуртыбзэмкӀэ къикӀырэр: «джэрзым хэшӀыкӀыгъэ блэр».

* 19:9 Непэрэ Эфиопиемрэ Суданымрэ алъэныкъокӀэ щыӀагъ.

* 19:21 «Цион ыпхъоу пшъэшъапӀэм итым», «Ерусэлэм ыпхъу» зыфиӀорэ къэӀуакӀэхэр зэхьылӀагъэхэр Ерусэлэм къалэр ары.

* 19:28 Ашурхэм аубытырэ япыйхэм апэгъуанэмэ хъурджанэу аращыхэрэм, ажэхэм адалъхьэрэ жэдэлъхэм апашӀэрэ кӀапсэхэмкӀэ гъэрхэр зэращэщтыгъэхэр ары мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэр.

* 20:10 Мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэр ижъырэ уахътэм тыгъэм иныбжьыкъукӀэ уахътэр зынэсыгъэр къызэрашӀэщтыгъэр ары.

* 22:14 Пачъыхьэм е къурмэнышӀхэм ящыгъынхэм.

* 23:13 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытхым мы къэӀуакӀэм ычӀыпӀэ щыгъэфедагъэм имэхьанэр Зэхэкъутэным икъушъхь.

* 23:21 Мосэ иятӀонэрэ тхылъ зэритхагъэм тетэу, Тхьэм джуртхэр Мысырым къызэрэрищыжьыгъэхэр ащымыгъупшэжьыным пае, пэсахъыр илъэсым зэ агъэмэфэкӀынэу егъэшӀэрэ унашъоу Тхьэм ахэм къафишӀыгъ.

* 25:1 Ижъырэ джуртхэм илъэсым имазэхэр къызэралъытэщтыгъэмкӀэ, мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэ уахътэр зытефэрэр щылэ мазэм ыгузэгу дэжь фэдизым къыщегъэжьагъэу мэзаем ыгузэгу нэс къыубытырэ уахътэр ары.

* 25:3 Мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэ уахътэр зытефэрэр мэкъуогъум ыгузэгу дэжь фэдизым къыщегъэжьагъэу бэдзэогъум ыгузэгу фэдизым нэс. Ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ тхыгъэ Ӏэпэрытхым мазэм ыцӀэ къыщыриӀорэп.

* 25:8 Мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэ уахътэр зытефэрэр шышъхьэӀум ыгузэгу дэжь фэдизым къыщегъэжьагъэу Ӏоныгъом ыгузэгу нэс къыубытырэ уахътэр ары.

* 25:25 Ижъырэ джуртхэм илъэсым имазэхэр къызэралъытэщтыгъэмкӀэ, мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэ уахътэр зытефэрэр Ӏоныгъо мазэм ыгузэгу дэжь фэдизым къыщегъэжьагъэу чъэпыогъум ыгузэгу нэс къыубытырэ уахътэр ары.

* 25:27 Мы чӀыпӀэм зигугъу къыщишӀырэ уахътэр зытефэрэр мэзаем ыгузэгу дэжь фэдизым къыщегъэжьагъэу гъэтхапэм ыгузэгу нэс къыубытырэ уахътэр ары.

+ 1:1 1ПА 22:37, 2СА 8:2, 2ПА 3:5

+ 1:2 Апостол. 20:9, Маттэ 10:25, Маттэ 12:24, Марк 3:22, Лука 11:15, 2ПА 8:8

+ 1:3 1ПА 17:1, 1ПА 21:17
+ 1:8 Маттэ 3:4, Марк 1:6
+ 1:10 Лука 9:54
+ 2:1 УблапӀэ 5:24, 1ПА 19:19-21,
+ 2:4 1ПА 16:34
+ 2:8 МысырикӀыжь 14:21, МысырикӀыжь 14:29,
+ 2:9 Хэбзэ тхыжьыгъэр 21:17
+ 2:12 2ПА 6:17, 2ПА 13:14
+ 2:16 1ПА 18:12, Апостол. 8:39
+ 2:25 1ПА 18:20
+ 3:2 1ПА 16:31, 2ПА 10:26
+ 3:3 1ПА 12:28-32
+ 3:5 2ПА 1:1
+ 3:7 1ПА 22:4
+ 3:9 1ПА 22:47
+ 3:11 1ПА 22:7
+ 3:13 1ПА 18:19, 1ПА 22:6
+ 3:15 1СА 10:5, 1СА 16:17, 1ПА 18:46
+ 3:19 Хэбзэ тхыжьыгъэр 20:19
+ 3:20 МысырикӀыжь 29:39-40
+ 4:1 Маттэ 18:25
+ 4:12 2ПА 5:20-27, 2ПА 8:4-5
+ 4:16 УблапӀэ 18:14
+ 4:27 Маттэ 28:9, УблапӀэ 18:17,

+ 4:29 1ПА 18:46, МысырикӀыжь 7:19, МысырикӀыжь 14:26, Лука 10:4

+ 4:31 1ПА 18:29, Иуан 11:11
+ 4:33 Якъуб 5:16
+ 4:34 1ПА 17:21, Апостол. 20:10
+ 4:37 Евр. 11:35
+ 4:38 2ПА 2:1

+ 4:42 1СА 9:4, Маттэ 14:16-21, Маттэ 15:32-38, Марк 6:37-44, Марк 8:4-9, Лука 9:13-17, Иуан 6:5-13

+ 5:1 Лука 4:27,
+ 5:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:39, 1ПА 20:7
+ 5:15 Дан 2:47
+ 5:16 Дан 5:17
+ 5:20 2ПА 4:12, 2ПА 8:4-5
+ 5:27 МысырикӀыжь 4:6,
+ 6:13 УблапӀэ 37:17
+ 6:17 Орэд ЛъапӀэхэр 67:18,
+ 6:18 УблапӀэ 19:11

+ 6:22 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 25:21, Рим. 12:20

+ 6:24 1ПА 15:18, 1ПА 20:1, 2ПА 8:27
+ 6:26 2СА 14:4
+ 6:29 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:57,
+ 7:2 2ПА 7:17
+ 7:6 2СА 5:24, 2ПА 6:17
+ 7:7 Орэд ЛъапӀэхэр 47:6
+ 7:17 2ПА 7:2
+ 8:1 2ПА 4:35-37, УблапӀэ 41:27
+ 8:4 2ПА 4:12, 2ПА 5:20-27
+ 8:7 2ПА 6:24
+ 8:8 1ПА 19:15, 1ПА 19:17, 1СА 9:7, 2ПА 1:2

+ 8:12 2ПА 10:32, 2ПА 12:17, 2ПА 13:22, Орэд ЛъапӀэхэр 136:9,

+ 8:13 1ПА 19:15, 1ПА 19:17
+ 8:18 1ПА 12:28-30, 1ПА 16:31-33
+ 8:19 2СА 21:17, 1ПА 11:36
+ 8:20 УблапӀэ 27:40, 1ПА 22:47
+ 8:26 2ПА 11:1
+ 8:28 2ПА 8:15, 1ПА 22:3
+ 9:1 2ПА 8:28
+ 9:2 1ПА 19:16
+ 9:3 1СА 10:1
+ 9:7 1ПА 18:4
+ 9:8 Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:36

+ 9:9 1ПА 14:10, 1ПА 15:29, 1ПА 16:11, 1ПА 21:21-22

+ 9:10 1ПА 21:23, 2ПА 9:36

+ 9:13 Маттэ 21:8, Марк 11:8, 2СА 15:10, 1ПА 1:34

+ 9:14 2ПА 8:28-29
+ 9:21 1ПА 21:1
+ 9:26 1ПА 21:19
+ 9:28 2ПА 23:30
+ 9:31 1ПА 16:9-13
+ 9:34 1ПА 16:31
+ 9:36 1ПА 21:23, 2ПА 9:10
+ 10:1 1ПА 16:24
+ 10:7 1ПА 21:21, 2ПА 9:8
+ 10:10 1ПА 21:19, 1ПА 21:21, 1ПА 21:29
+ 10:17 1ПА 21:19, 1ПА 21:21, 1ПА 21:29
+ 10:18 1ПА 16:31-32
+ 10:19 1ПА 18:19, 1ПА 22:6
+ 10:21 1ПА 16:32
+ 10:24 1ПА 20:39
+ 10:25 1ПА 18:40
+ 10:26 2ПА 3:2
+ 10:27 2ПА 23:14
+ 10:29 1ПА 12:28
+ 10:30 2ПА 15:12
+ 10:32 2ПА 8:12
+ 10:33 Хэбзэ тхыжьыгъэр 2:36
+ 11:1 2ПА 8:26, 2ПА 9:27,
+ 11:10 2СА 8:7,
+ 11:12 Хэбзэ тхыжьыгъэр 17:18-19, 1СА 10:24
+ 11:14 2ПА 23:3,
+ 11:18 2ПА 10:27
+ 12:3 1ПА 15:14, 1ПА 22:43
+ 12:9 Марк 12:41, Лука 21:1
+ 12:15 2ПА 22:7
+ 12:17 2ПА 8:12
+ 12:18 1ПА 15:18
+ 13:1 2ПА 11:2
+ 13:2 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 13:3 2ПА 8:12
+ 13:4 МысырикӀыжь 3:7, МысырикӀыжь 3:9
+ 13:6 1ПА 16:33
+ 13:11 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 13:12 2ПА 14:8-15
+ 13:14 2ПА 2:12, 2ПА 6:17
+ 13:17 1ПА 20:26
+ 13:22 2ПА 8:12
+ 13:25 2ПА 13:19
+ 14:1 2ПА 12:21
+ 14:4 2ПА 12:3
+ 14:5 2ПА 12:20
+ 14:6 Хэбзэ тхыжьыгъэр 24:16
+ 14:7 2СА 8:13,
+ 14:14 1ПА 7:51, 2ПА 12:18
+ 14:15 2ПА 13:12
+ 14:22 Хэбзэ тхыжьыгъэр 2:8, 1ПА 9:26
+ 14:24 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 14:25 1ПА 8:65, Юныс 1:1

+ 14:26 Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:36, 2ПА 9:8, МысырикӀыжь 3:7, 2ПА 13:23

+ 15:1 2ПА 14:21
+ 15:4 1ПА 15:14, 1ПА 22:43
+ 15:9 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 15:12 2ПА 10:30
+ 15:14 1ПА 14:17
+ 15:18 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 15:24 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 15:28 1ПА 12:28, 1ПА 14:16
+ 15:32 2ПА 15:7
+ 15:35 1ПА 15:14, 1ПА 22:43,
+ 15:37 2ПА 16:5,
+ 16:3 1ПА 12:28-30, Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:10
+ 16:4 Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:2
+ 16:5 2ПА 15:37,
+ 16:6 Хэбзэ тхыжьыгъэр 2:8, 2ПА 14:22
+ 16:7 2ПА 15:19, 2ПА 15:29
+ 16:8 2ПА 12:18
+ 16:14 МысырикӀыжь 27:1,
+ 16:15 МысырикӀыжь 29:39-41
+ 16:17 1ПА 7:27-39, 1ПА 7:23-26
+ 17:1 2ПА 15:30
+ 17:3 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:36
+ 17:5 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:52, 2ПА 18:9-12,
+ 17:7 МысырикӀыжь 20:2
+ 17:8 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:9
+ 17:9 2ПА 18:8
+ 17:10 МысырикӀыжь 23:24
+ 17:12 МысырикӀыжь 20:4-5
+ 17:14 Хэбзэ тхыжьыгъэр 9:6,

+ 17:15 Хэбзэ тхыжьыгъэр 29:25, Рим. 1:21, Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:30

+ 17:16 1ПА 12:28, 1ПА 14:15, 1ПА 16:33, Хэбзэ тхыжьыгъэр 4:19, 2ПА 21:3, 2ПА 23:5

+ 17:17 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:10

+ 17:20 2ПА 13:3, 2ПА 15:29

+ 17:21 1ПА 11:11, 1ПА 11:31, 1ПА 12:20, 1ПА 12:28-30

+ 17:28 1ПА 12:29
+ 17:31 Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:31
+ 17:32 1ПА 12:29
+ 17:34 УблапӀэ 32:28, УблапӀэ 35:10
+ 17:35 Хэбзэ тхыжьыгъэр 5:9,
+ 17:36 Хэбзэ тхыжьыгъэр 6:13
+ 17:37 МысырикӀыжь 20:5
+ 17:41 1ПА 18:21
+ 18:4 Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:21-22,
+ 18:5 2ПА 23:25
+ 18:8 2ПА 17:9
+ 18:9 2ПА 17:3-7,
+ 18:15 1ПА 15:18, 2ПА 12:18
+ 18:22 2ПА 18:4,
+ 18:26 Дан 2:4
+ 18:31 1ПА 5:5
+ 18:32 Хэбзэ тхыжьыгъэр 8:7-10
+ 18:34 2ПА 17:24,
+ 18:35 Дан 3:15, 2ПА 19:12,
+ 19:4 2СА 16:12
+ 19:12 УблапӀэ 11:31
+ 19:13 2ПА 18:33-34

+ 19:15 Хэбзэ тхыжьыгъэр 6:4, 1ПА 18:39, Орэд ЛъапӀэхэр 85:10,

+ 19:16 Орэд ЛъапӀэхэр 30:3, Орэд ЛъапӀэхэр 70:2, Дан 9:18

+ 19:19 Орэд ЛъапӀэхэр 82:19
+ 19:23 Орэд ЛъапӀэхэр 19:8
+ 19:26 Орэд ЛъапӀэхэр 128:6
+ 19:27 Орэд ЛъапӀэхэр 138:1-2
+ 19:32 2СА 20:15
+ 19:35 2СА 24:16,
+ 19:36 УблапӀэ 10:11, Юныс 1:2
+ 19:37 УблапӀэ 8:4,
+ 20:3 2ПА 18:3

+ 20:5 Орэд ЛъапӀэхэр 38:13, Орэд ЛъапӀэхэр 55:9

+ 20:6 2ПА 19:34
+ 20:17 2ПА 24:13,
+ 20:18 2ПА 24:12, 2ПА 25:7,

+ 21:3 2ПА 18:4, 1ПА 16:32-33, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:21, Хэбзэ тхыжьыгъэр 4:19, 2ПА 17:16, 2ПА 23:5,

+ 21:4 Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:11, 1ПА 18:29,
+ 21:5 1ПА 6:36, 1ПА 7:12
+ 21:6 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:10,
+ 21:8 1ПА 9:3,
+ 21:11 УблапӀэ 15:16, 1ПА 21:26
+ 21:12 1СА 3:11,
+ 21:13 1ПА 21:21, 2ПА 17:6
+ 21:16 2ПА 24:4
+ 21:18 2ПА 21:26, Иуан 19:41,
+ 21:21 2ПА 21:2-7
+ 21:26 2ПА 21:18
+ 22:2 Хэбзэ тхыжьыгъэр 5:32
+ 22:4 2ПА 12:9-15
+ 22:7 2ПА 12:15

+ 22:8 МысырикӀыжь 24:7, Хэбзэ тхыжьыгъэр 31:24-26

+ 22:13 Хэбзэ тхыжьыгъэр 29:27

+ 22:14 Лука 2:36, Апостол. 21:9, 1 Кор. 11:5,

+ 22:17 Хэбзэ тхыжьыгъэр 31:29
+ 22:20 2ПА 23:24,
+ 23:2 Хэбзэ тхыжьыгъэр 31:11
+ 23:3 2ПА 11:14,
+ 23:4 2ПА 21:3, 1ПА 15:13
+ 23:5 2ПА 17:16, 2ПА 21:3
+ 23:6 Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:21
+ 23:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 23:17, 1ПА 14:24
+ 23:10 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:10
+ 23:12 2ПА 21:4-5
+ 23:13 1ПА 11:5-7
+ 23:14 МысырикӀыжь 23:24, 2ПА 10:27
+ 23:15 1ПА 12:28
+ 23:16 1ПА 13:2
+ 23:17 1ПА 13:30-31
+ 23:20 МысырикӀыжь 22:20, 1ПА 13:2

+ 23:21 МысырикӀыжь 12:3-11, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:2-8

+ 23:24 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:10-12
+ 23:25 2ПА 18:5
+ 23:26 2ПА 21:11,
+ 23:27 2ПА 21:4
+ 23:30 2ПА 9:28, 1СА 10:1
+ 23:31 2ПА 24:18
+ 23:34 2ПА 24:17, Дан 1:7,
+ 24:1 Дан 1:1
+ 24:2 2ПА 20:17, 2ПА 21:12-14, 2ПА 23:27
+ 24:3 2ПА 21:2-7, 2ПА 21:16, 2ПА 21:23-26
+ 24:12 2ПА 20:18,
+ 24:13 2ПА 20:17, Дан 1:2
+ 24:15 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:36,
+ 24:17 2ПА 23:34, Дан 1:7
+ 24:18 2ПА 23:31
+ 25:1 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:52
+ 25:6 2ПА 23:33,
+ 25:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:36, 2ПА 20:18
+ 25:13 1ПА 7:15-37,
+ 25:14 1ПА 7:45, 1ПА 7:50
+ 25:16 1ПА 7:47
+ 25:17 1ПА 7:15-22
+ 25:22 2ПА 22:12,
+ 25:27 2ПА 24:12, 2ПА 24:15,

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=ADG

ГущыӀалъ

ГущыӀалъ

1. Г

2. Дж

3. З

4. И

5. Къ

6. Къу

7. КӀ

8. Лъ

9. П

10. Т

11. ТӀ

12. Ц

13. Ч

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Гощыгъэ хъугъэ Израил пачъыхьагъур

Гощыгъэ хъугъэ Израил пачъыхьагъур

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Джэрз лэгъуп (1ПА 7:38) – еплъ Тхьэм и Ун.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Джэрз лэгъуп-псыубытыпӀэр (1ПА 7:23-26) – еплъ Тхьэм и Ун.

Зиусхьаныр

(1ПА 1:48; 2:27, нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – адыгэ гущыӀэу «Зиусхьаным» имэхьанэ джурт гущыӀитӀоу «Адонай», «Яхве» зыфиӀорэмэ къарыкӀырэр къеты. «Адонай»-м Тхьэр зэрэлъэрыхьэр, Ар зэрэфэшӀыгъэр мэхьанэу иӀ. ГущыӀэу «Яхве» зыфиӀорэмкӀэ Тхьэм ыцӀэ къыраӀо, ащ къикӀырэр «егъашӀэм щыӀэ зэпытыр». Джуртхэм мы гущыӀэр зэрялъэпӀэ дэдэм къыхэкӀэу амакъэ Ӏоу къаӀорэп. Ижъырэ джурт Ӏэпэрытххэм Тхьэм ыцӀэ защыхэтхэгъэ чӀыпӀэм къызысхэкӀэ, ащ пае гущыӀэу «Адонай» къаӀо.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэр

Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэр

Къэрыубхэр

(1ПА 6:23-28; 8:6) – ошъогу псэушъхьэ тэмабгъох. Еплъ Тхьэм и Ун.

Къурмэн

(1ПА 8:64, нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – диным епхыгъэ Ӏофтхьабз. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан Тхьэм Мосэ къыфыригъэхыгъэ хабзэм тетэу, Тхьэм цӀыфым ипсэкӀодшӀагъэхэр къыфигъэгъунхэм пае, былымхэмкӀэ, фышъхьэ лэжьыгъацэхэмкӀэ, хьаджыгъэкӀэ, зэйтын дагъэкӀэ къурмэнхэр фишӀыщтыгъэх.

КъурмэншӀыпӀ

(1ПА 1:50) – Ӏанэу е чӀыпӀэ хэӀатыкӀыгъэу Тхьэм пае былымхэмрэ е нэмыкӀ тынхэмрэ къурмэн зыщашӀыхэрэр ары.

КъурмэнышӀ

(1ПА 1:7) – цӀыфхэм ацӀэкӀэ диным епхыгъэ Ӏофтхьабзэхэр зыгъэцакӀэщтыгъэр ары. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан цӀыф зырызхэм ацӀэкӀэ къурмэн ышӀыныр ащ ипшъэрылъ шъхьаӀэщтыгъ.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

КӀоцӀ унэ лъапӀэр (1ПА 6:16, 20) – еплъ Тхьэм и Ун.

КӀэсэн

(1ПА 7:15) – еплъ Тхьэм и Ун.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

ЛъапӀэмэ яанахь лъэпӀэжьыр (1ПА 6:16) – еплъ Тхьэм и Ун.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

ЛъэгапӀэ (1ПА 3:2-3, нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – чӀыпӀэ хэӀэтыкӀыгъэ горэу къурмэнхэр зыщашӀыщтыгъэхэр.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

ЛъэгапӀэм тет тхьэлъэӀупӀэунэр (1ПА 13:32) – тхьэнэпцӀыхэм зыщялъэӀущтыгъэхэ, къурмэнхэр зыщашӀыщтыгъэхэ унэр ары.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Пачъыхьагъур

Пачъыхьагъур

ТхьэлӀыкӀо

(1ПА 1:8) – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан иублэгъум Тхьэм ы-Псэ ЛъапӀэ хэлъ кӀуачӀэмкӀэ къыгъэгущыӀэщтыгъэхэр, къэбархэр цӀыфхэм къызэралъигъэӀэсыщтыгъэхэр ары тхьэлӀыкӀокӀэ заджэхэрэр. ПсэкӀодэу ашӀыгъэхэм пае цӀыфхэр кӀагъэгъожьынхэмрэ ахэр Тхьэ закъом фэгъэлэжьэгъэнхэмрэ япшъэрылъ шъхьаӀэу щытыгъ.

Тхьэм ипхъонтэ лъапӀ

(1ПА 2:26; 3:15, нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан Тхьэм унашъо къызэрэфишӀыгъэм тетэу Мосэ ар пхъэм хишӀыкӀыгъагъ. Тхьэм иунэшъуипшӀ зытетхэгъэ мыжъобгъухэмрэ пкъыгъо лъапӀэхэмрэ ащ дэлъыгъэх. Дышъэм хэшӀыкӀыгъэ къэрыубхэу пхъонташъхьэм тетхэм атамэхэр зыщызэнэсхэрэ чӀыпӀэр Тхьэр зыдэщыӀэ чӀыпӀэу алъытэщтыгъ. Пачъыхьэу Сэлмэн Тхьэм и Унэ зарегъэшӀым, Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ Тхьэм и Унэ щыщ чӀыпӀэу лъапӀэм ианахь лъэпӀэжькӀэ заджэхэрэм чӀаригъэуцуагъ.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Тхьэм и Ун (1ПА 6) – Тхьэм щыфэлэжьэгъэным тегъэпсыхьэгъэ унэр. Тхьэм шъхьащэ щыфашӀыным пае цӀыфхэр Тхьэм и Унэ къекӀуалӀэх, къурмэнышӀхэм Тхьэм шӀошъхъуныгъэ фызиӀэхэм ацӀэкӀэ къурмэнхэр ащ щашӀыщтыгъэх. Пачъыхьэу Сэлмэн Тхьэм и Унэу аригъэшӀыгъэр Ӏахьищэу зэхэтэу, псэолъэ плӀэмыеу (1ПА 6:2), чӀэхьапӀэр, кӀоцӀ унэ лъапӀэр, лъапӀэмэ яанахь лъэпӀэжьыр къыхиубытэхэу щытыгъ.

ЧӀэхьапӀэр (1ПА 6:3) – Тхьэм и Унэ иапэрэ ихьапӀ. Ащ икӀыхьагъэ метри 5 фэдизыгъ, метри 10 ишъомбгъуагъэщтыгъ.

КӀоцӀ унэ лъапӀэр (1ПА 6:16, 20) – чӀэхьапӀэм ыуж узэрыхьэщтыгъэ унэр ары. ИкӀыхьагъэщтыгъэр метрэ 20, ишъомбгъуагъэ метри 10 хъущтыгъэ, илъэгэгъагъэр метрэ 15. КӀоцӀ унэ лъапӀэм дышъэкӀэ къэгъэтӀылъыхьэгъэ къурмэншӀыпӀэу, мэ ӀашӀухэр къызпихрэ уцхэр зыщагъэстхэрэр, гъомылэ тынхэр зытыралъхьэрэ дышъэ Ӏанэр итыгъэх. Дышъэ къабзэм хэшӀыкӀыгъэу остыгъэхэр ащ икъыблэ ыкӀи итемыр бгъухэмкӀэ тфырытфэу щытыгъэх.

ЛъапӀэмэ анахь лъэпӀэжьыр (1ПА 6:16, 23-28; 8:6) – кӀоцӀ унэ лъапӀэм лъапӀэмэ анахь лъэпӀэжьыр къыпытыгъ, шъхьангъупчъэхэр хэлъыгъэхэп, унэ зэпэплӀэмыеу, ыбгъу пэпчъ метри 10 икӀыхьагъэу щытыгъ. Тхьэм ипхъонтэ лъапӀи метри 5 фэдиз зилъэгэгъэ къэрыубитӀоу зэйтын чъыгым хэшӀыкӀыгъэхэу, дышъэкӀэ къэгъэтӀылъыхьагъэхэри ащ чӀэтыгъэх. КъурмэнышӀ шъхьаӀэм нэмыкӀ илъэсым зэ зыгори ащ ихьан фитыгъэп.

ТӀоу зэпыутыгъэ щагур (1ПА 6:36) – Тхьэм и Унэ тӀоу зэпыутыгъэ щагум дэтыгъ. Къурмэнхэр зыщашӀырэ къурмэншӀыпӀэр, джэрз лэгъупипшӀыр , джэрз лэгъуп-псыубытыпӀэр кӀоцӀ щагум дэтыгъэх. Тхьэм и Унэ иӀэгъэ чӀэхьапӀэм джэрзым хэшӀыкӀыгъэу кӀэсэнитӀу къыкӀэлъырытыгъ (1ПА 7:15-22). Зы кӀэсэныр къыблэмкӀэ щыгъэуцугъагъ, ЯхынкӀэ еджэщтыгъэх. Адрэ кӀэсэныр темырымкӀэ щыгъэуцугъагъ, зэреджэщтыгъэхэр БоӀаз.

Джэрз лэгъуп (1ПА 7:38) – къурмэнышӀхэм къурмэнгъэст ашӀынэу зэӀахырэ былымхэм апкъыхэр щэрэхъхэр зыкӀэт тхьакӀыпӀэ-тегъэуцуапӀэмэ атетыгъэ джэрз лэгъупипшӀмэ арыт псымкӀэ алъэсыщтыгъэх. Лэгъуп пэпчъ метри 2 фэдиз илъэгагъэщтыгъ, псэу литрэ 800 ифэщтыгъэ.

Джэрз лэгъуп-псыубытыпӀэр (1ПА 7:23-26) – джэрзым хэшӀыкӀыгъэ лэгъуп шъэджашъ, ынэз зы бгъум къыщегъэжьагъэу адрэ бгъум нэс метри 5 фэдизыгъ, зэпэхъурэябзэу, метри 2,5-рэ фэдиз илъэгагъэщтыгъ, ынэз ихъурэягъэ метрэ 15 фэдиз хъущтыгъ. Тхьэм и Унэ чӀэхьанхэм е къурмэн ашӀыным ыпэкӀэ къурмэнышӀхэм аӀэхэмрэ алъакъохэмрэ ащ ит псым ратхьакӀыщтыгъэх. Джэрз лэгъуп-псыубытыпӀэр Тхьэм и Унэ икъыблэ-къокӀыпӀэ лъэныкъокӀэ щытыгъ.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Тхьэм и Унэу пачъыхьэу Сэлмэн аригъэшӀыгъэм игъэпсыкӀ

Тхьэм и Унэу пачъыхьэу Сэлмэн аригъэшӀыгъэм игъэпсыкӀ

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

ТхьэнэпцӀхэр: БаӀал (я 2ПА 10:18), Мылкъом (1ПА 11:5), Молэх (1ПА 11:7), Къэмэщ (1ПА 11:7) – КъокӀыпӀэ Благъэм щыпсэущтыгъэ ижъырэ цӀыф лъэпкъхэр зэлъэӀущтыгъэхэ тхьэхэр.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

ТӀоу зэпыутыгъэ щагур (1ПА 6:36) – еплъ Тхьэм и Ун.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

Цион (1ПА 8:1, нэмыкӀхэри) – ижъырэ джуртыбзэмкӀэ имэхьанэр ЦионкӀэ заджэщтыгъэхэ пытапӀэр арынкӀи мэхъу. Пачъыхьэу Даутрэ ащ идзэхэмрэ Ерусэлэм аштэным пае ащ дэсыгъэ еусхэм язаохи Цион пытапӀэр аӀэ къырагъэхьагъ. Ащ ыуж пытапӀэм Даут икъалэкӀэ еджагъэх. Цион ижъырэ Ерусэлэм къалэм къыхиубытэщтыгъэ, ау Тхьэм и ГущыӀэ ичӀыпӀэ нахьыбэмэ къащыхэфэрэ мы гущыӀэм къикӀырэр Ерусэлэм къалэр зэрэщытэу ары.

ЧэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэр

(1ПА 1:39; 2:28, нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – джурт лъэпкъыр итарихъ иублэгъум кощын зэпымыужьхэм ахэт зэхъум, къыздырихьакӀынэу чэтэнгъэӀагъэр тхьэлъэӀупӀэ-къурмэншӀыпӀэу ыгъэпсыгъагъ. Пачъыхьэу Сэлмэн Тхьэм и Унэу аригъэшӀыгъагъэр чэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэм игъэпсыкӀэ фэдагъ. Еплъ: «Мосэ иятӀонэрэ тхылъ» ия 40-рэ шъхьэ.

Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый

ГущыӀалъ: 1-2 Тхылъыр

ЧӀэхьапӀэ (1ПА 6:3) – еплъ Тхьэм и Ун.

Table of Contents

- Израилым ипачъыхьэхэр: Сэлмэн – Цыдкъый: Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр

- Пэублэ гущыӀ

- Пачъыхьэхэр: ЯтӀонэрэ тхылъыр

- Апэрэ шъхьэр
- ЯтӀонэрэ шъхьэр
- Ящэнэрэ шъхьэр
- ЯплӀэнэрэ шъхьэр
- Ятфэнэрэ шъхьэр
- Яхэнэрэ шъхьэр
- Яблэнэрэ шъхьэр
- Яенэрэ шъхьэр
- Ябгъонэрэ шъхьэр
- ЯпшӀэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀузэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀутӀонэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀущэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀуплӀэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀутфэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀухэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀублэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀуенэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀубгъонэрэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ зырэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ тӀурэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ щырэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ плӀырэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ тфырэ шъхьэр

- ГущыӀалъ

- Гощыгъэ хъугъэ Израил пачъыхьагъур
- Джэрз лэгъуп
- Джэрз лэгъуп-псыубытыпӀэр
- Зиусхьаныр
- Израилымрэ Ехъудэмрэ япачъыхьэхэр
- Къэрыубхэр
- Къурмэн
- КъурмэншӀыпӀ
- КъурмэнышӀ
- КӀоцӀ унэ лъапӀэр
- КӀэсэн
- ЛъапӀэмэ яанахь лъэпӀэжьыр
- ЛъэгапӀэ
- ЛъэгапӀэм тет тхьэлъэӀупӀэунэр
- Пачъыхьагъур
- ТхьэлӀыкӀо
- Тхьэм ипхъонтэ лъапӀ
- Тхьэм и Ун

- Тхьэм и Унэу пачъыхьэу Сэлмэн аригъэшӀыгъэм игъэпсыкӀ

- ТхьэнэпцӀхэр: БаӀал
- ТӀоу зэпыутыгъэ щагур
- Цион
- ЧэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэр
- ЧӀэхьапӀэ